@media (max-width: 679px){#fig-62c5b78c9d6d7 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9d6d7 img{#fig-62c5b78c9d6d7 img.lazyloading{width: 624px;height: 468px;}}@media (min-width: 680px) and (max-width: 680px){#fig-62c5b78c9d6d7 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9d6d7 img{#fig-62c5b78c9d6d7 img.lazyloading{width: 980px;height: 735px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1000px){#fig-62c5b78c9d6d7 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9d6d7 img{#fig-62c5b78c9d6d7 img.lazyloading{width: 1290px;height: 726px;}}@media (min-width: 1001px) and (max-width: 1440px){#fig-62c5b78c9d6d7 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9d6d7 img{#fig-62c5b78c9d6d7 img.lazyloading{width: 1400px;height: 788px;}}@media (min-width: 1441px){#fig-62c5b78c9d6d7 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9d6d7 img{#fig-62c5b78c9d6d7 img.lazyloading{width: 1900px;height: 814px;}}Was infiltrant 'Bokito' de spil in drugsdeals?

Was infiltrant 'Bokito' de spil in drugsdeals?

Onlangs heeft justitie een criminele burger laten infiltreren in een misdaadorganisatie. Dat is me wat, want op die opsporingsmethode rust sinds 1996 een fors taboe. Toenmalige criminele indringers, zoals ‘Sapman’, bleken immers niet te sturen. Hoe zit het met A-4110, alias Bokito, de huidige (ex-)infiltrant? De rechter in Leeuwarden doet binnenkort uitspraak.

Stel je voor: een wat shabby zestiger met een wonderlijk loopje, inwoner van Leeuwarden, een man met een kleurrijk verleden. Bronnen noemen hem ‘charlatan’, ‘oplichter’ en ‘sjacheraar’. Hij was jarenlang actief in internationale coketransporten en handelde, melden ad.nl en de Leeuwarder Courant eind 2020 na eigen onderzoek, onder meer in valse schilderijen. Dat is ’m dus, de man die volgens publicaties van het openbaar ministerie (OM) vanaf maart 2019 de officiële status krijgt van crimineel burgerinfiltrant A-4110, en door wiens toedoen 22 mannen nu in de cel zitten te wachten op duidelijkheid over hun naaste toekomst. De inhoudelijke behandeling van hun zaak voor de rechtbank in Leeuwarden sleepte voort tot de tweede helft van april jongstleden, de uitspraak staat gepland voor volgende maand. De vertraging komt onder meer doordat verdachten communiceerden met pgp-telefoons van Encrochat, een versleuteling die Nederlandse politie-experts in 2020 kraakten met verwoestende consequenties voor criminelen overal ter wereld. Onderzoek naar de chats kostte veel tijd.

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_top_article');

Jammer dat er – logischerwijs – weinig informatie beschikbaar is, maar íets is wel naar buiten gekomen over de man die begin 2018, toen al gestuurd door de recherche en het OM, contact legde met vermeende drugshandelaren, figuren die hij kende en van wie wordt verondersteld dat ze connecties hadden met motorbendes. Later maakte hij samen met hen grootscheepse internationale deals mogelijk.

Opsporingsmethodes

Je zou zeggen: goed dat de recherche in samenwerking met justitie er alles aan doet om criminelen in het vizier te krijgen die zich verrijken via de import van harddrugs. Zij zijn immers nietsontziend, schrikken niet terug voor intimidatie, geweld en erger, benadelen en verzieken de samenleving en richten door de markt te overstromen met zwaar verslavende middelen levens van onschuldigen te gronde.

Heel goed, maar zo eenvoudig is het niet. Er is al decennialang veel te doen over de opsporingsmethodes van politie en justitie, met name sinds de beruchte IRT-affaire (de ‘affaire’ zelf liep tussen 1994 en 1996: de parlementaire enquête). IRT – velen kennen de term, weinigen weten wat hij betekent: Interregionaal Rechercheteam, in 1988 ingesteld door het ministerie van Justitie (‘en Veiligheid’ staat er dan nog niet bij).

Het plan is de structuren van de georganiseerde misdaad in Nederland beter te doorgronden, met name het netwerk van Klaas Bruinsma. Deze polderlandse drugsbaron, zoon van de oprichter van de Raak-limonadefabrieken, wordt in juni 1991 omgelegd – al is dat weer een ander verhaal. De opvolgers zijn heel wat schuwer voor publiciteit, zoals Etienne U., waardoor de taken van het IRT er niet makkelijker op worden.

@media (max-width: 680px){#fig-62c5b78c9e3c0 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9e3c0 img{#fig-62c5b78c9e3c0 img.lazyloading{width: 624px;height: 0px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1320px){#fig-62c5b78c9e3c0 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9e3c0 img{#fig-62c5b78c9e3c0 img.lazyloading{width: 980px;height: 0px;}}@media (min-width: 1321px){#fig-62c5b78c9e3c0 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9e3c0 img{#fig-62c5b78c9e3c0 img.lazyloading{width: 1272px;height: 0px;}}
De IRT-affaire: rechercheurs Langendoen (links) en Van Vondel.

Het IRT werkt met criminele infiltranten – de zeer geheime Operatie Delta – van wie een enkeling ook een eigen agenda blijkt te hebben; zo wordt een mysterieuze figuur landelijk bekend onder de naam ‘Sapman’. De recherche organiseert de drugstransporten zelf – mede – en zo belanden er onder haar auspiciën duizenden kilo’s hasj en coke op de Nederlandse markt, met giga-opbrengsten voor personages die zich achter de schermen ophouden – en ook voor infiltranten – terwijl het eigenlijke doel, bazen identificeren en arresteren, liefst het hele zootje oprollen, niet bereikt wordt.

