@media (max-width: 679px){#fig-614414bd83556 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614414bd83556 img{#fig-614414bd83556 img.lazyloading{width: 624px;height: 468px;}}@media (min-width: 680px) and (max-width: 680px){#fig-614414bd83556 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614414bd83556 img{#fig-614414bd83556 img.lazyloading{width: 980px;height: 735px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1000px){#fig-614414bd83556 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614414bd83556 img{#fig-614414bd83556 img.lazyloading{width: 1290px;height: 726px;}}@media (min-width: 1001px) and (max-width: 1440px){#fig-614414bd83556 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614414bd83556 img{#fig-614414bd83556 img.lazyloading{width: 1400px;height: 788px;}}@media (min-width: 1441px){#fig-614414bd83556 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614414bd83556 img{#fig-614414bd83556 img.lazyloading{width: 1900px;height: 814px;}}De bloederigste, de oudste en de duurste moorden op de wallen

De bloederigste, de oudste en de duurste moorden op de wallen

De Amsterdamse Wallen: een gebied van slechts 250 bij 250 meter, maar al eeuwen het epicentrum van de Nederlandse prostitutie. En van moorden op hoeren, hoerenlopers, criminelen en toeristen.

De Eerste: De wurgmoord op Chinese Annie

Het Rotterdamse Katendrecht is het toneel van de eerste twee naoorlogse prostitutiemoorden in Nederland. In 1953 wurgde een Poolse marconist Henriëtte ‘Dronken Jet’ van der Linden in haar werkkamer. In hetzelfde jaar ontkwam een andere dader van weer een wurgmoord: het ontzielde lichaam van ‘Surinaamse Beppy’ (echte naam Betty Mentjox) werd eveneens gevonden in haar Katendrechtse peeskamer.

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_top_article');

Maar daar gaat dit verhaal niet over. Dit artikel focust zich op moorden op de Wallen. Deze Amsterdamse volksbuurt was in de eerste helft van de jaren 50 nog een relatieve oase van rust vergeleken met Katendrecht. Tot oudjaarsdag 1956, als Annie M. Zegveld – beter bekend als Chinese Annie, vanwege haar ietwat Oosterse uiterlijk – gewurgd wordt aangetroffen in haar kamertje in haar vroeg-zeventiende-eeuwse peespand op de Oudezijds Achterburgwal 60. Strangulatie is sowieso populair in die tijd, zo merkt rechercheur Appie Baantjer. Tevergeefs zoekt hij eind jaren 50 naar de daders van de wurgmoord op Chinese Annie, maar ook op de moordenaar van Zwarte Truus – waar de politie een tuinman uit Maarsbergen voor arresteert, maar deze man wordt in hoger beroep vrijgesproken.

Een andere beruchte wurgmoord is die op hoertje Barbara van der Eng. Haar vriend treft haar in 1967 ontkleed en levenloos aan op bed. Kranten berichten dat de politie ‘speciale aandacht besteedt aan Amerikaanse verlofgangers, die in groten getale de Oudezijds Achterburgwal bezochten’ en dat de politie uitgaat van een roofmoord. Tevens wordt melding gemaakt van het lugubere feit dat vier zomers eerder de pas 18-jarige Sonja Kulsdom-Van der Meyden in dezelfde kamer van hetzelfde huis was vermoord door een 47-jarige Utrechtse bankwerker.

De Beroemdste: De blauwe plekken van Magere Jossie

Mocht Appie Baantjer alleen meelopen tijdens het onderzoek naar de moord op Chinese Annie, zeven maanden later is de 33-jarige rechercheur onderzoeksleider bij de volgende prostitutiemoord.

Op zondag 11 augustus 1957 meldt een nerveuze man zich om tien over acht ’s ochtends bij de balie van politiebureau Warmoesstraat. “Er is een vrouw bewusteloos gevonden,” hakkelt hij en maakt een vaag gebaar naar zijn hals. “Ze heb van die blauwe plekken an d’r hals.”

De man die aangifte doet, blijkt de 40-jarige pooier Joop S., die bekendstaat als een sluwe en brute man. De vrouw over wie hij het heeft, is zijn bloedeigen echtgenote Johanna Machelina Oudes, alias Magere Jossie. De 33-jarige vrouw, die diezelfde nacht nog minstens acht uur werkte, maar slechts 60 gulden verdiende, ligt dood in een peeskelder aan –alweer – de Oudezijds Achterburgwal, op nummer 83. Er is geld weg, Jossies verdienste van die nacht. En er zijn een paar pornografische foto’s verdwenen. Iemand heeft een emmer water over Jossies hoofd leeggegoten.

