Van ijsverkoper tot personal trainer: deze Nederlandse ondernemers zijn verrassend succesvol in Amerika

Veertig jaar lang hadden Nederlanders het voor het zeggen in New York, toen het nog Nieuw-Amsterdam heette. Dat was halverwege de zeventiende eeuw, maar onze invloed zie je er nog steeds terug in de taal. Zo noemen ze in ‘The Big Apple’ de trapjes die leiden naar de voordeur nog altijd de ‘stoop’, afkomstig van het Hollandse ‘stoep’ en zijn ze er allerminst fan van ‘biscuits’. Nee, koekjes noemen ze daar liever ‘cookies’. Net als dat ‘coleslaw’ afkomstig is van onze koolsla, het enige voedsel dat in vroeger tijden goed bleef op de lange bootreis van Europa naar Amerika.

‘Dollar’ komt van daalder, honkbalclub de ‘Yankees’ is een verbastering van de namen Jan en Kees en verschillende wijken in New York zijn een afgeleide van plaatsen in Nederland. Ze klinken ook hetzelfde: Harlem is van Haarlem, Brooklyn van Breukelen, Flushing is Vlissingen en de wijk Bowery is overgenomen van de boerderij. Musicals bekijken en handeldrijven doe je dan weer op Broadway (Breedeweg) en Wall Street (Walstraat). Werk je daar voor een ‘boss’, weet dan dat dat komt van onze benaming ‘baas’. Eet je tijdens de lunch wat lekkere ‘candy’, dan is dat te danken aan onze ‘kandij.’

Nederlands succes in het buitenland, het leidde zelfs eens tot de hoogste functie denkbaar: het presidentschap van Amerika. Tussen 1837 en 1841 was Martin Van Buren de achtste die deze functie bekleedde, mogelijk gemaakt door zijn plaats van geboorte: New York. In feite was hij de eerste president die volbloed Amerikaans staatsburger was, aangezien zijn zeven voorgangers ter wereld kwamen voor de Amerikaanse revolutie en zodoende Britse onderdanen waren.

Nederlands succes in het buitenland, het leidde zelfs eens tot de hoogste functie denkbaar: Martin Van Buren was president van Amerika

Toch was hij ook de eerste president die niet Engels, maar Nederlands als moederstaal sprak. Inclusief accent, dat verraadde dat zijn familie uit ons koude kikkerland kwam. Zijn voorvader Cornelis Van Buren emigreerde in 1631 uit het Gelderse dorpje Buurmalsen. Zodoende kon het gebeuren dat een Nederlandse afstammeling het wist te schoppen tot het hoogste ambt aan de andere kant van de grote plas. Van Buren was voorstander van de verdrijving van Native American Cherokee-indianen van hun land en wijzigde tijdens zijn presidentschap van mening wat betreft slavernij. Aanvankelijk was hij voor, later juist tegen.

Even een jaartje

Als Nederlander zetelen in The Oval Office is vandaag de dag wat hooggegrepen, of zelfs onmogelijk, maar een of twee treetjes lager doen we het ook best aardig. Zo runnen Remco Bikkers en Ilja Willems al zestien jaar de tv- en filmproductiemaatschappij Bureau NY in New York. “We waren zes jaar samen, toen we in 2010 de oversteek maakten,” zegt Willems. “Aanleiding was een groot project dat we deden, waarbij we voor een documentaireserie in de voetsporen van Charles Darwin een zeilreis rond de wereld maakten. Toen we daarvan terugkwamen, keken we elkaar aan en dachten we precies hetzelfde: what’s next? New York zou maar een jaar ons nieuwe thuis worden. Dat is niet helemaal gelukt. Al komt dat vaker voor bij mensen die ‘even een jaartje New York’ willen. Remco werkte destijds voor Nieuwsuur, kreeg de kans om cameraman van de correspondent van dat programma te worden in Amerika. Naast Nieuwsuur konden we aan eigen projecten werken. Uiteindelijk besloten we om samen ons eigen bedrijf te starten.”

