@media (max-width: 679px){#fig-614a2353efcc9 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614a2353efcc9 img{#fig-614a2353efcc9 img.lazyloading{width: 65px;height: 65px;}}@media (min-width: 680px)#fig-614a2353efcc9 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614a2353efcc9 img{#fig-614a2353efcc9 img.lazyloading{width: 65px;height: 65px;}}

Een bloedspoor door Utrecht: stad van malle moordwapens

@media (max-width: 679px){#fig-614a2353f0250 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614a2353f0250 img{#fig-614a2353f0250 img.lazyloading{width: 624px;height: 468px;}}@media (min-width: 680px) and (max-width: 680px){#fig-614a2353f0250 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614a2353f0250 img{#fig-614a2353f0250 img.lazyloading{width: 980px;height: 735px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1000px){#fig-614a2353f0250 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614a2353f0250 img{#fig-614a2353f0250 img.lazyloading{width: 1290px;height: 726px;}}@media (min-width: 1001px) and (max-width: 1440px){#fig-614a2353f0250 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614a2353f0250 img{#fig-614a2353f0250 img.lazyloading{width: 1400px;height: 788px;}}@media (min-width: 1441px){#fig-614a2353f0250 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-614a2353f0250 img{#fig-614a2353f0250 img.lazyloading{width: 1900px;height: 814px;}}tbs'ers

Vrouwen die met tbs’ers trouwen: killers-verleden geen bezwaar

Onlangs trok Rutger L. in bij zijn nieuwe vriendin. Geen opzienbarende mededeling, ware het niet dat L. een veroordeeld moordenaar is. Het slachtoffer? Zijn vorige vriendin, Wendy Rutjes uit Zevenaar. Wat bezielt vrouwen die op tbs’ers zoals Rutger L. vallen?

Hij wordt geboren in Bismarck-Hütte, een Duits dorp dat na de Eerste Wereldoorlog Pools was geworden.

Zijn moeder is alcoholiste. De drank vloeit sowieso rijkelijk in de familie. Als hij 14 jaar oud is, wordt hij in een psychiatrische instelling opgenomen. In september 1942 wordt Johann Josef Kotalla – want over hem hebben we het – hoofd van de administratie van kamp Amersfoort, waar de Duitsers onder meer Nederlandse verzetsstrijders opsluiten. Maar Kotalla is geen – zoals de Duitsers dat noemen – Schreibtischtäter, een bureaumoordenaar. Nee, hij geeft opdracht tot maar liefst 77 executies en neemt ook zelf het geweer ter hand. Hij schept er plezier in gevangenen te mishandelen. Onder meer door de mannelijke in hun kruis te trappen, de zogenaamde Kotalla-trap. Of hij stuurt zijn hond op hen af. Kotalla krijgt levenslang.

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_top_article');

Margarete Adelheid Samol is twaalf jaar jonger dan Kotalla.

Ze woont ook in Bismarck-Hütte. Al voor de oorlog leert ze hem kennen en in de oorlog wordt het contact hersteld. Na de oorlog begint ze maandelijkse brieven aan ‘Jupp’ Kotalla te schrijven, die dan in Breda zijn straf uitzit.

Op 28 december 1966 gebeurt wat niemand voor mogelijk hield: de twee gaan trouwen.

Het huwelijk wekt bevreemding. Voor het eerst na de oorlog treedt in Nederland een vrouw in de gevangenis in het huwelijk met een veroordeelde moordenaar. En ook nog eens met iemand die aanzienlijk ouder is en tot levenslang veroordeeld is. En ongeneeslijk ziek: Kotalla heeft last van zijn hart. Twee andere Duitse oorlogsmisdadigers zijn hun getuigen. Waarom? Wat ziet Samol in hem, in dit huwelijk? Twee keer per jaar komt de verkoopster uit Fulda naar Nederland om haar echtgenoot te bezoeken, onder meer met kerst.

Ze logeert dan in het Cosmopolitehotel op het Bredase Stationsplein. Een paar dagen, en dan terug naar Fulda.

Josef Kotella geeft opdracht tot maar liefst 77 executies en neemt ook zelf het geweer ter hand. Hij schept er plezier in gevangenen te mishandelen

Waarom trouwen vrouwen überhaupt met veroordeelde moordenaars die nog gevangenzitten en die nooit meer of pas in de verre toekomst (onder toezicht) vrijkomen? Het huwelijk consumeren lukt vaak nog wel, dat lukte zelfs Samol. Maar verder? Deskundigen hebben veel verklaringen aangedragen (zie kader), maar vermoedelijk verschilt het motief per geval.

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_middle_article');

In Nederland werden sinds de oorlog zeker tien van dergelijke huwelijken gesloten. En wat blijkt: de meeste met moordenaars die behalve een celstraf ook tbs hadden gekregen en bij wie er dus sprake was van een (ernstige) stoornis. Alsof dat voor de vrouwen een voorwaarde was...

