Is Jeroen Huijsdens de grootste filmfreak van Nederland?

“Zwartboek, 2006. Amsterdamned 2, 2025. Het Gouden Uur, 2025. Máxima, de serie, 2024.” In de deuropening van het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam schudt filmliefhebber Jeroen Huijsdens (56) moeiteloos iedere productie die hier ooit werd gefilmd uit zijn mouw. “En toch ben ik hier nog nooit geweest. Gek hè?” Voor iemand die al drie decennia non-stop de ganse planeet afreist om rond te lopen op beroemde filmlocaties, is dat inderdaad vrij opmerkelijk. “De meeste locaties die ik bezoek, zijn toch in het buitenland. Maar hier wil ik al heel lang heen. Die scènes van Carice van Houten, waarin zij zich laat gebruiken door de nazi’s, die zijn toch iconisch? Dat is allemaal hier gefilmd. Maar ook Piece of My Heart, De Vuurwerkramp en Bestseller Boy. Ja, ik ga altijd goed voorbereid op pad. Van de tientallen locaties die ik in mijn leven al bezocht, viel het eigenlijk niet één keer tegen. Echt waar.” 

Over die ‘Sixth Sense’ voor zijn uit de klauwen gelopen hobby straks meer. De volgende filmlocatie lonkt. “Deze pronkt al héél lang op mijn lijstje,” benadrukt de boomlange filmfreak uit Amersfoort nog maar eens. “Ik heb er netjes mee gewacht, want ik wilde jullie graag meenemen. Zodat jullie kunnen meemaken hoe zo’n locatie bij mij binnenkomt. Ik ben benieuwd!” 

Anders wij wel. Als de deur openvliegt, vraagt de manager nog maar eens wat nou precies de bedoeling was van ons bezoek. Jeroen: “Ik wil dit gebouw al heel lang zien vanwege de historie, het verhaal en het prachtige interieur. Maar vooral vanwege Carice van Houten in Zwartboek. En vooruit, ook een beetje vanwege Huub Stapel in Amsterdamned 2. Die scène van Erik Visser die op dat balkon een onderscheiding krijgt, weet je wel?” 

De gastdame is er even stil van. Onder haar vriendelijke glimlach schuilt verbazing. “O? Dus jullie zijn filmtoeristen? Nee, die reden voor een bezoek aan ons museum heb ik nog niet eerder gehoord.” 

Al wandelend door de statige gangen van het KIT geniet Jeroen zichtbaar van de verhalen van de gids. Hij kijkt en luistert ernaar zoals alleen een kind naar een Disney-film kan kijken en luisteren. Dan veert hij ineens op. De gids heeft zojuist verteld dat dit museum – “en dus ook de plek waar wij nu staan” - werd gebouwd boven op een oude begraafplaats. Ik kop ’m maar meteen in: “Net als in The Shining”. De gids kijkt onbegrijpend, maar Jeroen glundert naar mij zoals mijn vrouw naar mij glunderde in de eerste twee maanden van onze relatie. Die blik, van pure bevlogenheid en intens geluk, zullen wij deze middag nog wel vaker gaan zien. 

Voor Jeroen is dit de zevende hemel, de pot met goud aan het einde van de regenboog én het beloofde land inéén

Kippenvel

En we hoeven er nooit lang op te wachten. Als we een paar minuten later de monumentale hal betreden, de parel van het pand, wordt Jeroen alweer week in de knietjes. Toegegeven: het is een prachtige hal. Helemaal niks mis mee. Maar door de ogen van Jeroen is dit de zevende hemel, de pot met goud aan het einde van de regenboog én het beloofde land, in één ruimte gevangen. “Wow,” hijgt hij zachtjes. “Jeetje.” Korte stilte. “Jongens, kijk nou…” Zijn ogen worden nat. “Ja, sorry hoor, maar dit is nou precies...” 

Terwijl onze filmfanaat de zaal verkent zoals alleen een klein kind in een pretpark dat kan, moet de gids haar gegrinnik onderdrukken. “Jeetje. Ik heb veel mensen hier voor het eerst zien binnenkomen en zien oplichten, maar dit heb ik nog nooit meegemaakt.” Jeroen hoort het al niet meer. Hij heeft zijn doelwit al gevonden. “Kijk, hier zat Carice.” Met een zelfgemaakte screenshot uit Zwartboek – “Gisteren nog even bestudeerd”– dat Jeroen omhooghoudt op zijn telefoonschermpje staren wij naar een nietszeggend hoekje van een historische hal. Jeroen: “Kippenvel.”

