MISDAADCOLUMN: Bolle Jos als de Brabantse Robin Hood, zo had ik het nog nooit bekeken

Misschien is het een trollenleger, hoor. Ik weet niet precies hoe zoiets werkt. Maar opvallend is het wel: een recent artikel in Panorama over Bolle Jos en zijn familie leverde op Facebook een stortvloed op aan steunbetuigingen. En niet bepaald aan ons blad of aan de politie. Een kleine greep.

‘Laat ze lekker met rust.’ ‘Crimineel is een verzonnen woord van de machthebbers.’ ‘Justitie kan niet tegen verlies pannenkoeken.’ ‘Hoe crimineel is de overheid, denk veel en veel erger.’ ‘Dus de overheid mag dat wel, maar slimme ondernemers niet? #kutoverheid.’

Bolle Jos als held. Als de Brabantse Robin Hood. Zo had ik het nog nooit bekeken. Want ik ken Bolle Jos, ofwel Jos L. uit Prinsenbeek, toch vooral als de man die in Nederland 24 jaar cel kreeg voor internationale cocaïnehandel, een overval in Finland en het geven van opdracht voor een liquidatie, en die in België inmiddels 57 jaar cel bij verstek op de teller heeft staan. Een man die zich op zijn vlucht El Presidente liet noemen en El Ganador, de winnaar. 

Robin Hood gaf aan de armen, Bolle Jos liet een bewaker drie kwartier in het water drijven omdat hij toevallig zijn werk deed

Een man ook op wiens bevel een beveiligingsbeambte op de Antwerpse fruitkaai in elkaar werd geslagen en ontvoerd, omdat hij in de weg liep bij het uithalen van 476 kilo cocaïne. “De AK’s zijn binnen, schieten alles plat wat beweegt,” appte Bolle Jos tijdens de actie. De beveiliger ontsnapte uiteindelijk door in het water te springen en drie kwartier te blijven drijven, tot hij zich aan een loopplank kon optrekken. Een recordvangst van 30 ton cocaïne wordt aan zijn netwerk toegeschreven. Dat is niet een jongen die een beetje handelde om rond te komen. Dat is een godfather.

Ik weet niet waar deze heldenverering vandaan komt. Is het oprechte bewondering voor de selfmade drugsmiljardair? Of spelen er vooral anti-overheidsgevoelens mee? Want dat proef ik toch in de reacties. Jetten, Rutte, Klaver, het koningshuis: allemaal moeten ze het ontgelden. De Nederlandse regering is ‘honderd keer meer crimineel’. Het zijn ‘legale maffiapraktijken’. Zelfs Máxima wordt erbij gehaald, ‘dochter van een crimineel, daar praat niemand over’. De redenering is steeds dezelfde: de boven ons gestelden deugen niet, dus wie zijn wij om een drugsbaron te veroordelen?

Het is een vorm van whataboutisme die zo vertrouwd is geworden dat niemand er nog van opkijkt. Maar er speelt volgens mij ook iets anders mee. Het opkijken tegen zware jongens is van alle tijden. In de Verenigde Staten ontvangen seriemoordenaars fanmail in de bajes, compleet met slipjes en huwelijksaanzoeken. Ted Bundy had tijdens zijn proces groupies in de rechtszaal zitten. Dichter bij huis: Willem Holleeder was jarenlang onze nationale knuffelcrimineel, met een optreden bij College Tour als absoluut dieptepunt van de Nederlandse journalistiek. 

Misschien is het de fascinatie voor macht zonder regels. De boef die doet wat wij ons niet permitteren, die de wet aan zijn laars durft te lappen en er – voorlopig – nog mee wegkomt ook. Wij vullen netjes onze belastingaangifte in, hij wentelt zich in weelde en trekt een lange neus naar Nederland. En in plaats van dat ongemak om te zetten in afkeer van het systeem dat zoiets kennelijk mogelijk maakt, zetten sommigen hem dus juist op een voetstuk. Robin Hood stal van de rijken om aan de armen te geven. Bolle Jos stal niets; hij verkocht vergif, met liquidaties, ontvoeringen en mishandelingen als sinistere bijvangst. Robin Hood gaf aan de armen. Bolle Jos liet een bewaker drie kwartier in het water drijven omdat hij toevallig zijn werk deed.

Een trollenleger of niet: de reacties zeggen meer over het diepgewortelde wantrouwen in bepaalde kringen dan over Jos L. En dat is misschien nog wel het meest verontrustende van alles.