@media (max-width: 679px){#fig-63396d9c479c0 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c479c0 img{#fig-63396d9c479c0 img.lazyloading{width: 624px;height: 468px;}}@media (min-width: 680px) and (max-width: 680px){#fig-63396d9c479c0 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c479c0 img{#fig-63396d9c479c0 img.lazyloading{width: 980px;height: 735px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1000px){#fig-63396d9c479c0 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c479c0 img{#fig-63396d9c479c0 img.lazyloading{width: 1290px;height: 726px;}}@media (min-width: 1001px) and (max-width: 1440px){#fig-63396d9c479c0 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c479c0 img{#fig-63396d9c479c0 img.lazyloading{width: 1400px;height: 788px;}}@media (min-width: 1441px){#fig-63396d9c479c0 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c479c0 img{#fig-63396d9c479c0 img.lazyloading{width: 1900px;height: 814px;}}Breken onder de druk van het politieverhoor: de onschuldige Martien bekende een moord

Breken onder de druk van het politieverhoor: de onschuldige Martien bekende een moord

De Showbizzmoord in 1981 op platenproducent Bart van der Laar haalde alle kranten. Verdachte Martien Hunnik had een alibi, maar de politie draaide de duimschroeven zo pijnlijk hard aan dat hij bekende. Hij werd tien uur per dag verhoord. Na zijn veroordeling volgden alsnog excuses van de Staat. Maar decennia later lijdt hij nog steeds onder zijn ‘valse’ bekentenis.

Martien Hunnik (62) lijdt al veertig jaar onder zijn eigen valse bekentenis. Op 13 november 1981 werd platenproducent Bart van der Laar vermoord in zijn Utrechtse woning. In de pers werd al snel gesproken over de Showbizzmoord. Martien Hunnik werd anderhalf jaar na de moord gearresteerd en hij bekende onder grote druk van de politie. “Vlak na de moord was ik ook verhoord, toen was de vraag waar ik tussen 8.00 en 10.00 uur was geweest, het tijdstip waarop de moord was gepleegd volgens de lijkschouwer. Voor die tijd had ik een alibi. Maar de politie kwam na een andere moord, tijdens kerst 1982 op chauffeur Gerard Lochman, terug op de moord op Van der Laar en vroeg mij waar ik tussen 10.00 en 12.00 uur was op die 13de november. De moord had ook dan gepleegd kunnen zijn, zeiden ze. Vreemd genoeg was ik de enige van alle zeshonderd mensen die ze verhoord hadden, aan wie ze vroegen waar ik later die ochtend was geweest. Ik wist dat natuurlijk, maar dat ging ik hun niet vertellen. Ik zat in de ziektewet, maar werkte intussen nog wel als prostituee. Ik was bij een klant.”

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_top_article');

De politie was ervan overtuigd dat Hunnik de dader was en zette alles op alles om hem te laten bekennen. “Ik werd tien uur per dag verhoord, zonder advocaat en zonder de medicijnen die ik toen kreeg voor psychotische angsten en om te slapen. Dat was in 1982 hè, een heel andere tijd. In eerste instantie was ik verdachte in de zaak-Lochman, hij was ook mijn chauffeur en reed me vaak naar klanten. Maar ik had een alibi voor dat tijdstip. Over de moord op Van der Laar zeiden de rechercheurs tegen mij: Martien, wij weten dat je liegt, we weten gewoon dat je het gedaan hebt.”

@media (max-width: 680px){#fig-63396d9c4816d img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c4816d img{#fig-63396d9c4816d img.lazyloading{width: 624px;height: 0px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1320px){#fig-63396d9c4816d img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c4816d img{#fig-63396d9c4816d img.lazyloading{width: 980px;height: 0px;}}@media (min-width: 1321px){#fig-63396d9c4816d img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c4816d img{#fig-63396d9c4816d img.lazyloading{width: 1272px;height: 0px;}}
Linda Geven