Om iets van Jeroens ongeremde passie voor films en filmlocaties te begrijpen, moeten we terug naar het tijdperk van Back to the Future, Platoon en Indiana Jones. “In de jaren 80 raakte ik, net als zoveel tieners, in de ban van dit soort films,” vertelt Jeroen op hetzelfde balkon waar Erik Visser in Amsterdamned 2 zijn onderscheiding kreeg (weet u wel?). “Ik ben geboren en getogen in Apeldoorn. Daar gebeurde niet heel veel. De bioscoop vond ik de spannendste plek. Als tiener zag ik Amerika op het scherm. Die auto’s, die muziek, die vrijheid. Marty McFly, Ferris Bueller, dat waren leeftijdsgenoten die dingen deden waar je je aan optrok. Film is niet alleen vermaak, het is een venster. Je kijkt even door de ogen van een ander heen en ziet culturen die anders onbereikbaar blijven. Dat gevoel greep mij en heeft mij sindsdien nooit meer verlaten.” 

Horrorhuizen

Eigenlijk wilde de jonge Jeroen in de voetsporen treden van Paul Verhoeven, Dick Maas en George Sluizer. Totdat pa hem weer tot zijn zinnen bracht. “Ik was een jaar of 17 toen ik riep: Ik ga naar de Filmacademie! Waarop mijn vader antwoorde: Als jij dat echt had gewild, dan had ik je nu al met een camera zien rondlopen. En bovendien: film is een onzeker vak, daar krijg je later spijt van. Dat bleef hangen. “Hij had misschien ook wel een punt. Dus ging ik maar communicatiewetenschap studeren.” 

Het zou allemaal zo in een filmscript passen. Maar dan wel eentje mét happy end. “In Amsterdam koos ik uiteindelijk voor film- en televisiegeschiedenis, als bijvak. Toen ging er pas echt een wereld voor me open. Godard, Rossellini, de Italiaanse neorealisten. Toen begon ik het medium pas te begrijpen. Hoe montage werkt, hoe muziek betekenis geeft, hoe filmen op locatie iets extra’s toevoegt. Roma, città aperta van Rossellini raakte me enorm. Dat menselijke drama, gefilmd in een stad die letterlijk in puin lag. Dat besef, dát is film. Ik móést en zou daar iets mee gaan doen.” 

Dat laatste is Jeroen, met enig gevoel voor understatement, prima gelukt. Hij bestierde jarenlang het tijdschrift Holland Film Nieuws, richtte de grootste verzameling marketingmateriaal voor bioscopen en filmpers op en publiceerde een boek over de Nederlandse filmsector. Maar zijn ‘kindje’ is toch echt zijn meest recente project; Fantastische Filmlocaties, de podcast waarin Jeroen maandelijks duizenden gelijkgestemden meeneemt naar de uithoeken van de wereld, op avontuur naar de eilanden van Jurassic Park, de stranden van Jaws en de horrorhuizen van The Silence of the Lambs. 

Die hobby, het opzoeken en ‘beleven’ van filmlocaties, begon in 1998, nota bene op zijn huwelijksreis. “Mijn vrouw en ik wilden eigenlijk naar Hawaii, omdat Steven Spielberg daar Jurassic Park had opgenomen. Dat was echt de ultieme filmbestemming voor mij. Conny, mijn vrouw, vond dat allemaal prima. Er zijn natuurlijk vervelender vakantiebestemmingen te bedenken.” Het liep anders. “We reisden met zogenoemde IPB-tickets. Dat betekende: als er een stoel vrij was kon je mee, en anders niet. We vlogen van Amsterdam naar Orlando, van Orlando naar Dallas, maar op een gegeven moment kwamen we gewoon niet verder. Hawaii moesten we uit ons hoofd zetten. We moesten improviseren en besloten richting het zuiden van de Verenigde Staten te rijden, naar New Orleans. Later liepen we over het terrein van Oak Alley Plantation, een beroemd plantagehuis in Louisiana. Ge-wel-dig. En nu komt het: die avond keken we de film Primary Colors in de bioscoop en zagen we dat exacte huis en datzelfde pad terug. Dat toeval, die botsing tussen film en werkelijkheid, dát was het moment waarop mijn fascinatie voor filmlocaties echt werd aangewakkerd.”

