Het is inmiddels geen geheim meer dat slecht slapen je fysieke en mentale gezondheid volledig kan slopen. Jarenlang werd er gehamerd op de 'magische' acht uur slaap, maar de wetenschap komt nu met een nieuwe, harde waarheid: de klok is belangrijker dan de uren. Volgens de bekende wetenschapscommunicator Marcos Vázquez is je slaapschema een van de meest cruciale voorspellers van je sterfdatum.
Het menselijk lichaam werkt volgens een biologische klok, ook wel het circadiaanse ritme genoemd. Wanneer je slaap niet is afgestemd op dit ritme, functioneren de herstelprocessen in je lichaam simpelweg minder goed. Vázquez baseert zich op onderzoek gepubliceerd in het Journal of Clinical Sleep Medicine.
"De regeneratieve processen die tijdens de slaap plaatsvinden, zijn effectiever wanneer ze zijn afgestemd op onze circadiaanse ritmes. Uit onderzoek blijkt dat de laagste sterftecijfers worden waargenomen bij mensen die rond 23.00 uur naar bed gaan en tussen 6.00 en 7.00 uur wakker worden", aldus de expert. Opvallend genoeg is uitslapen tot na 8.00 uur 's ochtends slechter voor je levensduur dan zeer vroeg opstaan om 5.00 uur.
Regelmaat is de heilige graal
Een recente studie in het tijdschrift Sleep trekt een nog scherpere conclusie: de dagelijkse consistentie van je slaap-waakcyclus - dus elke dag op hetzelfde tijdstip naar bed en eruit - is een belangrijker voorspeller van ziekte en sterfte dan de duur van je slaap. Met andere woorden: je kunt beter elke nacht precies zes uur slapen op vaste tijden, dan de ene nacht vijf uur en de andere nacht tien uur.
Vázquez waarschuwt specifiek de zogeheten 'nachtuilen'. Mensen met een later chronotype hebben volgens onderzoek in Chronobiology International een tien procent hoger risico op overlijden dan de vroege vogels. "Dat gezegd hebbende", benadrukt Vázquez, "maak je niet te druk om het exacte schema, maar probeer er zo dicht mogelijk bij te komen en wees consistent met je routine."
De uitdaging van de ploegendienst
Natuurlijk heeft niet iedereen de controle over zijn eigen bedtijd. Wie in ploegendienst werkt, wordt door zijn rooster gedwongen om zijn biologische klok te negeren. Voor deze groep is het advies van de expert om binnen de chaos van het werkrooster alsnog een zo vast mogelijk patroon te creëren.
Hoewel mensen die een gestructureerd leven leiden vaak ook op andere gebieden betere gewoontes hebben, blijft de boodschap van de wetenschap onveranderd: "Regelmatigheid en structuur helpen ons." Die vaste afspraak met je kussen om 23.00 uur lijkt dan ook een van de meest effectieve methodes om je kans op een lang en gezond leven te vergroten.