85-jarige filmveteraan Nick Nolte schittert in misdaaddrama Crime 101

Je zou het niet zeggen als je die beroemde arrestatiefoto uit 2002 ernaast houdt, maar ooit gold Nick Nolte toch echt als ‘de meest sexy man van de planeet’. We schrijven 1992, het jaar waarin Bill Clinton president werd, ’s werelds eerste sms’je werd verstuurd en Marco van Basten zijn strafschop miste op het EK. Maar ook het jaar van Prince of Tides, een zwijmelfilm waarin Nick Nolte als 50-jarige filmveteraan met de looks van een 28-jarige influencer van het scherm spat. Nolte, een laatbloeier in Hollwood, is dan op de toppen van zijn kunnen, wint dat jaar een Golden Globe, rijgt de miljoenen dollars aaneen en wordt door People Magazine uitgeroepen tot Sexiest Man Alive. 

Zijn reactie op de eretitel – “Weet je zeker dat ze geen foutje hebt gemaakt?” – is een logische. Deze ruwe bolster uit Nebraska is namelijk niet bepaald een type als, pak ’m beet, George Clooney, of Leonardo DiCaprio. Nee, Nolte is geen womanizer met een vetkuif en een zwoele blik, maar blinkt wel uit in het spelen van getroebleerde mannen met drankproblemen, opvliegende karakters en een vocabulaire vuiger dan het derde seizoen van New Kids. 

Zijn carrière is er een gebaseerd op zichzelf, zou je kunnen zeggen. Het echte leven van deze man is namelijk meeslepender dan al zijn films bij elkaar. Nolte liet meerdere huwelijken stuklopen, dronk whisky als water, experimenteerde vaker met drugs dan The Beatles en maakte van arrestatiefoto’s zijn handelsmerk. Om te zeggen dat zijn leven turbulent is geweest, is als zeggen dat Donald Trump weleens voor een klein opstootje zorgt. “Ik ben me er vaagweg van bewust dat ik in enkele goeie films heb meegespeeld,” aldus de oudgediende in 2019. “Maar de titels ontglippen me. Mijn geheugen werkt niet meer zo goed.” Na dit verhaal zult u deze veelzeggende woorden vast en zeker beter begrijpen.

Typische bad boy

Deze week vijftig jaar geleden verschijnt Nick Nolte voor het eerst op het televisiescherm. Dat hij in Rich Man, Poor Man als 36-jarige vent geloofwaardig overkomt als 17-jarige opdonder, zegt veel over zijn acteerkunsten, maar nog meer over de overeenkomsten tussen zijn opvliegerige personage en de acteur zelf. “Een typische bad boy,” zo omschrijft filmblad GoRetro die rol. “Altijd problemen, zelfs op zoek naar problemen. Steeds opnieuw de keuze voor verkeerde vrouwen. Ook al zou hij volwassen kunnen reageren, puberaal gedrag blijft zijn motto. Ronduit dom gedrag dat je niet kan vatten.” Profetische woorden, zo zal later blijken. 

Dat zijn debuutrol Nolte past als een handschoen, verklaart hij zelf in magazine Movie Crazed: “Ik was een narcistische jongeman, vol kracht en woede, die alles wilde uitschreeuwen. Alle problemen in mijn privéleven droeg ik mee. Hoe korter mijn lont, hoe leuker ik het acteren vond.”

De relatief jonge Nolte heeft er dan al zes levens op zitten. Op school is hij een sportheld met een voetbalbeurs, maar ook een extreem verlegen jochie met een flinke rugtas. In een openhartig interview met GQ schrijft Nolte zijn ‘onrustige en doelloze’ jeugd goeddeels toe aan een afwezige vader. “Ik ben geboren in 1941 en mijn vader vertrok eind 1942 om in de Stille Oceaan te vechten. We wisten niet of we de oorlog zouden winnen, er heerste echte angst. Veel mensen gingen vechten en keerden niet terug. Er was weinig eten. Ik herinner me dat mijn zus en ik altijd ruzie maakten om reuzel. Alles was op rantsoen. ’s Avonds schepte ik kolen in de kachel om het huis warm te houden.