Concluderen dat die hobby sindsdien uit de hand liep, is een groter understatement dan stellen dat Martin Scorcese een degelijk filmmaker is. In de afgelopen 28 jaar bezocht Jeroen vele tientallen iconische filmlocaties, van de woestijnen uit Once Upon a Time in The West tot het Los Angeles van Grease en van de oude kazerne uit Soldaat van Oranje tot, jawel, de dino-eilanden van Jurassic Park. “Een fantastische filmlocatie is voor mij altijd een plek die ook zonder film de moeite waard is,” zegt hij. “Architectuur, historie, sfeer. Film legt daar een extra laag overheen.” 

‘Dat stokoude echtpaar was bij de opnames van Jaws geweest. Op hun oprit wezen me exact aan waar de camera had gestaan’

Ogen bedekken

De onvermijdelijke vraag – zijn favoriete plekken – blijkt ook een bijzonder gevoelige. “O nee. Dat kun je mij niet vragen. Nee, echt niet. Onmogelijk. Alsof je aan een vader vraagt: wie is je favoriete kind? Daar kan ik toch geen antwoord op geven?”

Voordat ik die vraag kan herformuleren, brandt Jeroen alsnog los: “Op Martha’s Vineyard, het eilandje waar Jaws werd gefilmd zocht ik naar een heel specifiek camerastandpunt. Dat bleek dus op privéterrein te liggen. Een andere Jaws-fan waarschuwde me nog: gaat je nooit lukken. Ik ben toch gegaan. Niemand thuis. Teleurgesteld droop ik af, toen er ineens een stokoud echtpaar voorbijliep. Ik ben op hen afgestapt en heb me voorgesteld als een gekke Nederlandse filmliefhebber. Ze begonnen keihard te lachen. Oh, you want to see where they filmed Jaws? Come with us! zeiden ze. Bleken ze de overburen te zijn. Ze woonden er al sinds de jaren zeventig. Ze namen me mee de oprit op en wezen me exact aan waar de camera had gestaan.

Ik mocht filmen en fotograferen zolang ik wilde. En toen zei die vrouw ineens: By the way, we are Anne and Hal. Ze vertelden dat ze op het eiland waren toen Spielberg de film draaide, dat ze in 1975 bij de allereerste vertoning in Edgartown waren. Hun dochtertje was toen nog klein, ze moesten haar ogen bedekken bij de enge stukken. Ik stond daar dus ineens met ooggetuigen te praten. Ze vertelden over de haai, over de opnames, en zelfs dat Jackie Kennedy in de zaal had gezeten bij die eerste screening. Dat zijn van die momenten die dit avontuur zo mooi maken. Die onverwachte ontmoetingen, die verhalen die je nergens kunt plannen, daar leef ik voor.”

Vanzelfsprekend lopen de ambitieuze avonturen van Jeroen ook weleens in de soep. “Heel soms reis ik de halve wereld af en dan kom ik ergens tóch niet binnen. Ja, da’s wel even balen. Maar dan nog beschouw ik zo’n reis niet als ‘mislukt’. Daarvoor vind ik het gewoon allemaal veel te leuk. Zo vloog ik ooit naar Californië, onder meer om het huis van Marty McFly uit Back to the Future te kunnen bezoeken. Niet bepaald om de hoek. Bleek dus een doodgewone eengezinswoning, in een doodgewone straat. Erachter stond zelfs een foeilelijke elektriciteitsmast. Niets bijzonders. Voor sommige fans is zo’n bezoek dan gewoon een hele dikke domper. Niet voor mij. Die film steeg voor mij boven zichzelf uit, en is een wezenlijk onderdeel van mijn jeugd. Ja, dan vind ik het gewoon toch magisch om daar rond te lopen.” 

Ondergedoken Joden

Dat Jeroen zichzelf daarmee tegenspreekt, na diens eerdere bewering dat filmlocaties los van de film de moeite waard moet zijn, beseft hij zelf ook. “Tja. Ik kan het lastig uitleggen. Sommige mensen begrijpen mijn hobby ook niet. Die zeggen: filmlocaties, wat is daar nou aan? Maar als je voorbereid daarheen gaat, met een beeld uit de film op je telefoon, of liever nog een fragment, of die muziek erbij, dan komt die film tot leven op een manier die onvoorstelbaar is.” 

Zijn vrouw, Conny, die vaak meereist, gaat goeddeels mee in die beleving. Jeroen: “Zij zegt vaak: Door jouw filmgekte kom ik op plekken waar ik anders nooit zou komen. Mooi hè? Al is het zelfs voor haar soms iets too much. Zo stond ik in Duinkerke eens een hele tijd op een plek waar Christopher Nolan Dunkirk had gefilmd. Gewoon kijken, luisteren, filmen, muziekje erbij. Toen zei mij vrouw op een gegeven moment wel: Schat, volgens mij hebben we het hier nu wel een beetje gezien.”