Het stel maakte vanuit hun nieuwe hometown content voor onder andere de BBC, Vice en Deutsche Welle, maar ging ook voor onze eigen publieke omroep op stap met Nederlanders die het land in hun hart hebben gesloten. Met schrijver Arnon Grunberg, die er een kwart eeuw woonde, werden de veranderingen van die gekke plek onder de loep genomen. En met Eva Jinek, geboren en getogen in Oklahoma, werd in aanloop naar de presidentsverkiezingen tussen Hillary Clinton en Donald Trump een roadtrip gemaakt van de west- naar de oostkust.

“Wanneer je met mensen werkt die er echt hun roots hebben liggen, begeef je je meteen op een heel ander level,” gaat Ilja Willems verder. “Door Eva kwamen er meer perspectieven, dan wanneer je een presentator hebt die de Amerikaanse maatschappij alleen van buitenaf heeft ervaren. Het maakt het interessanter, gelaagder, bijna een soort caleidoscopische vertelling. Of ze zoiets ooit weer doet is door de bezuinigingen bij de publieke omroep erg onzeker. Het is in ieder geval al heel erg mooi dat we zoveel verschillende series hebben mogen maken. Net als het feit dat we door ons werk alle staten in al haar vormen gezien hebben. Van high culture tot mensen die onder erbarmelijke omstandigheden moeten leven en alles ertussenin. We hebben gekampeerd met een extremistische militie aan de grens met Mexico en kwamen een groep van dertig verloren immigranten uit Zuid-Amerika tegen. Ik zou nu nog niet terug willen naar Nederland, maar als dat op een dag wel zou moeten, dan maken we er ook wel wat van.’ 

Het grootste verschil met Nederland is voor Remco en Ilja de snelheid waarmee gewerkt wordt. “Het cliché is waar: alles is hier bigger, better, faster en je word toegejuicht als je ergens succesvol in bent,” zegt Ilja. “Een beetje onder het mom van: laten we allemaal maar zo hard mogelijk ons best doen, dan komen we het verst met z’n allen. In Nederland kampt men met een calvinistisch overblijfsel van vroeger waarin wat soberder gedacht wordt en je maar gewoon moet doen, want dan doe je al gek genoeg. Vooral in de eerste drie jaar in New York liep ik tegen veel dingen aan waarvan ik dacht: maakte men in Europa die omslag ook maar. Elke minuut van de dag wordt hier benut. Een breakfast-meeting? Dat is letterlijk een bespreking tijdens het ontbijt en dan snel weer door. Feestjes zijn hier nooit langer dan een uurtje of twee. Borrels duren van zeven tot negen of van acht tot tien. Het is heel duidelijk afgebakend. Laatst had ik een bijeenkomst, georganiseerd door Oostenrijkers in New York, die begon om vijf uur en eindigde om tien. Wat zijn ze in godsnaam allemaal van plan, vroeger de Amerikanen zich af. Dat bleek te gaan om een avond met sprekers, borrels, eten, drinken en netwerken.”

Kenmerkend voor New Yorkers is volgens de onderneemster hun behulpzaamheid. “Hier zijn ze kind but not nice, in de rest van het land juist weer nice but not kind. Die moet ik even uitleggen. Vraag je in Manhattan bijvoorbeeld de weg, dan krijg je altijd antwoord en helpen ze je verder, maar men is niet overdreven vriendelijk. In andere delen van Amerika, en dan vooral in het westen, is het vaak andersom: overdreven vriendelijk maar niet altijd even oprecht. Nederlanders kunnen ook recht voor z’n raap zijn. Steeds wanneer ik weer even terug ben, realiseer ik me hoe mooi het er eigenlijk is. Met al die oude gebouwen zijn we een soort openluchtmuseum wanneer je door de straten fietst. Er wordt wat langzamer geleefd, wat ook z’n charme heeft, en je hebt iets wat je nergens anders ter wereld vindt: een frikandel speciaal. Mijn persoonlijke guilty pleasure.”

