Het dossier van de Belastingdienst: zo zie jij welk 'vinkje' er achter je naam staat

De verhouding tussen de burger en de Belastingdienst is vaak eenrichtingsverkeer, maar de wet biedt een krachtig middel om de machtsbalans te herstellen. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heb je het zogeheten recht op inzage. Dit recht is er niet voor de sier; het is expliciet bedoeld om de burger meer grip te geven op de eigen persoonsgegevens.

Het recht op inzage strekt zich namelijk uit tot alle persoonsgegevens die over jou gaan, en volgens de privacywaakhond vallen daar ook "meningen of beoordelingen over u" onder. Dit betekent dat je kunt controleren of er interne aantekeningen in je dossier staan die bepalen hoe je door de fiscus wordt behandeld. De organisatie mag hier niet geheimzinnig over doen.

Sinds de Toeslagenaffaire is de beruchte 'zwarte lijst' (FSV) definitief uitgezet en naar de geschiedenisboeken verwezen. Tegenwoordig wordt er gewerkt met moderne risicoselectie. De Belastingdienst gebruikt algoritmes om selecties te maken voor extra controles. Hoewel de fiscus lopende strafrechtelijke onderzoeken soms mag afschermen, zijn ze wel verplicht om informatie te geven over de "logica" achter hun automatische besluiten. Zo kun je zien welke 'signalen' of risicoprofielen er momenteel aan jouw burgerservicenummer zijn gekoppeld.

Bekijk ook

Account-dwang bij grote webshops: de sluwe reden waarom ze jou de keuze ontnemen | Panorama

De procedure en de beperkingen

Om je dossier open te breken, stuur je een schriftelijk verzoek naar de Belastingdienst. De fiscus moet eerst je identiteit zorgvuldig controleren, maar is daarna verplicht om binnen één maand te reageren. Je ontvangt dan een kopie van je gegevens, meestal in de vorm van een overzicht.

Er zijn wel duidelijke grenzen aan dit recht. De organisatie kan inzage weigeren als dit de openbare veiligheid in gevaar brengt of als er een lopend onderzoek naar strafbare feiten wordt verstoord. Ook een interne juridische analyse van je dossier krijg je meestal niet te zien.

Desondanks blijft er genoeg over om te zien welk stempel de overheid op jouw financiële leven heeft gedrukt. Mocht de Belastingdienst weigeren of de termijnen negeren, dan kun je ze in gebreke stellen of uiteindelijk een klacht indienen bij de AP om je recht op transparantie af te dwingen.