Onepass
ONEPASS | Dit is een speciaal artikel

Turkse liquidaties in de Polder (longread)

Vergismoorden, gijzelingen en het gebruik van zware wapens. De nieuwe generatie TurksNederlandse heroïnehandelaren is volgens de politie roekelozer en meedogenlozer dan de vorige. De zomer van 2017 was wel erg ‘heet’.

polder
Door: Redactie Panorama
Fotografie: ANP, E.A.

In de zomer van 2017 zijn er kort na elkaar vier liquidaties van TurksNederlandse mannen. Op het eerste gezicht gaat het om gewone, hardwerkende mannen die in Turkije zijn geboren en als kind naar Nederland zijn verkast. Een klusjesman, een beveiliger, een vader van twee tienerdochters en een succesvolle ondernemer die halal kippensnacks op de kaart zet. Er kunnen geen directe verbanden gelegd worden met criminele bendes. Maar in het criminele circuit doet het gerucht de ronde dat drie van de vier mannen weleens in een drugsoorlog tussen Turken uit Rotterdam en Amsterdam verwikkeld kunnen zijn, zo meldt De Telegraaf. De vermoorde mannen zouden deel uitmaken van een groepje rond een bekende Turkse crimineel die in het verleden vanuit Turkije en Nederland heeft geopereerd, volgens een bron van Crimesite. Aanleiding is de diefstal van 250 kilo heroïne en een miljoen euro cash. Een ‘klusjesman’ die stashes – geheime bergplaatsen voor drugs, wapens of geld - bouwt en dus precies weet waar wat te vinden is, zou zwaar onder druk zijn gezet door criminelen en wellicht loslippig zijn geweest. Aangezien de geripte partij drugs en geld eigendom is van een groep criminelen van wie de kopstukken zich in Turkije ophouden, wordt de jacht geopend op de mogelijke daders. Maar of het de politie lukt de liquidatiezaken op te lossen? Turkse verdachten en getuigen houden nu eenmaal de lippen stijf op elkaar. Een ander probleem waar de politie mee te maken heeft, staat in het interne rapport van 2017 dat website GeenStijl in handen heeft gekregen: Turks-Nederlandse criminelen weten steeds beter uit handen te blijven van de politie. Zo doen ze alsof ze geëmigreerd zijn, terwijl ze hier hun activiteiten voortzetten. Als het nodig is, vluchten ze gauw de grens over. Een andere vraag is of het oppakken van kopstukken wel zoden aan de dijk zet, aangezien er steeds vervangers klaarstaan. Er zou juist breder gekeken moeten worden naar een groter netwerk van sociale en criminele relaties van ogenschijnlijk gewone mannen. Efficiënte netwerken waarvoor de eerste generatie maffiabazen in de jaren tachtig waarschijnlijk al een stevige basis heeft gelegd. Voorlopig lijken de grote drugsbazen die zijn ondergedoken in Turkije de touwtjes stevig in handen te hebben. De cijfers liegen er niet om. Van de vijftien liquidaties in het Turkse criminele milieu in Nederland sinds 2010 is er vermoedelijk slechts één opgelost. De dader van die moord was geen Turk. Dit zijn de vier moorden in de zomer van 2017:

De klusjesman Mustafa Ates (50)

