Onepass
ONEPASS | Dit is een speciaal artikel

Historicus en jurylid Maarten van Rossem: ‘Seks maakt niet gelukkig’

Wie denkt dat Maarten van Rossem (75) een notoire mopperaar is, komt bedrogen uit. De historicus en voormalig hoogleraar, tevens jurylid van De slimste mens, is juist heel gelukkig.

Rossem
Door: Redactie Panorama

Wie denkt dat Maarten van Rossem (75) een notoire mopperaar is, komt bedrogen uit. De historicus en voormalig hoogleraar, tevens jurylid van De slimste mens, is juist heel gelukkig. Ook al vergaat hem het lachen bij lachebekjes als Geer en Goor. In zijn boek Wat is geluk? laat hij zijn licht schijnen over het volle leven.    

Op een schaal van 1 tot 10, hoe gelukkig bent u nu?

“Op dit moment? Nou, toch wel een 7.”

Dat is best hoog voor een beroemde mopperaar.

“Oh, maar dat is een groot misverstand, hoor. Als mensen een beetje zouden opletten, zouden ze zien dat ik helemaal geen mopperaar bén. Maar ja, dat doen ze niet. Dat komt doordat mensen heel slechte tv-kijkers zijn. Ze kijken namelijk weinig inhoudelijk. Dat blijkt ook wel uit de mailtjes die ze sturen. Zo van: heeft die man maar één overhemd of zo?”

En dan zegt Wilfred Genee ook nog eens dat u zichzelf te weinig wast.

“Over misverstanden gesproken... Ik had ooit een keer tegen het blad Opzij gezegd dat ik helemaal niks heb met elke dag douchen. Alleen, ik had er even bij moeten zeggen dat je je heel normaal kan wassen, ook al gebruik je geen 700 liter warm water… En ja, daardoor kwam dat gerucht in de wereld dat ik me nooit was. Maar ach, ik houd dat nu maar in stand, al is het alleen maar om mensen te irriteren.”

Begrijpt u dat mensen u tóch vooral zien als een mopperaar?

“Ik begrijp het een beetje. Het is niet voor niets dat ik mijn boekje begin met de vraag of iemand die een reputatie heeft opgebouwd als mopperaar of cynicus zich niet beter had kunnen bezighouden met de positieve kanten van depressiviteit.”

Ja, want u maakt vaak een sombere indruk.

“Zo gek is toch niet? Neem alleen al de twee populairste tv-sterren van Nederland: Geer & Goor. Het zal iedereen wel zijn opgevallen dat die voortdurend luidruchtig om zichzelf zitten te lachen. En dan echt met de mond wagenwijd open.”

Daar moet u niet om lachen?

“Nee. Net zomin als om René van der Gijp. Ik weet dat velen hem de geestigste Nederlander aller tijden vinden, maar zelf vind ik ’m niks. Sterker nog, mensen die luidruchtig om zichzelf lachen vind ik hoog irritant. En dat niet alleen: wat zij leuk vinden, vind ik vaak he-le-maal niet leuk. Ik houd niet van de polonaise en ik houd niet van de meeste Nederlandstalige zangkunst. En ja, daarom heb ik al snel een negatief imago. Ik ben echt wel dol op zingen, maar de Toppers vind ik gewoon niet mooi. Laat staan dat ik daar gelukkig van word.”

Waarvan wordt u dan wel gelukkig?

“Zingende merels. Prachtig! Zonder te overdrijven: dat is mijn ultieme geluksmoment. Daarvan kan ik echt tranen in mijn ogen krijgen. En helemaal als ik ze weer voor het eerst hoor, op zo’n koele avond in februari. Oké, er zijn er bij die niet zo goed zijn, maar sommige merels zijn ware artiesten. Schitterend om te horen.”

Wordt op zo’n moment die 7 dan een 10?

“Zeker. Maar ik word wel gelukkig van meerdere dingen, hoor. Zo vergeet ik nooit meer hoe blij ik was toen ik als 4-jarig jochie van mijn grootouders een houten vrachtwagen met een oranje dak kreeg. Maar wat wil je ook? Nu hebben de kinderen zo veel speelgoed dat het niet meer op te bergen valt, maar toen was het echt heel bijzonder als je iets kreeg. En verder word ik heel gelukkig van poffertjes.”

