Onepass
ONEPASS | Dit is een speciaal artikel

Arie Koomen en Silvester Zwaneveld: ‘Bij ons is iedereen de lul’

​​​​​​​In 2008 hield het duo Arie & Silvester het voor gezien, maar na een pauze van ruim tien jaar zijn de ‘cabaretsaboteurs’ terug. In ieder geval voor even. Ze stonden bekend om hun grove grappen, zijn ze inmiddels milder geworden?

Koomen
Door: Redactie Panorama

In 2008 hield het duo Arie & Silvester het voor gezien, maar na een pauze van ruim tien jaar zijn de ‘cabaretsaboteurs’ terug. In ieder geval voor even. Ze stonden bekend om hun grove grappen, zijn ze inmiddels milder geworden? “Grover kon niet, dan hadden we iemand op de eerste rij met een pistool moeten neerschieten.”

Na 2008 vertelden jullie ‘creatief klaar’ te zijn met elkaar. Nu zijn jullie toch weer samen. Wat is er veranderd?

Silvester: “Niks! Destijds was het creatief op, maar tien jaar later denk je opeens: met dat plannetje kunnen we nog wat en als we dat zus en zo doen, kunnen we nog één keer dat feestje vieren. Het was natuurlijk ook hartstikke leuk om met z’n tweeën te touren. Dus ik dacht aan een best-of-show, een trip down memory lane. Nog één keer met de ouwe meuk op pad, maar dan wel in een nieuw jasje. Daar was Arie het helemaal mee eens.”

Arie: “Het enige nadeel was dat ik ook mee moest. We hebben nog even gekeken of iemand anders de rol van mij kon overnemen. Arie Boomsma heeft gesolliciteerd, Arie Ribbens.

Silvester: “Boomsma was te mager, Ribbens te dik.”

Arie: “Het scheelde echt weinig of Boomsma had de rol gekregen, godskolere. Dat was leuk geweest, had ik een keer kunnen kijken. En dan zeggen: Die vorige Arie was toch leuker.”

Arie, was jij boos toen Silvester wilde stoppen?

Arie: “Nee, man. Ik heb zelf ook een paar keer gezegd dat ik iets anders ging doen. En boos zijn kost energie.”

Je was ook niet teleurgesteld?

Arie: “Nee. Als je mij kent, weet je dat je heel veel moet doen om mij teleur te stellen.”

Het idee voor de reünie kwam van Silvester?

Silvester: “Ja, ik vond het mooi om tien jaar na dato nog een keer aan de slag te gaan. En er speelt nog iets: ik denk dat ik ga stoppen met de manier waarop ik nu theater maak. Ik wil naar een rol achter de schermen. Ik heb nu vijf solovoorstellingen gemaakt, wil nog een visuele show doen, een wetenschappelijke en ik wilde nog een keer op pad met Arie. Dan rond ik daarna dit deel van mijn carrière af.”

Maar het plezier spat er op het podium vanaf, waarom stop je dan?

Silvester: “Je ziet een deel van mij, maar dat is niet het geheel. Ik geniet er ook van, maar na anderhalf jaar wil ik dan weer wat anders. Je moet wel een beetje jobhoppen, anders wordt het leven zó saai. Ik kan me ook niet voorstellen dat als je net een boek hebt geschreven, je gelijk weer begint aan een nieuwe. Dan is dat stukje creativiteit toch even helemaal op? Ik werk ook niet voor succes of zo, plezier staat altijd voorop.”

Jullie zijn nog steeds ontzettend ingespeeld op elkaar. Die chemie was er gelijk weer?

Arie: “Vroeger waren we die kleine met het lange haar en die lange met het kleine haar. Nu hebben we allebei wat minder haar, maar we zijn nog steeds een goed duo. We passen goed bij elkaar, ook doordat we zo verschillend zijn.”

Silvester: “Toen ik Arie belde, waren we eigenlijk gelijk weer onderweg. We gingen aan tafel en een uur later waren de eerste scènes klaar. Het was net alsof er helemaal geen tien jaar tussen had gezeten.”

Arie: “Je hebt een paar vrienden die je niet iedere dag hoeft te spreken, maar als je elkaar weer ziet, kun je gewoon weer verder waar je was gebleven zonder uren bij te kletsen. Daar zijn wij een sprekend voorbeeld van.”