Valk op eigen benen

Drieduizend kilometer van New York, op party-eiland Curaçao, is Terence van der Valk algemeen directeur van het Kontiki Beach Resort. De groene oase met drie beachclubs op Mambo Beach, waar in de zomer mening Nederlander te vinden is, viel tot vorig jaar juni onder de vlag van het Van der Valk-concern. Nu staat het resort voor het eerst op eigen benen. Terence, vierde generatie van de bekende hotelketenfamilie, koppelde zich los van zijn bloedverwanten in Nederland. “De afgelopen jaren is het Van der Valk goed gelukt om kwaliteit te leveren, maar we kiezen nu duidelijk voor een eigen koers onder onze eigen naam. Op Curaçao verwacht men iets meer focus op lifestyle en barefoot luxery, waarbij wordt ingezoomd op authentieke ervaringen en ontspanning in de natuur. Door ons los te koppelen, hopen we die identiteit wat meer naar voren te brengen.”

Vergeleken met zijn jaren in Nederland ziet Terence een duidelijk verschil in benadering op de werkvloer. “In Nederland is het allemaal wat formeler. Op het eiland is wat meer ruimte voor humor en gaat men over het algemeen wat relaxter om met tijd. Niet dat iedereen overal maar te laat komt, maar van tien minuten te vroeg of te laat maakt niemand hier een probleem. We ontvangen hier veel Amerikanen en Nederlanders en tussen beide zijn de verschillen duidelijk voelbaar. Amerikanen komen echt voor de feesten die we organiseren en zijn over het algemeen wat veeleisender. Daar spelen we dan ook op in. De gemiddelde Hollander is juist toe aan ontspanning en even uitblazen van het drukke leven thuis. Uiteindelijk ontvangen we mensen van over de hele wereld, wat een leuke mengelmoes oplevert. In de komende jaren gaan we nog meer hotelkamers bouwen en werken we intensief aan het geven van een eigen identiteit aan elk van onze clubs.”

Brandon Schram traint in Los Angeles niet alleen doorsnee burgers, maar ook beroemde artiesten als Quincy Brown en Jennifer Lopez

Minstens zo zonnig maar wel weer onder de vlag van de 50 stars en 13 stripes is Los Angeles. Daar is Brandon Schram onder de naam B.motiv8ed werkzaam als personal trainer. Daar helpt hij niet alleen doorsnee burgers aan een strak lijf, maar traint hij ook bekende artiesten als Quincy Brown, Jayceon Terrell Taylor (The Game) en Jennifer Lopez. Het leverde hem de naam ‘celebrity trainer’ op, een geuzentitel die hij maar wat graag omarmt. Brandon: “Ik heb er geen hekel aan en begrijp waarom anderen dat zeggen. In het begin vond ik het juist wel gaaf klinken, tot ik me realiseerde dat ik in de eerste plaats gewoon trainer ben. Voor iedereen. Zelf zul je me die benaming dus niet snel horen gebruiken. Ik train meer mensen, ook onbekende. CEO’s van bedrijven. Die titel kan ook mensen afschrikken omdat ze denken dat ik alleen met beroemdheden werk. Dat is dus zeker niet zo.”

Brandon heeft Nederlands-Indische roots en dankt die aan zijn ouders en grootouders. “Opa en oma verhuisden in hun jonge jaren met hun twee kinderen van Indonesië naar Nederland. Daar kwam mijn vader als derde spruit van het gezin ter wereld. Den Haag en Zoetermeer werden de thuisbases, totdat Amerika in beeld kwam. Daarom is de East Palmdale in Californië voor mij weer heel belangrijk geworden. Het is de plek waar ik naar de universiteit ging, zonder daarbij Nederland uit het oog te verliezen. Als ik met achtergebleven familie in Nederland belde, dan ging het vaak over wedstrijden van Oranje en ze stuurden regelmatig shirts, schoenen en zelfs vlaggetjes op. Ik ben trots op mijn achtergrond en zal deze nooit verloochenen. Ik heb het embleem van het Nederlands Elftal getatoeëerd op mijn arm en je kunt me wakker maken voor pannenkoeken en stroopwafels. Die laatste raken in Amerika trouwens steeds meer ingeburgerd.”

