Onepass
ONEPASS | Dit is een speciaal artikel

En toen viel de trotse witte vogel uit de lucht

Airbus nam onlangs afscheid van de Marilyn Monroe van de luchtvaart, de voluptueuze A380 (duizend plaatsen). Doet denken aan het echec van dat andere symbool van vervlogen idealen: de Concorde.

vogel
Door: Redactie Panorama

Opkomst en ondergang van de Concorde

Airbus nam onlangs afscheid van de Marilyn Monroe van de luchtvaart, de voluptueuze A380 (duizend plaatsen). Doet denken aan het echec van dat andere symbool van vervlogen idealen: de Concorde. Op 2 maart vijftig jaar geleden maakte die trotse witte vogel haar allereerste vlucht.

Vliegen naar uw vakantieplek? Dan valt er wel een en ander te verantwoorden: één vlucht laat een zwaardere ecologische footprint achter dan een heel jaar elektriciteitsverbruik. Schijnt het. In de ontwerpfase en toen in de kraamkamers de prototypes van de Concorde werden gebouwd, jaren 50-60, was er van dergelijke gewetensvragen nog geen sprake.

Integendeel. Supersonische boom, vervuiling door kerosine, geblutste ozonlaag, wat maakte het uit? Vooruitgang! Ze was een eigenzinnige, maar sierlijke vogel waar de mensen van hielden, de Concorde, haar tijd ver vooruit. Té ver. Het enige supersonische passagiersvliegtuig dat een paar decennia bleef. Een persoonlijkheid door het karakteristieke uiterlijk, de lange neerklapbare snavel, de gelikte stroomlijn van de lange vleugels en door het vermogen met ruim honderd passagiers tweemaal sneller dan het geluid te gaan (Mach 2). Moeizaam was haar wording, benard haar bestaan: een drama in vijf bedrijven en dertien te nemen hordes, de een nog hoger dan de ander. De laatste was fataal.

Bij haar laatste vlucht in 2003 lieten honderden hun tranen gaan.

1ste bedrijf – 1945-’62

Symbool van hoop

Op 14 oktober 1947 gaat voor het eerst een vliegtuig door de geluidsbarrière: het Amerikaanse toestel de Bell X-1, bijgenaamd Glamourous Glennis, bestuurd door Chuck Yeager. Het werkt op de verbeelding, zo vlak na de Tweede Wereldoorlog.

Horde 1 Technologie en design

In Europa is armoe troef, Duitsland, Frankrijk en Engeland zijn in feite bankroet. Toch gaat vanaf het einde van WO II in 1945 het economisch herstel snel, veel sneller dan verwacht. De oorlogsinspanningen hebben wetenschap en technologie een sterke impuls gegeven en zo leeft er in no time een enorm vooruitgangsoptimisme op.  

Zowel in Frankrijk, Engeland, Rusland als de VS dromen beleidsmakers en geleerden van grote passagiersvliegtuigen die sneller gaan dan het geluid. Regeringen geven ontwerpers en ingenieurs opdracht plannen te maken. Het is duidelijk dat het nog alom ontbreekt aan knowhow: welke stroomlijn, welk materiaal, welke brandstof, welke motor, hoeveel passagiers?

Onder grote druk, want de landen willen elkaar aftroeven, huren de vier nazi-ingenieurs in, vaak opportunistische apolitieke figuren die niettemin in hun leven heel wat keren de Hitlergroet hebben gebracht. Voor het westerse prestige is dat nu niet meer belangrijk....

Horde 2 Plannen, maar nu daden

De jaren 50 verstrijken, er liggen berekeningen en tekeningen klaar. Maar de Koude Oorlog leeft op en er zijn diverse internationale conflicten, zoals de Suezcrisis (1956) en de Russische invasie in Hongarije (1958). Frankrijk en Engeland hebben een ontwerp dat aan beide kanten al iets weg heeft van de latere Concorde. De twee zijn bondgenoten, maar ook concurrenten. Na slopende onderhandelingen spreken ze af samen verder te gaan. We schrijven 1962.

2de bedrijf – 1962-’69

De poëzie van de vooruitgang

Horde 3 Wantrouwen

De partijen delen de kosten, geraamd op een equivalent van 450 miljoen euro. Beide bouwen een identiek prototype, een in Toulouse, een in Bristol. Het wantrouwen zit diep. Gaat de ander afhaken? Nee toch, want dan moeten wij alles zelf betalen. De naam van het project: Concord.

Horde 4 Taal

Beide teams hebben onafhankelijk van elkaar in de jaren 50 uitgezocht met welke stroomlijn een zo groot toestel het best door de barrière kan gaan. Langzaam ontstaat al in 1963 de grote witte vogel. Chief designer aan Engelse kant Fred Talbot: “We spraken elkaars taal niet, totaal niet. Dat gaf problemen. Toch moesten we samen beslissingen nemen en onderhandelen. Dan kwamen we in Toulouse en schonken ze ons bij de lunch glazen wijn. Ze agendeerden de meest delicate onderhandelingen in de middag. Ze dachten dat wij dan makkelijker akkoord zouden gaan.” De rivaliteit leidt tot vertragingen, maar – zegt Talbot – ook tot een goede machine.

Wil je het hele artikel over de traditionele witte vogel lezen?  De nieuwe Panorama ligt nu in de winkel met daarin nog veel meer moois! Ook is die hier te bestellen.  Alleen benieuwd naar dit artikel? Lees dit artikel dan op Blendle..

Op de hoogte blijven van het laatste nieuws en mooie acties? Schrijf je dan nu in!
Onepass +

Dit is een OnePass artikel

Lees de artikelen van je favoriete magazines, waar je ook bent.

Meer over OnePass