Vlaamse Marc Van Ranst over dreigementen tijdens coronacrisis: 'Zóveel haat, dat je iemand actief dood wenst'

Het hele interview met Marc Van Ranst staat in de nieuwste editie van Nieuwe Revu. Vanaf vandaag in de schappen of online te bestellen via Tijdschrift.land.

Het begon allemaal zo hoopvol. In het begin van de coronacrisis was er een sfeer van ongekende solidariteit. Mensen deden boodschappen voor elkaar, er werd luid geklapt voor de zorg en de experts werden op een voetstuk geplaatst.

Maar Marc Van Ranst liet zich niet misleiden door de standbeelden die men in gedachten al voor hem oprichtte. "Dat maakte op mij nul indruk," zegt hij nuchter. "Omdat ik weet: het gaat kantelen. Op het moment dat ze je bewieroken, worden de messen al geslepen."

De zondebok-reflex

Het kantelpunt kwam sneller dan gehoopt. Zodra de crisis niet meer alleen over gezondheid ging, maar over politiek en beperkingen, sloeg de sfeer om. "Ja, dat past niet in hun wereldbeeld." De expert werd een mikpunt.

Bekijk ook

Viroloog Marc Van Ranst: 'Dát er een nieuwe pandemie komt, is zeker' | Nieuwe Revu

"En natuurlijk lang niet de enige. Bij jullie kreeg Marion Koopmans het voor haar kiezen, in Duitsland Christian Drosten, overal gebeurde het. Omdat sommige mensen zo'n complexe situatie niet aankunnen," legt de viroloog uit.

"Ze willen het simpel maken: ‘Het is de schuld van die ene.’ Dat geeft rust. Dan lijkt het alsof je weer grip op je leven hebt." Waar de 'dorpsgek' vroeger beperkt bleef tot een kruk aan de lokale toog, biedt sociale media nu een wereldwijd podium. "Dan wordt een soort religie: mensen radicaliseren erin. Ze zijn er jaren later nog elke dag mee bezig."

De eerste doodsbedreiging

De haat bleef niet beperkt tot boze tweets. Van Ranst kreeg te maken met directe doodsbedreigingen. De eerste keer dat iemand hem de kogel beloofde, kwam hard binnen. "Dan denk je: waar komt dit nou weer vandaan? Zóveel haat, dat je iemand actief dood wenst."

De afzender van die eerste dreiging bleek een horecaondernemer die zijn zaak had moeten sluiten. Van Ranst begrijpt de woede van de man, maar de focus op hem als persoon vindt hij bizar. "Dat hij mij verantwoordelijk maakt voor politieke beslissingen, terwijl ik die macht niet heb, en dat het dan richting ‘ik wil je vermoorden’ gaat... dat is bizar."

Familie in de vuurlinie

Hoewel de viroloog zelf een dikke huid ontwikkelde en in een soort werkroes overleefde, leed zijn omgeving zwaar onder de situatie. Vooral zijn vader, die hij gekscherend zijn eigen 'CIA, FBI en Mossad' noemt, zocht alles op internet op. "Bij hem kwam het allemaal harder binnen dan bij mijzelf."

"Je kunt veel dragen voor jezelf, maar niet wanneer je familie in de stress schiet door bagger," zegt Van Ranst fel. "Dáár word ik kwaad van."

Virologica: de zwarte bladzijden

Om de buitenwereld te laten zien dat de haat geen incident is, maar een structureel probleem, besloot Van Ranst een deel van de dreigementen op te nemen in zijn boek Virologica. Niet voor het leesplezier, maar als bewijsmateriaal.

"Om te laten zien dat het echt bestaat. Dat het niet gaat om één boze tweet, maar om een wereld waarin mensen zichzelf verliezen. (...) Dit is wat politici en publieke figuren soms dagelijks over zich heen krijgen." Het boek was een manier om de herinneringen vast te leggen voordat ze in de waas van de afgelopen jaren verloren zouden gaan. "Ofwel doe ik het nu, ofwel doe ik het nooit meer."