Poffertjes…

“Ja, heerlijk. En dan liefst met dubbel roomboter. Ik ben sowieso geboren met een unieke voorliefde voor poffertjes, maar toen ik ze ooit na een flinke wandeling in de Panorama-Hoeve at, een klein wit boerderijtje iets ten oosten van Bennekom, was ik helemaal verkocht.”

Kan eten symbool staan voor geluk?

“Jazeker, al kwam het ook doordat het toen nog redelijk uniek was dat je buiten de deur ging eten. We hebben het hier wel over de jaren 50, hè? Zo gingen wij maar één keer per jaar naar de Chinees, in Wageningen. Moet je nu kijken: nu is het volledig ontspoord en gaat iedereen aan de lopende band uiteten. Puur omdat we met z’n allen rijker zijn. Al besef ik ook dat sommige Nederlanders er wel degelijk beroerd aan toe zijn en daardoor een stuk minder gelukkig.”

Is dat de genetische bagage waarover u het in uw boek hebt?

“Ja, de aanleg. Volgens onderzoekers is de helft van jouw gelukvermogens aangeboren. Al heeft het natuurlijk ook te maken met waar jouw wieg staat. Ik hoef niemand te vertellen dat iemand in de Centraal-Afrikaanse Republiek meer reden tot klagen heeft dan iemand in Nederland.”

Toch zijn we in Nederland begaafde klagers.

“Klopt. Nederlanders willen graag klagen omdat er in Nederland relatief weinig te klagen valt. Dat blijkt wel uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau. Daaruit blijkt dat 67 procent van de Nederlanders gelukkig is, 15 procent zelfs zielsgelukkig. Dat is geen kattenpis. Dat geldt ook voor de cijfers die zij zichzelf geven. Twee derde van de ondervraagden geeft hun leven namelijk een 8 of hoger. Dat vind ik vrij hoog.”

Verrast u dat?

“Als je naar de talkshows kijkt, of naar de berichten op Twitter, dan denk ik weleens: wat een treurigheid, in dit land is er niets in orde. Maar dat is in werkelijkheid dus niet zo. In principe is er in Nederland ook geen reden om vreselijk ongelukkig te zijn. Dat komt doordat we een welvarend land zijn, met relatief kleine inkomstenverschillen.”

Maar ja, het weer, hè.

“Daar wordt inderdaad vaak over geklaagd, maar niet door mij, hoor. Het Nederlandse klimaat, met al die seizoenswisselingen, dat is toch juist fantastisch? Een regenbuitje, briesje of een westerstorm, ik vind het juist wel wat hebben. Daarom hoef ik ook niet per se naar zo’n bountyeiland. Al die tropische stranden, met al die palmbomen, ik vind het prima als mensen daarvan genieten, maar ik heb er niks te zoeken.”

Geld maakt niet gelukkig, maar een geldprijs zou u niet afslaan...

“Oh, dat zou ik zeker niet erg vinden. Ik vraag me alleen wel af of ik van zo’n enorme geldprijs gelukkiger zal worden. Ik bedoel: op financieel gebied heb ik namelijk niks te klagen. Zo heb ik een prachtig pensioen en verdien ik een hoop bij. Dus wat zou de meerwaarde zijn?”

Velen zouden een gat in de lucht springen.

“Ook dat vraag ik me af. Uit alle onderzoeken blijkt dat grote hoeveelheden geld mensen niet per se gelukkiger maken. Mensen die de loterij winnen zijn wel een tijdje gelukkiger, maar vallen vrij snel terug in hun oorspronkelijke gelukstoestand. Twee keer modaal is wat dat betreft het platform. Daarboven worden de meesten echt niet gelukkiger. Neem John de Mol. Is die gelukkig? Ik betwijfel het. Bovendien heb ik niet de indruk dat hij een gelukkig liefdesleven achter de rug heeft.”

U schrijft ook: wees voorzichtig met een succesvolle carrière.

“Ja, want wat zie je als mensen hun hele leven keihard hebben gewerkt? Ze hebben spijt dat ze de opvoeding van hun kinderen hebben laten versloffen. Of ze hebben spijt dat ze te weinig aandacht hebben besteed aan hun echtgenoot. Die later overigens vaak de ex is. Of, als je heel succesvol bent, exen. Dus mijn advies: doe het met mate.”