PLAATS DELICT: RIJSWIJK, VRIJDAG 21 JULI 2017

Mustafa Ates, alias Mus Beton, geboren in Turkije woont al meer dan 25 jaar in Vlaardingen. Hij is een bekend gezicht in de Turkse gemeenschap, trouwt en krijgt een dochter. Tien jaar later besluit het stel uit elkaar te gaan. De alleenstaande Mustafa huurt dan in zijn eentje twee etages boven het partycentrum Valentijn Place aan de Westhavenkade, waar hij niet officieel staat ingeschreven. Sinds de scheiding ziet hij zijn dochter van 14 nauwelijks, wat hem veel verdriet doet. Ook in zijn werk heeft hij tegenslag, want in 2015 verliest hij zijn vaste baan bij een dakisolatiebedrijf. Om toch de kost te verdienen, gaat hij aan de slag als zelfstandig klusjesman. Hij kan ingehuurd worden voor dakisolatie en timmerklussen. De laatste maanden werkt hij op een tuinhuisjescomplex en wordt hij geregeld gesignaleerd op het industrieterrein van Vlaardingen, maar wat hij daar precies doet is niet bekend. Op donderdag 20 juli 2017 maakt Mustafa via WhatsApp een afspraak met zijn vaste Turkse groenteboer om kersen op te halen. Maar om 19.30 uur is hij nog niet langsgekomen en dat vindt de groenteboer wel vreemd; Mustafa komt altijd zijn afspraken na. De volgende dag stapt Mus Beton bij een rotonde op de Schiedamseweg in Vlaardingen om 12.45 uur in een witte personenauto. Hij is gekleed in een korte, bruine Nike-broek, een zwart T-shirt met lange mouwen en hij draagt stevige, bruine sandalen. De ochtend daarop rijdt rond 05.00 uur een jong stel met de auto een afgelegen parkeerplaats op aan de Van der Kooijweg in Rijswijk. Als het stelletje twee benen uit de bosjes ziet steken, rijdt het tweetal in grote paniek weg. Maar niet zonder eerst de politie te bellen. De politie stelt vast dat Mustafa op gewelddadige wijze is omgebracht. Ook wordt er een elektriciteitskabel gevonden bij het dode lichaam. Uit forensisch onderzoek blijkt dat hij waarschijnlijk al dood was toen hij in de bosjes werd gedumpt. Dit deel van de parkeerplaats ligt niet ver van een tuinhuisjescomplex - tegenover een crematorium - waar veel Turkse mensen vertoeven. Hij zou vrijdag ergens tussen 11.00 en 19.00 uur vermoord zijn. Omdat Mustafa er niet officieel ingeschreven staat, duurt het even voordat de rechercheurs de twee etages gevonden hebben. En als de politie huisonderzoek wil doen, komt ze tot haar grote verrassing in kale ruimtes terecht. De politie staat nu voor raadsels: waarom huurde Mustafa in z’n eentje twee appartementen en waarom zijn alle spullen weggehaald en de appartementen grondig schoongemaakt? Ook vraagt men zich af waarom hij in Rijswijk nou net op die plek is gedumpt. Het is een uithoek waar je niet toevallig langskomt. Je moet die echt wel kennen.

Kortom: het lijkt verdacht veel op een goed geplande moord. Maar gaat het ook om een liquidatie door de Turkse onderwereld? Dat is onduidelijk, wel is er een sterk vermoeden dat Mustafa in aanraking is gekomen met criminelen. Sterker nog: hij kent Zeki Yumusak, die actief is in het drugscircuit en die een paar dagen na Mustafa in Rotterdam neergeknald wordt. De twee mannen hadden regelmatig contact met elkaar. De politie houdt er rekening mee dat beide moorden met elkaar te maken hebben. Begin 2018 komt er een doorbraak in het onderzoek. Er wordt dna gevonden op de elektriciteitskabel en dat spoor leidt op maandagochtend 19 maart in Pijnacker tot de aanhouding van een 47-jarige man uit Delft. Een maand later worden er nog twee Delftenaren opgepakt van 51 en 46 jaar oud. Woensdagochtend 20 juni staat een verdachte voor de rechter. Emiele Z. zou Mustafa hebben gewurgd en zijn lichaam hebben gedumpt. Niet alleen gaat het om zíjn dna op de kabel, ook is zijn telefoon via zendmasten gesignaleerd in de buurt van Mustafa’s woning en bij de parkeerplaats waar zijn lichaam gevonden is. In een afgetapt telefoongesprek met zijn Bulgaarse ex-vriendin zou Emiele gezegd hebben: “Ik maak veel mensen dood.” Ook zegt hij: “Ik heb al het smerige werk gedaan. Ik heb hem aangekleed.” Bovendien zou hij het over een nekklem hebben gehad. En dat zou heel goed passen bij een scenario dat Mustafa gewurgd is, zoals de officier van justitie zegt. Maar naast sporen op de hals die op verwurging duiden, blijkt het NFI grote hoeveelheid morfine in het lichaam van Ates gevonden te hebben. Emiele Z. blijft in voorlopige hechtenis, ondanks dat de rechter bewijs voor moord of doodslag nog erg mager vindt. Ook over een mogelijk motief wordt niet gesproken. Mogelijk heeft klusjesman Ates ook geklust voor het criminele circuit. Hij zou die geheime stashes gebouwd kunnen hebben. En mogelijk heeft hij onder zware druk informatie doorgespeeld aan criminelen over deze bergplaatsen.