Voordat Brandon zijn brood verdiende met gezond eten en bewegen, experimenteerde hij met drugs en alcohol. “Dat was mijn meest donkere periode waarin ik ook twee van mijn beste vrienden verloor. Eén door een steekpartij, de ander na een overdosis opioïden. Ik stapte over naar de Cal State University, richtte me op een opleiding bedrijfsbeheer en verdiende wat bij als begeleider van mensen in de plaatselijke sportschool. Dat is het moment waarop ik nieuwe doelen voor ogen kreeg. Ik behaalde mijn diploma, verhuisde naar Los Angeles en hing daar de hele stad vol met advertenties van mezelf. Daaronder van die losse strookjes met mijn contactgegevens die voorbijgangers konden afscheuren. In het begin hoorde ik nooit iets. Van niemand niet. Dat kwam veel later pas toen ik investeerde in het vertellen van mijn persoonlijke verhaal. Het werkt beter om uit te leggen waarom je aan jezelf bent gaan werken en ze daar enige herkenning bij zichzelf in kunnen zien, dan enkel te verkondigen dat sporten goed voor je is. Dat inzicht kwam bij mij na een tijdje pas.”

Jeugdheld Edgar Davids

Brandons promoposters hingen in een stad waar uiterlijk vertoon belangrijk is. “In L.A. noemen we dat ‘flexing’, al is niet iedereen zo. Het is hier allemaal glimmend en mooi en dat roept twee verschillende gedachtes op. Het kan een motivatie zijn om de dingen waar je van droomt te bereiken of het geeft je een bepaald gevoel van onzekerheid. Dat je dingen koopt die je je eigenlijk niet kunt veroorloven om er maar bij te horen. To fit in. Met name in Beverly Hills en West-Hollywood is dat zo. Ik zit in de valley, Sherman Oaks, waar het rustiger is en ik een goed netwerk heb kunnen opbouwen. Los Angeles heeft veel mooie en lelijke kanten, het is maar net welke kant je kiest. Het verschil met Amsterdam, Den Haag en Zoetermeer is gigantisch. Ego’s ben ik er niet tegengekomen en je anders voordoen dan je bent al helemaal niet.

Wat ik ook leuk vond: er bestaat een goede mix van culturen. Het loopt allemaal door elkaar heen. Ik denk dat die achtergrond me ook heeft geholpen om op een verantwoorde manier mijn business op te bouwen. Er zijn veel mensen op Instagram die over geld en rijkdom praten. Je moet dit doen om een groot huis te krijgen en dat doen om een auto te bemachtigen. Allemaal façade. Ik ken genoeg mensen die al die dingen hebben, maar toch ongelukkig zijn. Puur omdat ze nooit aan zichzelf gewerkt hebben.”

Als personal trainer niet op zijn visitekaartje zou hebben gestaan, dan was Brandon maar wat graag voetballer geworden. “Ik ben een fervent Ajax-supporter, dat net als Barcelona goed is in het opleiden van eigen jeugd. Kijk bijvoorbeeld naar de lichting met Frenkie de Jong en Matthijs de Ligt die een paar jaar geleden onder Erik ten Hag bijna de finale van de Champions League haalden. Ze versloegen nota bene Real Madrid! Ik heb alle wedstrijden gekeken en baalde als een stekker toen het in blessuretijd tegen Tottenham alsnog misging. Een paar keer heb ik in mijn jeugd dicht tegen toelating tot een jeugdacademie voor sport in Amsterdam aangezeten. Uiteindelijk zagen mijn ouders het toch niet helemaal zitten.”