En houd het simpel, staat er in het boek.

“Klopt. Veel mannen vinden dure en snelle auto’s heel belangrijk. Die hechten daar enorm veel waarde aan. Leuk en aardig, hoor, maar wat moet je daar in Nederland mee? Bij ons sta je alleen maar in de file. En ben je eindelijk ergens, dan kun je nergens parkeren. Daarom treed ik ook het liefst op in het noorden, oosten en zuiden van het land. Daar mag je tenminste nog overal parkeren.”

Kan het kijken naar een mooie vrouw gelukkig maken?

“Wat de Heer in elkaar heeft gezet kan inderdaad een groot genoegen zijn om naar te kijken, al denk ik – zonder dat ik daarmee de Panorama-lezer wil kwetsen – dat ik wel een totaal andere smaak heb dan de meeste mannen.”

 Geen fan van wulpse vrouwen als Kim Kardashian?

“Nee, dat soort vrouwen vind ik vrij treurig. Zoals ik ook niks heb met hoogblonde vrouwen met lange nagels. Dat schijnbare ideale schoonheidsbeeld zegt me niet zoveel.”

Welke vrouw maakt u wel gelukkig?

“Als jonge man vond ik Jeanne Moreau, één van de grootste actrices die Frankrijk ooit heeft groot gebracht, wel een aantrekkelijke en interessante vrouw.”

 Verder bent u fan van Agatha Christie.

“Ja, maar dat is omdat ik haar bijzonder vind als schrijfster, niet omdat ze aantrekkelijk is. Er zijn sowieso maar weinig schrijfsters die een charismatische uitstraling hebben.”

Ook iemand als Saskia Noort niet?

“Nee. Eerlijk gezegd heb ik nog nooit een boek van Saskia Noort gelezen. Mijn broer heeft het geprobeerd, maar die zei al direct dat ik het niet hoef te proberen. Volgens hem was het abominabel slecht.”

Maar Saskia Noort verkoopt wel honderdduizenden boeken.

“Dat zal wel, maar het is algemeen bekend dat mensen die veel verkopen in het populaire genre niet per definitie ook talentvol zijn. Het kan wel, zoals Charles Dickens. Want behalve dat hij veel verkocht en zo schatrijk is geworden, was hij ook een geweldige schrijver. Maar vaak komt dat niet voor.”

En hebt u weleens wat van Heleen van Royen gelezen?

“Ook nooit. Al komt dat ook doordat haar boeken vaak over onderwerpen gaan waarin ik niet geïnteresseerd ben.”

Liet u daarom het onderwerp seks achterwege in uw boek?

“Nee, dat had een andere reden. Naast dat mijn vrouw niet wilde figureren in mijn boek, heb ik niet het talent om over seks te schrijven. Dat is niet makkelijk, hoor. En geloof het of niet, maar er is een jaarlijkse internationale verkiezing van de slechtst beschreven seksscène. Die wil ik liever niet winnen.”

Toch worden veel mensen wel gelukkig van seks.

“Ja, dat zegt men. En ik denk ook wel dat dat af en toe het geval is, maar heel veel mensen worden ook heel óngelukkig van seks. Denk aan een partner die geen zin heeft. Of dat het niet goed gaat. Dat iedereen gelukkig wordt van seks is een grote misvatting.”

Wanneer bent u ongelukkig?

“Als ik op reis ga en heel vroeg op Schiphol moet zijn. Daar heb ik echt een hekel aan, omdat ik er standaard vanuit ga dat alles fout zal gaan. En vaak gaat alles ook fout. Zo vergeet ik nooit die keer dat ik naar Boston moest. Ik was op al Schiphol toen een vrouw met zo’n bekakte stem liet weten dat mijn vlucht geannuleerd was en dat ik die dag ook niet meer zou vliegen. Ik kan u zeggen: daar werd ik wel even ongelukkig van.”

Hoe bent u dan?

“Pisnijdig natuurlijk. Al kwam het toen gelukkig nog wel goed dankzij twee heel bekwame dames die ik bij deze nogmaals wil bedanken voor de succesvolle afhandeling. Kijk, er staan veel aantrekkelijke vrouwen op Schiphol, maar die hoef je nooit iets te vragen. Want die weten niks, die kunnen niks. Die staan er in feite alleen maar voor de aardigheid. Dus een tip van mijn kant: als je op Schiphol iets wil weten of iets geregeld wil hebben, vraag het aan vrouwen van middelbare leeftijd die er allang niet meer staan omdat ze aantrekkelijk zijn. Die helpen je namelijk wel.”