De beveiliger Zeki Yumusak ‘YMSK’ (41)

PLAATS DELICT: ROTTERDAM, DINSDAG 25 OP WOENSDAG 26 JULI 2017

Zeki Yumusak komt, volgens zijn Facebook-pagina, oorspronkelijk uit Mezitli in Turkije. Maar zijn jeugd brengt hij door in Nederland en hij woont later met zijn vrouw en twee dochters in Barendrecht. Hij is lid van de Unie van Europese Turkse Democraten (UETD) en werkt als beveiliger tijdens allerlei politieke en culturele evenementen. Zo is hij in functie op 11 juli in theater Orpheus in Apeldoorn bij de herdenking van de coup in Turkije. De UETD is een Turkse lobbyorganisatie die gelieerd is aan de AK-Partij van de Turkse president Erdogan. Naast zijn werk als beveiliger runt hij een autoverhuurbedrijf. Ook is hij een voetballiefhebber. Op dinsdag 25 juli wipt Zeki rond 17.00 uur even binnen bij de Blokker aan de Slinge om wat bakbenodigdheden te scoren. ’s Avonds bezoekt hij voetbalclub Kocatepe aan de Oldegaarde in Rotterdam, een vereniging die inmiddels al is opgedoekt. In de kantine van de amateurs, waar hij een spelletje Rummikub speelt, neemt hij een telefoontje aan dat hem volgens sommige aanwezigen onrustig maakt. Rond 23.30 uur rijdt hij in zijn zwarte Seat Leon voor de tweede keer die avond naar de Langenhorst in Rotterdam-Zuid. Hij had daar al eerder – om 19.00 uur – een afspraak. Hij parkeert zijn wagen op het Noordereiland bij een eetcafé in de buurt van een crematorium en maakt vanuit de auto filmpjes van de omgeving, die hij meteen op Instagram post. Waarschijnlijk vertrouwt hij de situatie niet helemaal.

Dit is terecht; een moment later, rond middernacht, wordt hij zonder pardon van dichtbij neergeknald. Een passerende automobilist schiet nog te hulp en probeert hem te reanimeren. Maar Zeki overlijdt even later in het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Diezelfde nacht worden twee in de fik gestoken auto’s gevonden. Een gestolen grijze BMW 325i aan de Tweebosstraat. En een gestolen zwarte Toyota Auris Sports Hybrid in de Rijnauwenstraat in Den Haag. Camerabeelden registreerden de Toyota die naar Zeki’s geparkeerde wagen rijdt om even later weg te racen richting Den Haag. Zou Zeki om politieke redenen geliquideerd kunnen zijn? Want sinds de staatsgreep in Turkije op 15 juli 2016 rommelt het aardig tussen de Erdoganen Gülen-aanhangers. En niet alleen in Turkije. Al de volgende dag op 26 juli reageert UETD Nederland: “Met veel verbazing en afschuw is vernomen hoe een goede vriend van ons, die vooral bekendstaat om zijn onvoorwaardelijke steun aan allerlei goede doelen en instanties, op een abjecte manier is gereduceerd tot een ‘Erdogan-aanhanger’. Die obsessie vanuit de media is uiterst zorgelijk.” Maar de politie sluit een liquidatie om politieke reden al gauw uit, want volgens haar is Zeki actief in het drugscircuit. Het onderzoek leidt naar een woning in de Polkastraat in Barendrecht, die op zijn naam staat. Buurtbewoners vertellen dat daar in april een hennepkwekerij ontdekt is. De woning staat te koop. Zeki woonde er zelf niet, maar verhuurde die aan anderen, zou hij zijn buren verteld hebben. Maar die hebben buiten Zeki, die soms aanwezig was, nooit iemand in het huis gezien. De keren dat hij er wel was, schepte hij graag op dat hij miljoenen bezat, meldt de website Barendrecht Nu. Ook is hij dus een bekende van Mustafa Ates, die een paar dagen eerder geliquideerd is. Allerlei geruchten doen de ronde: mogelijk zou Zeki betrokken zijn geweest bij de roof van drugs en geld van een grote crimineel. De politie start een groot onderzoek, maar dat levert niet snel iets op en de zaak komt in Opsporing Verzocht - een mogelijke getuige, een koerier van Thuisbezorgd, wordt gevraagd zich te melden. Ondertussen heeft de politie het verkoopbord van Zeki’s Barendrechtse woning weggehaald. Zijn weduwe en twee jonge dochters, die elders zijn ondergebracht, blijven achter.