Silvester: “We hebben nooit ruzie gehad en ik ben Arie altijd een leuke vent blijven vinden. Maar bij de laatste show die we maakten, hadden we twee scènes bedacht die het publiek niet wilde. Die zeiden: Dat zijn geen Arie & Silvester-scènes, die moeten eruit. Ik dacht: maar wij zijn toch fucking Arie & Silvester?”

Arie: “Sommige dingen waren echt leuk om te schrijven, maar dan wilde het publiek het niet.”

Silvester: “Na tien jaar kun je wel schuiven met dat soort dingen. En als je zo lang niet samen speelt, is het vaatje dat toen leeg was ook weer gevuld. Toen we stopten, was het Arie & Silvester-vaatje voor mij helemaal leeg, terwijl al die andere vaatjes overstroomden.”

De ondertitel van jullie nieuwe show is: oude wijn door oude zakken.

Arie: “Dat gaat meer over Silvester. Ik ben de oude wijn, hij de oude zak.”

Silvester: “Je bent een half jaar ouder dan ik, man!”

Jullie betrekken het publiek bij de voorstelling en improviseren. Is dan niet heel lastig?

Silvester: “Nee. Wij kunnen snel rekenen en zijn eraan gewend om het publiek erbij te betrekken. Arie heeft bij De Lama’s gezeten, dus dat kunnen we wel.”

Arie: “Als je het niet doet, is het net alsof het publiek televisie kijkt. Een toneelvoorstelling is iedere avond hetzelfde, maar ik vind het juist leuk dat er ook iets fout kan gaan. Dat maakt het spannend en interessant, zowel voor het publiek als voor ons. Dat is nou live-entertainment en vind ik leuk om te doen.”

Jullie stonden bekend om jullie grofheid. Nu zijn jullie 49 en 50, zijn jullie milder geworden?

Silvester: “Ja, maar we moesten ook wel. Een van de redenen dat ik het minder leuk vond, was dat de grens wel was bereikt. Maar dan kwamen we met een nieuwe show, zei het publiek: Leuk, maar het mag nog wel wat grover. Maar dat kon helemaal niet! Dan hadden we iemand op de eerste rij met een pistool moeten neerschieten. We zijn nu milder, want we zijn natuurlijk ook gewoon een product van onze tijd. Maar we zoeken wel de grens op.”

Waaraan merk je dat je milder wordt?

Arie: “Dat horen we van de theaterdirecteuren. Soms denk je ook helemaal niet na of iets beledigend zou kunnen zijn, of waar mensen aanstoot aan nemen. We hebben een hele discussie gehad met ons impresariaat over het affiche, omdat er wapens op staan. We geven elkaar een zoen en duwen tegelijkertijd een mes en pistool op elkaars strot. Die symboliek, van een haat-liefdeverhouding is toch mooi?”

Silvester: “Het impresariaat zei: Hier ontstaat ophef over. Wij zeiden: Sinds wanneer zijn jullie bang voor een beetje ophef. Wat is dat nou voor onzin?”

Arie: “Achteraf valt het mee. We hebben nog niet één woedende reactie gehad.”

Silvester: “Wij staan er zo om bekend dat we niet om de inhoud gaan, maar puur om de grap. Dan moet je toch overal grappen over kunnen maken? Die kaders zijn helder. In de zaal weet iedereen waar ie naartoe is gegaan en waarom ie is gekomen. De afspraak is helder: wij gaan grove grappen maken, ten koste van alles en iedereen. Daar gaat het om, lol hebben met elkaar.”

Arie: “Het is ook niet dat we onszelf sparen.”

Silvester: “Een vriend zei me laatst: Het leuke bij jullie is dat iedereen de lul is. Dat is ook zo. Of je nu in een rolstoel zit, netjes bent gekleed of hardrocker bent, dat maakt niet uit.”

Arie: “Laatst hadden we een groepje Marokkanen in de zaal, die kwamen ons na afloop highfiven. We zijn dus niet alleen leuk voor blanke veertigers.”

Twintig jaar geleden maakten jullie grappen over dikke negerinnen en Joden. Kan dat nu nog, in een tijd waarin alles en iedereen zich beledigd voelt?

Arie: “Ja, tegenwoordig kan alles nog.”

