Onderwereldvete tussen Piet Costa en Ali de Iranees laait steeds weer op

Wie herinnert zich niet de geruchtmakende martelcontainers die in 2020 ontdekt werden in Brabant? Ze spelen een rol in de nog altijd voortwoekerende onderwereldvete tussen coke-kopstukken ‘Piet Costa’ en ‘Ali de Iranees’. Zo werd onlangs nog een aanslag gepleegd op Christopher Z. uit de ‘martelcontainer-groep’. “Er staan nog wat rekeningen open.”

Vrijdagochtend 16 januari, iets na zes uur. Het is nog donker op de Eikenlaan in Alphen aan den Rijn. Er is weinig verkeer. Het is fris, maar de snijdende winterkou van de voorgaande weken is verdreven. Bij de bushalte staan een paar mensen te wachten. Jassen dicht, kraag omhoog, handen diep in de zakken. Een enkeling kijkt op zijn telefoon, een ander staart wat voor zich uit. Een gewone doordeweekse ochtend.

Halverwege de Eikenlaan staat de penitentiaire inrichting Alphen aan den Rijn. Een groot complex, een van de grootste gevangenissen van Europa zelfs, waar ongeveer 1.100 gedetineerden vastzitten. Iets na zes uur rolt een van de poorten open. Twee mannen verlaten het terrein en lopen richting een auto die vlak bij de bushalte met draaiende motor staat te wachten. Het tafereel oogt onschuldig en alledaags. Er wordt hier wel vaker in- en uitgelopen. Bezoekers, leveranciers, personeel. Soms ook gedetineerden die onder voorwaarden de inrichting mogen verlaten. Zoals een van de mannen die zojuist de poort uit is gewandeld.

Dan klinken er schoten. Het gaat snel, te snel om precies te zien waar de schutter staat of hoeveel keer er is gevuurd. De auto wordt getroffen en komt even verderop met een kapotgeschoten raam tot stilstand. Een van de inzittenden is gewond geraakt, maar niet door kogels, zo zou later blijken. Nog voordat duidelijk wordt wat er precies is gebeurd, is de schutter verdwenen.

Binnen enkele minuten staat de weg vol politieauto’s. Agenten trekken kogelwerende vesten aan, linten worden uitgerold en het verkeer wordt omgeleid. Een ambulance arriveert. Het slachtoffer wordt met spoed naar het ziekenhuis gebracht, onder begeleiding van politie. Inmiddels cirkelt een politiehelikopter boven het gebied en stelt de forensische opsporing sporen veilig op de parkeerplaats bij de ingang van de PI. Wat even daarvoor nog een rustige ochtend leek, is in enkele seconden veranderd in chaos, terwijl er op dat moment meer vragen dan antwoorden zijn. 

Later die ochtend bevestigt de politie dat er inderdaad is geschoten bij de penitentiaire inrichting. Over tegen wie het geweld was gericht, wil een woordvoerder niets kwijt. Wel wordt duidelijk dat het slachtoffer een gedetineerde is die op het moment van de schoten de gevangenis verliet.

Een verslaggever van het Algemeen Dagblad spreekt een getuige die beschikt over camerabeelden. Daarop is te zien hoe iemand langere tijd bij de bushalte zit te wachten. Minutenlang gebeurt er niets. Op het moment dat twee mannen de PI verlaten, staat die persoon op en loopt in hun richting. Wat daarna volgt, speelt zich grotendeels buiten het zicht van de camera af. Het schieten zelf is niet duidelijk zichtbaar, evenmin hoe de dader eruitziet. Wel is te zien hoe de auto wegrijdt en even later tot stilstand komt, waarop een van de mannen paniekerig om het voertuig heen rent.

Wat is hier gebeurd? Een ontsnappingspoging? Een conflict dat puur toevallig op deze locatie tot uitbarsting kwam? Het feit dat iemand daar kennelijk doelgericht had zitten wachten, zegt natuurlijk veel. Het tijdstip en locatie waren vrijwel zeker onderdeel van een plan, een theorie die wordt versterkt door wat later naar buiten komt over de achtergrond van de gewonde man, over wiens de identiteit de politie niets kwijt wil.

Strakke voorbereiding

Toch blijft die niet lang geheim. Enkele dagen na de schietpartij komt het Algemeen Dagblad – op basis van een tip uit het criminele milieu – met een naam: Christopher Z. Vanaf dat moment krijgt het incident op de Eikenlaan een andere lading. De schoten lijken verband te houden met een conflict waarover de kranten enkele jaren geleden niet uitgeschreven raakten. Daarover straks meer.

Op het moment dat twee mannen de PI verlaten, staat de persoon bij de bushalte op en loopt in hun richting. Even later klinken er schoten

Christopher Z. zat op het moment van de aanslag in een zogenoemd BBA-traject, een Beperkt Beveiligde Afdeling. Dat is de laatste fase van een gevangenisstraf, bedoeld om de overgang naar buiten gecontroleerd te laten verlopen. Gedetineerden die daarvoor in aanmerking komen, mogen overdag de inrichting verlaten om te werken of een dagbesteding te volgen. Aan het einde van de dag keren ze terug. Het traject draait op vaste afspraken, vaste tijden en vaste routines. 

Wie bekend is met zo’n traject weet hoe vastomlijnd de dagen zijn ingericht. Vertrektijden liggen verankerd, net als de momenten van terugkeer. Het systeem draait op herhaling en voorspelbaarheid. Dat maakt toezicht mogelijk, maar schept ook kwetsbaarheid. Iemand met kwade bedoelingen kan er plannen op afstemmen. Dat Christopher Z. juist op zo’n moment wordt beschoten, pal buiten de poort, roept daarom vragen op. Het incident past niet bij impulsief geweld of een toevallig treffen. Het wachten van iemand bij de bushalte, het bewust gekozen tijdstip en de gereedstaande auto; het wijst allemaal op een strakke voorbereiding.

Officieel komt er weinig naar buiten over de mogelijke toedracht. Politie en justitie houden de kaarten tegen de borst. Achter de schermen is echter al snel duidelijk dat de schietpartij niet op zichzelf staat. Ze raakt aan een groter dossier, waarin meerdere geweldszaken samenkomen en dat de willekeurig door een computer gegenereerde naam Eftermid kreeg.

Benieuwd naar de rest van het artikel? Bekijk 'm in de nieuwste Panorama of check het via Blendle.