Het stapmaatje Ergin Basakci (42)

PLAATS DELICT: ROTTERDAM, MAANDAG 28 AUGUSTUS 2017

Een maand later, als de politie tot over haar oren in het onderzoek zit naar de liquidaties van Mustafa en Zeki, wordt in Rotterdam Ergin Basakci doodgeschoten. Ergin uit Hellevoetsluis, is getrouwd en vader van twee tienerdochters. Op maandag 28 augustus is hij aan het werk op de Ohmweg in Spijkenisse. Hij heeft een afspraak met een vriend om samen te gaan stappen. Het is tenslotte mooi weer. Samen vertrekken ze rond 19.00 uur in Ergins auto naar Rotterdam. Om 19.25 uur halen ze eten bij een Turks restaurant op de Putselaan en daarna drinken ze wat in een café op de Van Vollenhovenstraat. Iets na achten verkassen ze naar het volle terras van XO Lounge op de Prins Hendrikkade, waar een witte Volkswagen Polo met zonnedak stopt. Ergin heeft afgerekend en loopt net het café uit als een man uit de witte Polo stapt en Ergin voor de ogen van zijn vriend om 22.20 uur neerschiet. Omstanders proberen hem te reanimeren, tevergeefs. De politie vermoedt dat het om een gerichte liquidatie gaat. Niet veel later wordt aan de Nassauhaven de vluchtauto van de daders brandend teruggevonden. De wagen is in juli gestolen in het Limburgse Maasbracht en is sindsdien zowel in Amsterdam als in Rotterdam gesignaleerd. De daders moeten óf goed op de hoogte zijn geweest dat Ergin die avond het terras van XO Lounge zou bezoeken, óf de twee stapmaatjes gevolgd hebben, want een uur voor de moord is de Volkswagen een paar keer het terras voorbijgereden. De daders hebben de vlucht voortgezet in een grijze Kia Rio, die in Diemen in brand is gestoken. Onderzoek van camerabeelden en PGP’s, beveiligde mobiele telefoons die berichten versleutelen, laat zien dat op de avond van de moord de Kia met de Volkswagen en vermoedelijk nog een blauwe Volkswagen een bepaalde route hebben gereden. Een rit die in Amsterdam begint en via Rotterdam en Delft in Diemen eindigt. Dus mogelijk zijn drie auto’s en tenminste drie daders betrokken bij de nauwkeurig uitgevoerde liquidatie.Een probleem is dat de politie Ergin maar niet kan linken aan het criminele circuit. Maar in dat circuit zelf gonst het van de geruchten. Deze liquidatie zou wel degelijk verband houden met de moord op Zeki Yumusak. En stond die moord niet weer in verband met de dood van Mustafa? Er zou immers een drugsoorlog gaande zijn tussen Turken uit Rotterdam en Amsterdam. De politie houdt nog steeds alle opties open. Er worden in deze zaken flinke beloningen uitgeloofd. Of een beloning daadwerkelijk tot een concrete tip heeft geleid, laat de politie in het midden, maar op 6 april wordt een 25-jarige verdachte in de Amsterdamse wijk Zeeburg aangehouden op basis van een dna-spoor dat op één van de vluchtauto’s gevonden is. Een week later op vrijdag 13 april van dit jaar wordt in Amsterdam-Oost een tweede verdachte aangehouden. Opnieuw een 25-jarige Amsterdammer die door agenten herkend wordt als hij in de auto zit met zijn vriendin. Daar blijft het niet bij. Want op dinsdagochtend 17 april wordt in Diemen een derde verdachte van 25 jaar van zijn bed gelicht. Zijn woning wordt binnenstebuiten gekeerd en de politie neemt verschillende telefoons in beslag. De politie denkt met deze drie aanhoudingen een flinke slag te hebben geslagen. Dat Ergin mogelijk slachtoffer is geworden van een persoonsverwisseling wordt niet uitgesloten. Voorlopig blijft die 20.000 euro beloning voor de gouden tip nog wel even staan. 