Silvester: “We hebben het slim opgelost. Voor de voorstelling laten we een disclaimer zien en zeggen we meteen: als je niet tegen beledigingen kan, moet je opzouten.”

Arie: “De tijden zijn inderdaad wel veranderd, tegenwoordig is echt iedereen beledigd. Veel mensen snappen ook niet wat satire of cynisme is.”

Silvester: “Omdat tegenwoordig niks meer kan, beuken wij daar extra tegenin.”

Arie: “Wij zijn geen politiek pamflet, allesbehalve dat, maar wel verdedigers van het vrije woord. Cabaretiers horen dat te zijn.”

Arie, Silvester vertelde in 2015 door een depressieve periode te zijn gegaan, hoe is het jou vergaan in de jaren na Arie & Silvester? Je Wikipedia-pagina is leeg, op de Lama’s en het winnen van de prijs voor de irritantste BN’er in een televisiereclame (2010) na.

Silvester: “Daar kom je toch ook nooit meer overheen? Dat is je hoogtepunt, daarna moet je er niks meer opzetten.”

Arie: “Staat er niet op dat ik programma’s heb gemaakt met Edo Brunner?”

Nee.

Arie: “Ik let daar allemaal niet op. Ik vind het al leuk dat ik een Wikipedia-pagina heb. En die prijs: mensen vonden het raar dat ik ’m ging halen, maar ik dacht: fuck it, ik wil ’m wel. Tuurlijk. Maar met mij is het prima gegaan. Ik ben een makkelijk iemand. Ik kijk zelden naar mijn schoenen, alleen maar vooruit. Mijn kinderen gaan goed, ik ga goed met mijn ex om, heb een hartstikke leuke vriendin, de hond luistert niet, mensen moeten lachen om mijn grapjes, ik drink en rook graag en alles wat ik doe, vind ik leuk. Ik heb niets te mopperen.”

Silvester: “Wat vullen we mekaar dan toch goed aan, haha!”

Arie: “Zoveel mensen móéten naar hun werk, ik mag het. Ik ga er echt fluitend naartoe, ik zit er lekker te tekenen. Dat is echt gelukzalig. Je hoort vaak dat mensen in een ander leven iets over zouden doen, maar dat heb ik niet. Ik zou alleen op mijn achttiende een lening hebben afgesloten en de Herengracht hebben opgekocht. Dan was ik nu wat rijker geweest.”

Silvester, jij stelt dat het jullie vroeger niets interesseerde of er nou wel of geen mensen kwamen kijken. Dat geloof ik niet. Als je het podium opstapt, bezit je toch een bepaalde vorm van ijdelheid?

Silvester: “Volgens mij zei ik het in een bepaalde context. Ze vroegen hoe het kon dat wij waren doorgebroken, daarop zei ik dat het voor ons niet uitmaakte hoeveel mensen er in de zaal zaten. Al waren het er drie, dan deden we er alles aan om hen een topavond te bezorgen. Wij hebben het nooit gedaan om rijk of beroemd te worden, wij wilden grappen maken en daar gingen we iedere avond voor. We waren knokkers, straatschoffies. Het publiek moest blauw zien van het lachen, anders waren we mislukt.”

Arie: “Dit is altijd onze hobby geweest. Het is lekker als de zaal vol zit, maar daar moet je niet vanuit gaan. Voor twintig man moet je ook kunnen spelen. Een recensent noemde ons eens ‘de cabaretsaboteurs van Nederland’. Dat is onze geuzennaam geworden. Hij zei: Wat jullie doen kan niet, maar hij bedoelde dat het niet kon omdat we dit ernaast deden. Moet je nagaan hoe goed jullie zouden zijn als jullie dit fulltime deden. Vond ik een heel mooi compliment.”

Jullie hebben het er altijd naast gedaan?

Arie: “Zeker. Ik denk niet dat het voor mijn gemoedstoestand goed is als ik alleen maar dit zou doen”

Silvester: “Ik heb er ook altijd een baan naast gehad. Je moet ook iets hebben om over te schrijven. Als je naast het optreden alleen maar vakantie viert, heb je geen materiaal. Je moet middenin de maatschappij staan.”

Arie: “Omdat we allebei van die boerenlullen zijn gebleven maken we boerenlullenhumor. Dat is herkenbaar.”