Linda Geven is universitair docent criminologie in Leiden, zij kreeg eerder dit jaar een beurs voor een onderzoek naar valse bekentenissen. Omdat die in Nederland niet zo vaak voorkomen, gaat zij ook naar Amerika, waar veel meer valse bekentenissen worden gedaan (en ontdekt). Zij vertelt: “Tot 1996 werd die zogenoemde Zaanse verhoormethode gebruikt. Daarbij was er minder aandacht voor het effect van pressie op een verdachte. Ook de zaak-Hunnik lijkt een onderdeel van zogenoemde ‘maximalisatie’ te zijn, waarbij de politie de confrontatie aangaat met de verdachte, ontkenningen niet accepteert, soms zelfs liegt over bewijs en alles inzet op de bekentenis. Hier zie je dat ze zijn ontkenning weerleggen, aangeven dat ze al weten dat hij liegt en dat het verhaal dat hij vertelt niet kan kloppen. Dit zorgt ervoor dat een verdachte zijn verhaal steeds iets meer gaat aanpassen, totdat het klopt met wat de agenten in hun hoofd hebben. Hierdoor zie je ook dat de bekentenis uiteindelijk best veel juiste details kan bevatten, omdat die bekentenis echt in de loop van het verhoor vorm heeft gekregen. Uit Amerikaans onderzoek is ook gebleken dat als de politie voorafgaand aan het verhoor denkt dat diegene schuldig is, er heel andere verhoortechnieken worden gebruikt dan wanneer een agent dat niet denkt. Dit soort onderzoek wordt gedaan met grotere groepen politieagenten en rechters – en vaak ook studenten. Wanneer je voorafgaand informatie krijgt die het idee bevestigt dat iemand schuldig is, wordt er meer druk uitgeoefend om daadwerkelijk tot een bekentenis te komen. Wanneer een onafhankelijk persoon vervolgens die opname bekijkt, schat hij de verdachte ook eerder als schuldig in.”

In de isolatiecel

Na zijn bekentenis en de ondertekening daarvan kreeg Hunnik zijn medicijnen weer. Hij werd veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf en TBR (de voorloper van tbs). “De rechter in dat proces was dezelfde die mij al eens tot jeugddetentie had veroordeeld nadat ik cheques had gestolen bij een klant die mij niet wilde betalen voor mijn diensten. Diezelfde rechter zei later in een interview dat ze zich altijd terugtrok uit zaken met verdachten die ze als kinderrechter ook had gezien… Ze liet mij foto’s van de sectie op Van der Laar zien en zei: Dit heb jij op je geweten.”

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_middle_article');

Die handelwijze is ook een bekend bij Linda Geven: “Als je van die gruwelijke foto’s laat zien heeft dat invloed op de jury, is in Amerika onderzocht. Ze spelen in op emoties, hoe emotioneler je bent, hoe liever je iemand wil veroordelen. Daarbij maakt ook uit of je zwart-wit of kleurenfoto’s laat zien.” Hunnik werd vrijgesproken van moord, maar schuldig bevonden aan doodslag. De twee jaar die hij daarvoor kreeg, had hij al uitgezeten in voorarrest. De TBR met dwangverpleging vond plaats in de Van der Hoeven Kliniek in het Meijers Instituut in Utrecht. “Daar had mijn moeder gevangen gezeten in de Tweede Wereldoorlog, een trauma dat ze door alles aan mij te vertellen aan mij had doorgegeven. Mijn moeder kwam op bezoek en zei: Hadden die Engelsen nou niet nog één bom over? Alles was nog precies hetzelfde, ook de kleuren. Op de plek waar wij luchtten, bleken vroeger de executies plaats te vinden. In de Van der Hoeven Kliniek zagen ze mij als ‘ontkennende verdachte’ en daarom kwam ik in een isolatiecel terecht. Ik heb daar zo veel gezien, ook moorden en zelfmoorden.”

@media (max-width: 680px){#fig-63396d9c48451 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c48451 img{#fig-63396d9c48451 img.lazyloading{width: 624px;height: 0px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1320px){#fig-63396d9c48451 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c48451 img{#fig-63396d9c48451 img.lazyloading{width: 980px;height: 0px;}}@media (min-width: 1321px){#fig-63396d9c48451 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c48451 img{#fig-63396d9c48451 img.lazyloading{width: 1272px;height: 0px;}}