Brandon had als kind zijn kamer volhangen met posters van grote sterren als Robin van Persie, Wesley Sneijder, Patrick Kluivert en Dennis Bergkamp. De blijdschap was dan ook groot toen voormalig Oranje-pitbull Edgar Davids hem een bericht stuurde op Instagram. “Hij vertelde me hoe tof hij het vindt wat ik allemaal doe. We besloten direct met elkaar af te spreken als de een bij de ander in de buurt is. Het is nog steeds redelijk bizar dat een jeugdheld tegen wie ik opkeek mij uit eigen beweging complimenten gaf. Daar kon ik als kind alleen maar van dromen. Op mijn manier probeer ik anderen weer te inspireren, onder andere door veel van mijn video’s online te voorzien van de zin: ‘It’s a beautiful day to have a beautiful day.’ Welke tegenslagen ik ook tegenkom, het is belangrijk om positiviteit te verspreiden. De community die ik om me heen heb verzameld geeft me de energie die ik daardoor ook weer terug kan geven. Je zaait wat je oogt, om het maar even bij een Nederlands spreekwoord te houden.”

Vrolijkheid en plezier

Sportman Brandon Schram zal in ieder geval geen vaste klant zijn bij zijn landgenoten van Van Leeuwen Ice Cream, die juist met suikers en smaken groot zijn geworden. In 2008 startten de broers Ben en Pete, samen met de Australische Laura, hun toko vanuit een online aangeschaft busje, waarvandaan ijs werd verkocht. Exact zoals wij dat in eigen land vroeger kenden met de vrolijke klanken van de ijscoman, die op zomerse dagen net na etenstijd de straat in kwam gereden.

Ben legt uit: “Ik speel heel graag de gastheer en houd van het maken van een praatje met mensen. Daar geniet ik meer van dan het werken voor een groot bedrijf, ook al zijn we zelf inmiddels uitgegroeid tot een miljoenenbusiness die door heel Amerika levert. We willen echter niet het verhaal dat we te vertellen hebben uit het oog verliezen. Vrolijkheid, plezier en dat grammetje extra vet zijn helemaal niet zo erg als je het met mate doet. Zeker als je onze echte, pure ingrediënten proeft en niet die onnatuurlijk aangemaakte smaakstoffen uit zoveel andere producten. De blijdschap zien bij klanten geeft me dezelfde voldoening als toen ik nog als ober werkte in restaurants.”

De broers geloofden in hun dromen en gingen voor advies te rade bij hun neven Marco en Issa, die in hartje Amsterdam hun bakkerij Gebroeders Niemeijer runnen. Ook zij lijken allergisch voor gekunstelde inkoop en bereiden al hun producten zelf. “Zowel bij hen als bij ons zie je het geduld en de Hollandse nederigheid terug,” zegt Ben van Leeuwen. “We verkopen ons verhaal niet door te roepen dat je alleen een hemelse ervaring krijgt, maar houden het gewoon simpel. Tot het logo aan toe. What you see is what you get. In Amerika is het gebruikelijk om alles altijd maar op te blazen tot grote proporties. Ik haat dat. New York is niet voor niets voortgekomen uit de handelsdrift van nuchtere Hollanders. Ik vind dat we die gedachte enigszins moeten bewaren en bewaken. Dit is ook een plek waar iedereen welkom is. Wat je afkomst, kleur of geaardheid ook is. Dat is wat ik ook zie wanneer ik op Schiphol land en een rondje door de hoofdstad maak. Mensen leven echt op straat, met terrasjes en wekelijks de markt. Ik denk dat New York bij uitstek de stad is waar je dat gevoel ook krijgt. Veel meer nog dan in Florida of Californië.”

Bens favoriete activiteit in Nederland is, niet geheel verrassend, fietsen. “In twee uurtjes waren we bij de zee. Fantastisch. Ook met de Hollandse pot en Indonesisch eten, wat in Nederland erg goed vertegenwoordigd is, kun je mij blij maken. Met een ijsje toe, natuurlijk. Al moet je daarvoor toch echt bij onze zaak in New York zijn.”