Silvester: “We reizen gewoon met de trein, hebben geen belachelijk grote huizen of auto’s en doen gewoon mee met de maatschappij. Met een normale baan en collega’s en dat soort dingen.”

Wat doen jullie dan?

Arie: “Ik ben grafisch vormgever en schrijf voor andere cabaretiers en televisieprogramma’s.”

Silvester: “Ik heb een animatiestudio, regisseer voor andere cabaretiers en voor de NPO film ik het een en ander. Mijn vrouw heeft een uitgeverij, daar doe ik de vormgeving.”

Jullie hebben prachtige animaties in jullie show, die maken jullie zelf?

Arie: “We bedenken ze wel samen, maar Silvester maakt ze.”

Jullie show heet Wie?! Hebben jullie aan bekendheid verloren of is het onzin?

Silvester: “Het refereert aan een grapje van vroeger. Dan zei ik: ‘Arie Koomen, de man over wie Freek de Jonge ooit zei: Wie?’”

Pierre Bokma klaagde in een interview dat de zalen overal minder vol zitten. Hebben jullie daar ook last van?

Silvester: “De financiële crisis is er overheen gekomen. Dat heeft veel weggehakt en het landschap is ook wel veranderd, maar daar hebben we nu niet veel last van. Toen wij doorbraken, hoefde je maar ‘cabaret’ op de poster te zetten en dan had je volle zalen. Dat is voorbij.”

Arie: “Je moet ook wat geluk hebben. Heb je een goed reclameblokje bij De Wereld Draait Door, kan dat enorm schelen.”

Silvester: “Bij de jongens waar het al vol zat, wordt het voller en voller, nieuwkomers hebben het zwaarder. Voor mijn gevoel heeft de bestsellercultuur zijn intrede gedaan.”

Arie: “Net als in de boekenwereld. Dan Brown hoeft niet eens iets uit te brengen, als hij zijn naam ergens opschrijft, ligt het overal.”

Silvester: “Er ligt alleen nog Dan Brown op tafel. De middenmoters komen niet eens op tafel, dus het publiek kan je dan ook niet vinden.”

Tot welk segment behoren jullie?

Silvester: “Het zit vrij vol in de meeste zalen, het is regelmatig uitverkocht. Niet overal, maar dat hoor je van iedereen.”

Arie: “Van Jochem Myjer dan niet.”

Silvester: “Maar dat is de absolute bestseller.”

Arie: “Je moet altijd blij zijn dat er mensen komen. Daarom zorgen wij voor een avondje uit. Je gaat lachend naar huis, als het goed is.”

Silvester: “We willen net zo knallen als vroeger. Of het nou vol zit of niet, we hebben altijd iets van: we zullen ze pakken. Die killersmentaliteit zit er nog steeds in.”

En hierna, toch nog die twintig voorstellingen maken?

Silvester: “Nee, zeker niet. We gaan na de zomer nog drie maanden in reprise omdat sommige theaters zeggen: jullie hebben ons nog niet gehad. Maar daarna is het weer voorbij. In ieder geval voor een aantal jaar.”

Over Arie & Silvester

De cabaretiers Arie Engel Koomen (IJmuiden, 1968) en Silvester Zwaneveld (Beilen, 1969) braken in 1996 als duo door met de show Wegens ziekte uitgesteld! In de twaalf jaar daarna maakten ze nog zes programma’s, om in 2008 uit elkaar te gaan. Sinds vorig jaar treden ze weer op als duo met de show Wie?!, in totaal spelen ze in meer dan honderd theaters. Silvester: “We wilden nog één keer dit feestje bouwen. Dan wil je wel alle theaters en al het publiek bedienen, dus we zeiden: plan maar vol.” Arie: “Maar we hadden er niet op gerekend dat het zóveel voorstellingen zouden zijn.”

De show zou oorspronkelijk tot eind mei draaien, maar daar komen na de zomer nog drie maanden bij.

Kijk voor speeldata op www.ariekoomen.nl of www.silvesterzwaneveld.com

Op de hoogte blijven van het laatste nieuws en mooie acties? Schrijf je dan nu in!
Onepass +

Dit is een OnePass artikel

Lees de artikelen van je favoriete magazines, waar je ook bent.

Meer over OnePass