Onderzoek: scanauto's slingeren jaarlijks half miljoen mensen onterecht op de bon

De kans is groot dat een parkeerboete op je deurmat volledig onterecht is. Uit een studie van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) blijkt dat Nederlandse gemeenten jaarlijks mogelijk 500.000 parkeerboetes uitschrijven die nooit gegeven hadden mogen worden. De schuldige is de AI-software van scanauto's, die in de praktijk vaker steken laat vallen dan tot nu toe werd aangenomen.

Ieder jaar worden er in Nederland tussen de drie en vijf miljoen parkeerboetes uitgeschreven. Volgens berekeningen van de AP is ruim 10 procent daarvan onterecht. Mensen die bezwaar maken, krijgen in ongeveer de helft van de gevallen gelijk. De toezichthouder wijst naar de gebruikte technologie als hoofdoorzaak. De scanauto’s trekken met hun kunstmatige intelligentie vaak te snel de conclusie dat een voertuig illegaal geparkeerd staat.

In de praktijk gaat het vaak mis bij auto's die slechts kort stilstaan voor laden en lossen. De software herkent het verschil tussen parkeren en even stilstaan niet goed. Ook bestuurders met een gehandicaptenkaart zijn vaak de dupe. Deze kaarten liggen achter de voorruit en zijn meestal niet gekoppeld aan een kenteken, waardoor de scanauto ze simpelweg over het hoofd ziet.

'Laat mensen de AI controleren'

Het proces om je recht te halen is voor veel burgers een doorn in het oog. Volgens de AP krijgen bezwaarmakers te maken met "tijdrovende, vaak geautomatiseerde bezwaarprocedures en gebrekkige transparantie". Vooral ouderen die minder digitaal vaardig zijn, lopen hier tegenaan. Als zij hun wachtwoord voor de gemeentelijke portal vergeten, kan een boete onbedoeld onbetaald blijven of de bezwaartermijn verstrijken.

De AP adviseert gemeenten daarom dringend om de parkeerhandhaving jaarlijks kritisch te beoordelen. De menselijke maat moet terug in het proces. "Laat mensen controleren of wat AI zegt wel klopt", aldus de woordvoerder tegenover het AD. "Gemeenten blijven als opdrachtgever verantwoordelijk. Ze moeten niet denken: dat zit wel goed met die AI."

Gemeenten storten geld terug

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) erkent dat de systemen niet feilloos zijn. De belangenorganisatie laat weten op de hoogte te zijn van het feit "dat er fouten gemaakt worden met scanauto’s en dat die gemeenten het geld terugstorten bij bezwaren die zijn toegekend".

De VNG benadrukt echter dat zij zelf geen toezicht houden op de individuele gemeenten en hun gebruik van de scanauto’s. Voor de automobilist betekent dit dat alertheid geboden blijft: een blauwe envelop is in één op de tien gevallen gebaseerd op een digitale misser.