Account-dwang bij grote webshops: de sluwe reden waarom ze jou de keuze ontnemen

Wie even snel een pakketje wil bestellen bij giganten als Bol.com, Zalando of Coolblue, krijgt bij het afrekenen bijna standaard de melding dat inloggen verplicht is. Afrekenen als eenmalige bezoeker is vaak geen optie meer. Hoewel dit voor de consument inmiddels normaal voelt, hebben veel grote webwinkels hiermee lak aan de privacyrichtlijnen die in 2025 zijn gesteld door de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de European Data Protection Board (EDPB).

Volgens de Europese toezichthouders mogen webshops bezoekers in veel gevallen helemaal niet verplichten om een account aan te maken. De EDPB stelt volgens De Telegraaf dat deze 'account-dwang' risicovol is: "Een verplicht account leidt vaak tot het verzamelen en bewaren van meer persoonsgegevens dan nodig is. Dat vergroot de risico’s voor mensen, bijvoorbeeld op misbruik van gegevens."

Voor een eenmalige aankoop is een account volgens de waakhonden vrijwel nooit noodzakelijk. De AP vult aan dat de zogenoemde gastoptie de meest privacyvriendelijke manier is om online te winkelen: "Daarbij worden alleen de gegevens van de klant gebruikt die nodig zijn om de bestelling uit te voeren en te leveren." Toch negeren partijen als Amazon, Wehkamp, AboutYou en Bonprix dit advies volledig.

De waarde van het profiel

De reden dat webshops vasthouden aan verplichte accounts heeft alles te maken met data. Online-deskundige Vincent de Boer legt in de krant uit dat een account een klant verandert in een blijvend dataprofiel. "Met een account kunnen ze volgen wat je koopt, wanneer je koopt, hoe vaak je terugkomt, hoeveel je uitgeeft, waar je op klikt en zelfs waar je twijfelt", aldus De Boer, tegenover De Telegraaf.

Volgens de expert is een account goud waard voor marketingstrategieën en prijsbeleid. Terwijl je vroeger als klant anoniem bleef, laat je nu een permanent digitaal spoor achter. Bovendien vergroot de enorme stapel accounts de kans dat je persoonlijke gegevens op straat komen te liggen bij een datalek.

'Gemak dient de mens'

De webshops zelf zien de situatie anders. Tegenover De Telegraaf laten woordvoerders van onder meer Zalando en AboutYou weten dat een account de winkelervaring simpelweg "gemakkelijker en prettiger" maakt. Ook zouden de profielen helpen om ongebruikelijke patronen te herkennen, wat weer zou helpen bij het opsporen van fraude.

Toch blijft het wrang dat de consument feitelijk de keuze wordt ontnomen, terwijl de toezichthouders al geruime tijd aandringen op de gastoptie.