In 1990 mocht Hunnik op kamers gaan wonen, maar hij moest zich nog wel regelmatig melden. Er werd nog een jaar verlenging geëist. “De advocaat die ik toen had, haalde er zelfs deskundigen uit Engeland bij, waarna ik toch met onvoorwaardelijk ontslag mocht. Ik werkte toen in de zorg, waar ik leidinggevende werd. Dat duurde maar twee dagen, omdat ik TBR had gehad, werd ik weer ontslagen. In de kliniek hadden ze me wat kleren en een pasje meegegeven waarmee ik geld uit de muur kon halen. Huh??? Geld uit de muur? Dat snapte ik niet. Ik ging naar het graf van mijn moeder, die inmiddels overleden was, waar ik zo onbedaarlijk heb gehuild dat mijn linkerlong scheurde. Een maand later was ik hersteld, maar ik had niets meer. Mijn baan was ik kwijt en ik kon nergens terecht.”

Excuses van de Staat

“In datzelfde jaar kwam ik Ivo tegen, mijn partner,” gaat Hunnik verder. “Wij ontmoetten een lesbisch stel op het naaktstrand dat kinderen wilde. Dat hebben we met zijn vieren opgelost en we kregen een zoon en een dochter. Die dochter heette Daantje, zij overleed na negen maanden. Bij haar graf zei ik: Jouw vader is geen moordenaar en ik ging de strijd aan. Er kwam een artikel in De Telegraaf over mijn zaak, waarop advocaat Knoops contact met me opnam; we vroegen in 2014 een herziening aan. In 2015 bepaalde de Hoge Raad dat mijn zaak opnieuw voor de rechter moest komen. Het OM vroeg toen meteen bij de start om vrijspraak. De rechter geloofde niet in valse bekentenissen, maar op 14 juni 2016 werd ik vrijgesproken en kreeg ik excuses van de Staat. Het enige wat er veranderde was dat er nu mensen waren die in mijn onschuld geloofden. Maar nog steeds zijn er ook familieleden die niets met mij – een ‘crimineel’ - te maken willen hebben. Dat zegt dan meer over hen dan over mij.”

Criminologe Linda Geven: “Gelukkig zien we deze opvatting bij rechters steeds minder. Door de herzieningen in de zaken van onder meer Ina Post, Kees Borsboom en de Twee van Putten is duidelijk naar voren gekomen dat er ook in Nederland valse bekentenissen zijn ontstaan in verhoren. Hierdoor is bijvoorbeeld de ACAS (Adviescommissie Afgesloten Strafzaken, red.) in het leven geroepen, worden vaker rechtspsychologisch deskundigen ingeschakeld en is er ook bij de politie meer aandacht voor verhoortechnieken.”

Hunnik kreeg na de excuses van de Staat nog een gesprek met alle procureurs-generaal (hoofd van het OM), die hem zeiden dat ze geen woorden konden vinden om hem te vertellen hoe fout zij waren geweest. “Die excuses betekenden meer voor mij dan de vrijspraak. In mijn zaak was er totaal geen bewijs. Alleen mijn bekentenis, die ik later introk.”

@media (max-width: 680px){#fig-63396d9c4856c img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c4856c img{#fig-63396d9c4856c img.lazyloading{width: 624px;height: 0px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1320px){#fig-63396d9c4856c img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c4856c img{#fig-63396d9c4856c img.lazyloading{width: 980px;height: 0px;}}@media (min-width: 1321px){#fig-63396d9c4856c img.lazyloading{background: #eee;}#fig-63396d9c4856c img{#fig-63396d9c4856c img.lazyloading{width: 1272px;height: 0px;}}
De nieuwe Panorama ligt nu in de winkel en is hier te bestellen.

Vroeger was een bekentenis genoeg voor een rechter om iemand te veroordelen, zegt Geven. “Het ergste is dat er nu nog één of meer mensen rondlopen die de moord op Van der Laar op hun geweten hebben, maar de zaak is nu verlopen. Hunnik heeft de straf voor hen uitgezeten.”

“Dat klopt,” zegt Hunnik. “Ik weet wel wie het gedaan heeft, maar ik ga geen namen noemen. De zaak is verjaard en daarmee afgedaan voor de rechtbank.”

Benieuwd naar de rest van het artikel? Lees het in de nieuwste Panorama of bekijk het op Blendle.

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_bottom_article');

Laatste nieuws