Maandag hoorde de 78-jarige Mexicaanse drugsbaas zijn straf - Zambada zit de rest van zijn leven in de gevangenis en moet ook nog eens het duizelingwekkende bedrag van 15 miljard euro aftikken aan de Amerikaanse staat. Die poen zou hij verdiend hebben als leider van het door hem opgerichte Sinaloa-kartel.
El Mayo raakte als jonge jongen in de jaren 60 betrokken bij drugshandel, voornamelijk marihuana. Later richtte hij samen met zijn compagnon Joaquín Guzmán, alias El Chapo, het beruchte Sinaloa-kartel op. Dat groeide uit tot een van de meest gewelddadige drugsorganisaties ter wereld, die met name coke en fentanyl de VS in smokkelde.
De organisatie kocht politici, politie en militairen om en zette gewapende mannen in om vijanden te intimideren of uit te schakelen. Het kartel werd gezien als een meedogenloos monster dat decennialang het land in zijn greep hield.
'Kies een andere weg'
El Mayo bekende vorig jaar al schuld aan veel aanklachten en sloot een deal met justitie. Daarmee ontliep hij de doodstraf.
In de rechtbank legde de Mexicaan uit dat hij als kind opgroeide in een gewelddadige omgeving, waarin criminaliteit normaal leek. Tegelijkertijd beseft hij zich dat dit geen excuus is voor de misdaden die hij beging. El Mayo: "Tegen de nieuwe generatie zeg ik: kies een andere weg."
Arrestatie
Zambada bleef tientallen jaren uit handen van de autoriteiten, totdat hij in 2024 ineens in de boeien werd geslagen in Texas. Daar was de Mexicaanse drugsbaas tegen zijn wil in heen gevlogen in een privévliegtuigje, samen met de zoon van El Chapo.
Maar waarom leverde de zoon van mede-Sinaloa-kartel-oprichter El Chapo hem uit aan de Amerikanen? Volgens de FBI wilde de zoon van El Chapo zichzelf aangeven. Hij zou El Mayo hebben overmeesterd en meegenomen in de hoop dat hij strafvermindering zou krijgen.
De Mexicanen zetten echter zware vraagtekens bij die uitleg. Zij denken dat de Amerikanen zonder toestemming een FBI-actie uit hebben gevoerd in hun land.
Die theorie laaide onlangs weer op nadat het desbetreffende vliegtuigje te zien was op een tentoonstelling. Bij het toestel stond dat FBI-agenten "met succes een zeer complexe, geheime en gedurfde arrestatie van twee van 's werelds meest gezochte voortvluchtigen" hadden uitgevoerd.
De Mexicanen willen nu alsnog dat er onderzoek wordt gedaan naar de betrokkenheid van de FBI.
Onderwereldoorlog
De aanhouding van El Mayo, en het feit dat de zoon van El Chapo daarbij betrokken was, heeft geleid tot een heuse onderwereldoorlog in Mexico. Het Sinaloa-kartel is gespleten tot grofweg twee facties: Los Chapitos, geleid door twee andere zonen van El Chapo, en La Mayiza, de aanhangers van El Mayo. Bij de bloedige oorlog tussen deze twee partijen zijn al meer dan twaalfhonderd doden gevallen.