De ondernemer Ali Kaynak (48)

PLAATS DELICT: AMSTERDAM, MAANDAG 11 SEPTEMBER 2017

De in Centraal-Turkije geboren Ali Kaynak is een succesvolle ondernemer die in 2014 samen met twee Amsterdamse compagnons de restaurantketen Halal Fried Chicken opzet. Twee filialen staan aan de Burgemeester De Vlugtlaan in Amsterdam Nieuw-West. Sinds de mislukte coup in Turkije in juli 2016 komt zijn succesvolle bedrijf op de zwarte lijst te staan: Kaynak zou een Gülen-sympathisant zijn. De gemoederen lopen hoog op en op 12 augustus raakt een man gewond tijdens een opstootje in een van zijn zaken. Volgens Mehmet Cerit, hoofdredacteur van het Turkse periodiek Zaman Vandaag, zijn aanhangers van Erdogans AK-partij betrokken bij de aanval. ‘Ze riepen landverraders en daarna hebben ze aangevallen,’ twittert hij. Dan breekt er een gewelddadig conflict los tussen twee van de drie eigenaren. Emin Duran, één van de compagnons, zou tegen Ali gezegd hebben: “Jij mag hier niet komen, omdat jij een terrorist bent.” Maar Emin ziet dat heel anders. Het gaat volgens hem om een zakenconflict. “Ik heb maar een paar zinnen kunnen zeggen: Broer, wil je even naar buiten komen. Ik wil iets belangrijks mededelen over zaken. En dat is de aanleiding dat mijn compagnon mij heeft aangevallen en een poging tot moord heeft gedaan.” Hij doelt op beelden die laten zien dat zijn zakenpartner hem met een kippentang te lijf gaat. Ali raakt gebrouilleerd met zijn zakenvrienden die Erdogan door dik en dun steunen. Dat het om een politiek conflict zou gaan, is dus niet ondenkbaar. Bij een van de Halal Fried Chicken-vestigingen aan de De Vlugtlaan wordt een (ex-)compagnon door twee mannen in zijn been geschoten. En bij beide filialen wordt in april en in augustus brand gesticht. Op 11 september verlaat Ali ’s avonds laat het restaurant dat tegenover Plein ’40-’45 ligt en stapt hij in zijn wagen. Het is 23.30 uur als er plotseling twee jonge mannen in zwarte trainingspakken opdoemen, die van zeer dichtbij en achter elkaar acht of negen schoten lossen op Ali. Hij wordt in zijn hoofd geraakt en even later naar het ziekenhuis vervoerd. De politie vermoedt dat de daders uit dezelfde groep komen als de daders die brand hebben gesticht en op een compagnon hebben geschoten. Het kan geen toeval zijn dat de twee mannen na beide wildwest-taferelen dezelfde vluchtroute gebruikt hebben. De succesvolle ondernemer en sociaal bewogen man overlijdt de volgende dag en laat een gezin met vier kinderen achter. De familie van Ali zegt niets te weten van conflicten waarin hij verzeild zou zijn geraakt. Even lijkt het erop dat Ali van het lijstje met de vier liquidaties geschrapt kan worden omdat het motief voor deze moord uit geheel andere hoek lijkt te komen. Maar eind mei zijn er geruchten dat de politie toch onderzoekt of de moord op Ali in verband staat met de drugsvete die gaande is. Hij zou namelijk in het milieu vragen hebben gesteld over de affaire.

Een muur van stilzwijgen 

Mustafa Degermenci zit op maandag 11 december 1978 in het Amsterdamse café Wielbar in de Van Woustraat. Een Turkse landgenoot loopt op hem af en schiet hem met één schot in het achterhoofd dood. En daarmee is Mustafa, die een illegaal gokhuis runde, de eerste Turkse onderwereldfiguur die in Nederland wordt geliquideerd. Het motief voor de liquidatie ligt in de heroïnehandel. Oflu en Kilic zijn beruchte families die tot ver in de jaren 80 de Nederlandse heroïnehandel in handen hebben en in Amsterdam verblijven. In de jaren 80 worden vijftien Turken geliquideerd in de hoofdstad en twee daarbuiten. Van die zeventien liquidaties worden er slechts drie opgelost; de beslotenheid van de verschillende Turkse gemeenschappen vormt een pantser dat ondoordringbaar is. De politie stuit op een muur van stilzwijgen.

Op de hoogte blijven van het laatste nieuws en mooie acties? Schrijf je dan nu in!
Onepass +

Dit is een OnePass artikel

Lees de artikelen van je favoriete magazines, waar je ook bent.

Meer over OnePass