De parlementaire enquête over onder andere deze farce houdt van 1994 tot 1996 de gemoederen bezig, er zijn zelfs rechtstreekse tv-registraties van de ondervragingen. De verslagen van wat er allemaal mis is gegaan, hoe expliciet genoemde rechercheurs (Van Vondel en Langendoen, destijds BN’ers) en anonieme infiltranten verstrikt raakten in het web, lezen als vermakelijke thrillers. Het eindrapport is vernietigend: Operatie Delta was ‘onverantwoord’. Commissievoorzitter is Maarten van Traa (linkervleugel PvdA), die in oktober 1997 tragisch om het leven komt bij een auto-ongeluk. Hij rijdt zelf met hoge snelheid tegen de staart van een file aan; aanleiding om over complotten te speculeren is er dan ook nauwelijks. Al gebeurt het natuurlijk wel degelijk, en ook fictieschrijvers storten zich erop (Het kartel uit de Delta, Harry van Amstel).

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_middle_article');

Er moet iets gebeuren na al deze malaise. Om het simpel te houden: sinds 1996 is de inzet van criminele burgerinfiltranten verboden; die van een getrainde agent of een ‘gewone’ burger kan nog wel. In de volgende jaren werken Kamerleden en ambtenaren aan nieuwe wetgeving, die in 2014 onder minister Opstelten eindelijk door beide Kamers komt. De inzet van criminele burgerinfiltranten mag alleen ‘onder strikte waarborgen’ en ‘bij hoge uitzondering’. Het is niet toegestaan deze infiltrant jarenlang te laten ‘groeien’ in een organisatie. In het desbetreffende onderzoek moet van andere opsporingsmethodes weinig resultaat te verwachten zijn. Van uitlokking mag geen sprake zijn. En voor de operatie moet een hele batterij hotshots expliciet toestemming geven: het College van procureurs-generaal (ofwel het bestuur van het openbaar ministerie), de minister.

Die dingen.

Dichtgetimmerd, zou je zeggen.

Nooit meer Sapman.

Goed betaald

Er is vanuit de Tweede Kamer na 2014 wat obligaat rumoer over deze wetgeving: volksvertegenwoordigers willen graag dat het ministerie van Justitie en Veiligheid jaarlijks openheid geeft. Zijn er criminele infiltranten ingezet? En hoeveel? In 2016 laat minister Van der Steur weten dat zulks niet mogelijk is: openbare mededelingen kan hij pas doen als dat niet ten koste gaat van het onderzoek en de veiligheid. Maar vooruit, hij wil wel strikt vertrouwelijk de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie informeren.

Vandaar dat wij van het OM pas op 27 maart 2020 iets te horen krijgen over de voor zover bekend allereerste criminele burgerinfiltrant sinds de hilarisch verlopen Operatie Delta: A-4110! De eerste arrestanten zitten in de verhoorkamers: het zijn – dan nog – acht personen van wie sommige banden zouden hebben met of lid zouden zijn van de Hells Angels en satellietclub Red Devils. Zij zijn aangehouden in dorpen en steden van het zo rustieke Friesland, één van hen in Finland. Op de A7 heeft de politie op 2 maart een busje staande gehouden, net voor het de grens met Duitsland zou bereiken. Het vervoert zeker 100 kilo amfetamine, in straattaal: speed, bedoeld voor Finland en daarginds op straat 700.000 euro waard. Ook leggen agenten bij huiszoekingen beslag op vuurwapens, pepperspray, blokken hasj, een woning, dure auto’s en horloges, en een ton aan cash. De acht staan onder verdenking van internationale handel in drugs, witwasserij en deel uitmaken van een criminele organisatie.

En... er is sprake van een criminele infiltrant, A-4110 dus, die thans gereed is met zijn noeste arbeid. In de erop volgende twee jaar komen nog veertien mannen vast te zitten. Later in 2020 wordt ook bekend dat het politieonderzoek Vidar heet, maar heel veel ruchtbaarheid is er verder niet. Dat verandert als het OM – in september 2020 tijdens een pro-formazitting in Leeuwarden – bekend maakt wat A-4110 verdient: 50 euro per uur, en sinds juni 2019 70 euro, want ‘het traject bleek intensiever dan voorzien’. Op het moment van bekendmaken incasseert A-4110 dat tarief nog steeds, want tijdens de verhoren die hij bij de rechter-commissaris zal ondergaan lopen de verdiensten door. Tot 22 juli 2020 heeft hij in elk geval 77.060 euro in de knip. Inmiddels – we spreken van mei 2022 – zou dat zijn opgelopen tot bijna 100.000 euro.

@media (max-width: 680px){#fig-62c5b78c9ecb8 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9ecb8 img{#fig-62c5b78c9ecb8 img.lazyloading{width: 624px;height: 0px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1320px){#fig-62c5b78c9ecb8 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9ecb8 img{#fig-62c5b78c9ecb8 img.lazyloading{width: 980px;height: 0px;}}@media (min-width: 1321px){#fig-62c5b78c9ecb8 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-62c5b78c9ecb8 img{#fig-62c5b78c9ecb8 img.lazyloading{width: 1272px;height: 0px;}}
De nieuwe Panorama ligt nu in de winkel en is hier te bestellen.

Bruto namen we aanvankelijk aan. En keurig te checken voor de Belastingdienst, dat andere overheidsorgaan, dus gestort op A-4110’s bankrekening.

Maar... zie het pleidooi van de advocaat van een van de verdachten, Sander Janssen, in april 2022. A-4110 kreeg het allemaal contant, zegt hij. “Van de overheid. Heeft hij daar netjes belasting over betaald? Ik denk het niet.”

Benieuwd naar de rest van het artikel? Lees het in de nieuwste Panorama of bekijk het op Blendle.

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_bottom_article');

Laatste nieuws