In mijn hoofd heb ik die laatste zin inmiddels ook een keer of vijf keer uitgesproken. In de Mauritszaal van het KIT is Jeroen nog altijd gekluisterd aan de gids. “In de oorlog fungeerde deze zaal als de uitvalsbasis voor de Ordnungspolizei, terwijl pal hieronder Joden zaten ondergedoken,” vertelt zij. Ik kan het weer niet laten: “Typisch gevalletje: Keep your friends close, but your enemies closer. The Godfather.” De gids reageert al een poosje niet meer op mijn irritante filmreferenties; Jeroen des te meer. Als we even later weer buiten staan, kijkt de filmkenner met dezelfde genoegzaamheid waarmee Morgan Freeman als vrij man struint over het strand in de slotscène van The Shawshank Redemption. “Dit was, in één woord, fantastisch. Wát een verhalen. En wat een pracht en praal. Zeg nou zelf: dit zouden we toch nooit hebben meegemaakt zonder Zwartboek. Toch?” Carice, bedankt.

Hoertje van nummer 69

In het Begijnhof, een verstopte binnentuin in de binnenstad, houdt Jeroen even later alweer een screenshot omhoog. Ditmaal eentje uit Midwinter Break, een nieuwe arthouseprent.  “Deze scène komt, volgens mij, overeen met die twee deuren daar…Of was het toch meer naar rechts?” Sommige filmlocaties laten zich lastiger traceren dan andere, zo blijkt. “Ik bereid me altijd zo goed mogelijk voor”, zegt Jeroen. “Met Google Street View kan je tegenwoordig volledig routes uitstippelen. Maar je weet natuurlijk nooit wat je uiteindelijk tegenkomt. Dat is ook het mooie hiervan.” 

‘Soms ben ik maanden bezig om een locatie te vinden. Hoe langer ik moet zoeken, hoe groter de kick als het dan echt lukt’

Het speurwerk van Jeroen gaat, evenredig met zijn liefde voor films, heel ver. “Vaak krijg ik tips van mensen en soms liggen filmlocaties voor de hand, maar soms ben ik maanden bezig om de locatie van één specifieke scène te vinden. Daar kan ik mij volledig in vastbijten. Dat zijn toch wel de leukste projecten. Die echte challenges. Hoe langer ik moet zoeken, hoe groter de kick als het dan echt lukt, en ik daadwerkelijk op die plekken kan rondlopen. Als het niks wordt met die podcasts, kan ik altijd nog bij de recherche solliciteren.”

Een wandeling met Jeroen door Amsterdam ontvouwt zich als vanzelf tot een filmtour op topniveau. Op elke straathoek, bij zowat ieder café, bij iedere beroemde gracht en voor elk noemenswaardig hotel of restaurant heeft Jeroen wel een anekdote klaar. Op het Rokin denk ik zelf ook even indruk te maken, wanneer ik een brug herken uit de openingsscène van Amsterdamned 2, die ik stomtoevallig een paar dagen geleden zag. Maar helaas: “Ik snap wat je bedoelt, maar die scène, met die twee Amerikaanse toeristen in die rondvaartboot, dat is dus gewoon in Alkmaar gefilmd,” corrigeert Jeroen meteen. “Trouwens, waar wij nu lopen, daar liepen George Clooney en Brad Pitt ook, voor Oceans Twelve. En zie je dat huisje daar, met deurnummer 69? Daar liep het hoertje naar buiten die in Amsterdamned als eerste werd vermoord. Hé, dit hotel komt mij ook erg bekend voor…” 

Na het naspelen van de fietsscène uit Turks Fruit – een melige uitspatting van fotograaf Paul – eindigen wij onze filmtour in stijl, in Het Koninklijk Theater Tuschinski. Voor gewone stervelingen een prachtige bioscoop, maar voor Jeroen een heiligdom. “Ik ben hier al zó vaak geweest en toch heb ik weer kippenvel.” Hij bewondert de lobby alsof hij er voor het eerst staat. “De magie druipt hier van de muren hier. Je proeft de geschiedenis. Wist je dat Abraham Tuschinski in 1942 door de nazi’s werd afgevoerd en vermoord in Auschwitz? En ruim 100 jaar na de bouw van dit filmpaleis pronkt zijn naam hier nog steeds in gouden letters op de gevel. Dit theater is een blijvend monument en een statement naar al die lui die hem en zijn volk hebben willen uitwissen.” Je zou er een film van kunnen maken.