Jossie en Joop wonen op de eerste etage van het pand, hoerenmadam Manke Miep zit op de bel-etage. Zij is eigenaresse van het pand. Vanuit haar raam bespiedt ze de hoerenlopers. Zoals altijd houdt Manke Miep de boel goed in de gaten – ze incasseert namelijk de helft van Jossies verdiensten.

“Het was mijn eerste grote zaak – en meteen de grootste ooit,” keek Appie Baantjer (1923-2010) vijftien jaar geleden terug in Panorama. “Ik zette alles op alles. Op het laatst wist ik meer over Jossie dan Jossie zelf.” Hij beschreef de onfortuinlijke prostituee als ‘een lieve meid met een groot, eenzaam hoerenhart’. Magere Jossie was eigenlijk te lief voor haar klanten, die ze zag als naar liefde hunkerende stakkers. Daarom liet ze veel klanten gratis langskomen, sommige minnaars stopte ze zelfs wat toe. Aan een van hen deed ze zelfs de bromfiets van haar echtgenoot cadeau. Toen Joop vroeg waar het ding was, zei ze:

“Zeker gestolen.” Ondertussen bromde ze bij mooi weer bij haar minnaar achterop richting strand. Joop – ook niet achterlijk – sliep ’s nachts niet om zijn steeds meer haperende inkomstenbron in de gaten te houden. Als ze niet genoeg binnenbracht, sloeg hij haar.

Rechercheur Baantjer gelooft Joop dan ook niet als hij tijdens verhoren beweert dat hij de nacht van 10 op 11 augustus lag te slapen. Volgens Joops versie van de gebeurtenissen zou hij pas wakker zijn geworden toen de bovenbuurvrouw even voor acht uur met veel kabaal aanbelde. Getuigen vertelden Baantjer echter dat ze Joop die nacht en ochtend hebben gezien, op straat en leunend uit het raam van zijn woning. Maar niemand heeft hem de moord zien plegen, zelfs de altijd alerte Manke Miep niet.

In het boek Mysteries in Nederland beschrijft Lennaert Nijgh de moordzaak in detail. Over de begrafenis, vijf dagen na haar dood: “Het weer is omgeslagen, het is koud en nattig. De hele buurt is aanwezig. Jossie was niet onvriendelijk, eigenlijk een goede ziel. In haar vak stelde ze niet zoveel voor, ze was al wat ouder en niet moeders allermooiste. In de aula van de begraafplaats begint plotseling een man te snikken en een emotioneel verhaal te houden. Hij wordt door een paar anderen gekalmeerd. Het is de vader van Chinese Annie.”

De zaak Magere Jossie ligt vervolgens vijftien maanden stil. “Manke Miep heeft zich inmiddels uit de zaken teruggetrokken en is in Giethoorn aan een onbezorgde oude dag begonnen,” schrijft Nijgh.

“In een vroegere pastorie, of all places.”

Joop S. zit op dat moment in de gevangenis wegens een diefstalletje. “Niet voor het eerst, zijn carrière begon al in 1937,” aldus Nijgh. “Uit datgene wat de buurtgenoten over hem loslaten en dat is aanvankelijk niet veel, komt een man tevoorschijn die het best weleens gedaan zou kunnen hebben. Joop is keihard, zeggen ze. Hij zal nooit bekennen, áls hij het al gedaan heeft. Het gerucht gaat dat hij in een dronken bui heeft staan schreeuwen dat hij de dader was.”

Als een getuige eind 1958 meldt dat hij heeft gezien dat Joop die fatale ochtend om zeven uur zijn vrouw op straat aftuigde en het keldertje in sleurde, denkt Appie Baantjer de zaak rond te hebben. Na zijn vrijlating voor het diefstalletje arresteert hij Joop direct voor de moord op zijn vrouw.

Bij het proces wordt een lange stoet van getuigen, de een nog schilderachtiger dan de ander, ten tonele gevoerd. Liefst zestig getuigen, onder wie Haring Arie, de Kaplaars en Dikke Ab, maken hun opwachting. Via de media leeft Nederland mee. Als Joop na een aanvankelijke straf van tien jaar in hoger beroep wordt vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs, is de publieke verontwaardiging groot. Hoe kon justitie deze bruut laten lopen? Als Appie Baantjer in 2006 op 82-jarige leeftijd samen met Panorama terugkijkt, blijft hij diplomatiek: “Het leek er toen het meest op dat Joop het had gedaan.”

Benieuwd naar de rest van het artikel? Lees het in de nieuwste Panorama of bekijk het op Blendle.

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_bottom_article');

Laatste nieuws