U adviseert lezers ook om een mooie bedankbrief te schrijven.

“Ja, aan iemand die veel voor je heeft betekend. Daardoor krijg je zeer veel geluksgevoelens, zeker als je dat met enige regelmaat doet. Let wel: dat moet dan wel een brief zijn van minstens 300 woorden én handgeschreven. Zorg er alleen wel voor dat die brieven wel leesbaar zijn. Ik schreef weleens kaarten naar mijn moeder, als ik met vakantie was. Maar dan was ik weer thuis en dan zei ze: Wil je het even voorlezen, want ik het kan het niet lezen…”

Schrijft u vaak zo’n brief?

“Nee. Het probleem is: iedereen die mijn oprechte dank verdient, onder wie mijn grootouders die ik heel dankbaar ben vanwege al die logeerpartijtjes en al die mooie wandelingen, is allang dood. Dus dat heeft niet zoveel zin meer…”

Tot slot, u wordt triest van reizen. Toch hoopt u nog een keer naar Oslo te gaan.

“Ja, daar ligt in een museum het weer opgekalefaterde vlot van Thor Heyerdahl, de Noorse ontdekkingsreiziger die de Kon-Tikiexpeditie heeft geschreven. Oh, dat is zo’n geweldig boek. Ik geloof dat ik het wel zes keer heb gelezen. Dus dat vlot, waarmee Heyerdahl vanuit Peru naar een onbewoond eiland in de Stille Zuidzee ging, moet ik zien. Alleen, er is niemand die met me mee wil naar Oslo. Maar goed, hopelijk gaat dit nog voor mijn dood gebeuren.”

En wat als dat niet gebeurt?

“Dat is dan jammer, maar dat betekent niet dat ik dan ongelukkig sterf of zo. Het is misschien niet altijd even voorspoedig gegaan, maar er is geen reden om te zeggen dat ik een ongelukkig leven heb geleid. Integendeel. Dus mocht ik straks bij het weglopen dood neervallen in het park, dan heeft u een geweldige scoop, maar u ziet dan geen ongelukkige man liggen.”

Over Maarten van Rossem

Maarten van Rossem (24 oktober 1943, Zeist) is niet alleen schrijver, historicus (Amerika-kenner) en voormalig hoogleraar, maar tevens de naamgever van een historisch tijdschrift en het gezicht van verschillende tv-programma’s. Na onder meer de universiteitsquiz UQ2006 (VPRO), Van Rossem in Amerika (EO), Op reis met Van Rossem (NCRV), Van Rossem for President (EO) en RTL Autovisie (RTL7) is hij de laatste jaren te zien als jurylid van De slimste mens (NCRV), dat met meer dan anderhalf miljoen kijkers per aflevering een waar kijkcijferkanon is. “Heel mooi natuurlijk,” aldus Van Rossem, “al had ik dat eerlijk gezegd niet verwacht. Niemand, geloof ik.”

Daarnaast presenteert Van Rossem met zijn broer Vincent en zijn zus Mary – respectievelijk architectuurhistoricus en kunsthistorica – bij de NTR het programma Hier zijn de Van Rossems, waarin ze met z’n drieën steden bezoeken. “Ook erg leuk om te doen, ook omdat we totaal verrast worden. Neem de stad Groningen. Daar verwacht je zoveel van en dan valt het tegen. Of Almere. Ik zou er niet willen wonen, hoor, maar dat viel dan weer reuze mee.”

Verder heeft Van Rossem een eigen programma bij RTV Utrecht en treedt hij veelvuldig op in het theater. “Of dat niet veel is voor iemand van mijn leeftijd? Ach, ik zeg maar zo: ik krijg er ook energie van. Bovendien is het heel erg leuk om te doen.”

Op de hoogte blijven van het laatste nieuws en mooie acties? Schrijf je dan nu in!
Onepass +

Dit is een OnePass artikel

Lees de artikelen van je favoriete magazines, waar je ook bent.

Meer over OnePass