De Utrechtse pornofotograaf

Wat te denken van Rietje? Ze is therapeute en maatschappelijk werkster in een tbs-kliniek waar drievoudig moordenaar Hans van Zon in 1967 wordt geobserveerd en trouwt in 1974 met hem, als hij nog in de gevangenis zit met levenslang.

Zeven jaar eerder, 29 april 1967. Hans van Zon is 25 en heeft een relatie met twee vrouwen, van wie hij pornografische opnamen maakt en verkoopt. Dat is in 1967 nog niet zo gebruikelijk.

De recherche vindt Coby van der Voort (37) op haar knieën aan de zijkant van haar bed in haar woning aan de Prinsengracht in Amsterdam, alsof ze voor het slapen gaan een gebed opzegt.

Maar haar bovenlichaam ligt voorover op het bed en uit haar rug steekt een broodmes.

Na enige tijd komt Van Zon in beeld als dader, maar dan heeft hij al twee volgende moorden gepleegd: de roofmoorden op winkelier Jan Donse (80) en melkboer Reijer de Bruijn (47). Tijdens verhoren in december 1967 bekent Van Zon. Hij vertelt Coby te hebben vermoord omdat zij fysiek leek op zijn nieuwe vriendin en dus overbodig was.

Met een loden pijp had hij haar de hersens ingeslagen en hij had een broodmes in haar rug gestoken. Haar juwelen en een jurk gaf hij zijn nieuwe, Italiaanse vriendin cadeau. Want die juwelen en jurk stonden haar dus ook. Ter verklaring van dat broodmes zei hij:

“Ik wilde nog anale seks met Coby en dan is zo’n handvat wel handig.” Het is onduidelijk wat Rietje daarvan dacht.

Gekke Willem

Rietje is niet de enige die met een meervoudig moordenaar trouwt. Willem van Eijk is al voor twee moorden tot achttien jaar en tbs veroordeeld als hij Adri leert kennen. En daar komen nog drie moorden bij. 21 Juni 1970. Een voorbijganger vindt in een sloot langs de Achterweg in Uithoorn het geheel ontklede lichaam van de 15-jarige scholiere Cora Mantel. Ze is gewurgd en seksueel misbruikt. Ruim vier jaar later wordt in een weiland in Ter Aar het gedeeltelijk ontklede lichaam van verpleegster Aaltje van der Plaat (44) gevonden. Voor beide lustmoorden wordt de hooibergbouwer Willem van Eijk gearresteerd. Al op de lagere school wordt hij Gekke Willem genoemd. Hij droomt ervan vrouwen te vermoorden. Van de moord op Cora Mantel heeft hij spijt, die was te jong. Van die op Aaltje van der Plaat niet, die was immers al 44.

Als hij zijn straf voor beide moorden uitzit en behandeld wordt, zet hij – begin 1980 – een contactadvertentie. Adri reageert. Ze is geboren in Rotterdam, haar ouders overlijden als ze nog jong is en ze gaat naar Groningen, naar de bakkersvakschool. Als ze twintig is trouwt ze. Ze krijgt vijf kinderen en scheidt. Op dat moment staat die contactadvertentie in de krant. Twee jaar later trouwen Rietje en Willem in de gevangenis.

Het is zijn kaartje naar buiten.

Zijn begeleiders denken dat een stabiele relatie met iemand als Adri hem op het rechte pad houdt. In 1990 trekt hij bij haar in. Maar het pakt anders uit. Haar kinderen verbreken het contact en het huwelijk gaat al snel bergafwaarts; Van Eijk verlaat de echtelijke boerderij in Harkstede steeds vaker om te gaan vissen. En steevast neemt hij een tas met flessen bier mee. Tegelijkertijd verdwijnen verschillende verslaafde straatprostituees. Als op televisie aandacht wordt besteed aan de verdwijning van een van hen, zegt Van Eijk dat de dader ‘aan zijn ballen’ moet worden opgehangen.

Het eerste slachtoffer, in 1995, is Annelies Reinders (31). De dader: Willem van Eijk. Hij vindt dus dat hij aan zijn ballen moet worden opgehangen. Het is niet de eerste moord die Gekke Willem van Eijk pleegt nadat hij bij Rietje is ingetrokken. De eerste was al in 1993, het slachtoffer toen: Michelle Fatol (22).

Rietje wordt gered door haar kinderen, die haar in 2000 uit de boerderij halen. In 2001 scheidt ze. Een paar maanden later pleegt Van Eijk de derde moord waarvoor hij veroordeeld wordt, die op de 34-jarige Sasja Schenker. Gekke Willem is het Beest van Harkstede geworden.

Benieuwd naar de rest van het artikel? Lees het in de nieuwste Panorama of bekijk het op Blendle.

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_bottom_article');

Laatste nieuws