Ik zag mijn vader pas weer aan het eind van 1945. Ik herinner me de opwinding van iedereen die riep: Hé, je vader komt thuis! En ik dacht: wat is een vader? Er werd op de voordeur geklopt en daar stond een man, maar ik wist niet wie hij was. Hij was vel over been, een skelet – 1 meter 98 lang - en woog misschien 77 kilo. Hij had malaria en alle denkbare jungleziektes. Ik ging naar hem toe, ging in de schommelstoel naast zijn bed zitten en luisterde hoe hij probeerde adem te halen. Mijn enige gedachte was: waar hij ook is geweest, wat hij ook heeft meegemaakt, dat wil ik nooit meemaken.” 

Dat lukt. Op 20-jarige leeftijd, in 1961, wordt Nolte gearresteerd voor het handelen in valse oproepkaarten voor de Vietnamoorlog. “Voor jonge kerels gold zo’n kaart als een manier om bars binnen te komen, maar ook als manier om onder de dienstplicht in Vietnam uit te komen, verklaart hij jaren later. Nolte krijgt een boete van 75.000 dollar én een veroordeling tot slechts 75 jaar in de gevangenis. Die laatste wordt teruggebracht tot vijf jaar voorwaardelijk, maar die veroordeling sluiten hem zelf uit van militaire dienst. De ironie. Op díé arrestatiefoto komt de jonge Nolte nog knap voor de dag: kort haar, zwoele blik en gehuld in strak, wit overhemd. 

Schizofrene Superman

Op zijn 21ste krijgt Nolte zijn eerste zenuwinzinking. Zijn ouders sturen hem niet naar een psychiater, maar laten hem de boel ‘zelf uitvogelen’ bij zijn oma. “Zij was eind tachtig en seniel geworden, dus we brachten veel tijd samen door bij het raam, kijkend naar dingen die er eigenlijk niet waren,” aldus Nolte in The Guardian. 

In een poging te ontsnappen aan het ‘echte leven’ neemt hij de benen naar Los Angeles. Op de planken vindt hij rust. “Mijn probleem was altijd het echte leven,” aldus de rouwdouwer in 2011. “Daarom hou ik zo van acteren. Vanaf de eerste minuut dat ik het podium betrad, voelde ik mij op mijn gemak.” 

Nolte groeit uit tot waardig theateracteur. Elf jaar lang speelt hij elke schouwburg in Amerika plat. “Ik was perfect gelukkig met mijn leventje als theateracteur, het kwam totaal niet in me op om de overstap naar de cinema te maken,” zei hij in 2019. “Tot een manager me toch naar Hollywood wist te lokken. Tja, ik moest natuurlijk ook mijn boterham verdienen.”

Zijn debuut in Rich Man, Poor Man levert Nolte in 1976 meteen nominaties op voor een Golden Globe én een Emmy Award. Maar een doorbraak komt er vreemd genoeg niet. “Hollywood wil me niet,” verzucht hij destijds. “De rollen die ik aangeboden krijg, zijn pure rotzooi.” 

Uit wanhoop zegt Nolte ‘ja’ tegen The Deep, een film met nog minder diepgang dan het tweede seizoen van New Kids. “De recensies deden pijn,” zei Nolte achteraf. “Het script was flinterdun. Wat kon ik daar nou nog aan toevoegen?” 

Toch kan Nolte zijn stroeve start niet volledig aan Hollywood wijten. Zelf blijkt hij een verfijnd neusje te hebben van het niet herkennen van gouden kansen. Zo weigert Nolte zowel de rol van Indiana Jones als die van Superman. Over die laatste zegt hij: “Ze waren geïnteresseerd in mij, maar ik zei dat ik het alleen zou doen als ik hem als schizofreen mocht spelen. Dom natuurlijk. Het zou heel vreemd zijn geweest om Superman op die manier te spelen.” Had iets moois kunnen opleveren, als je het ons vraagt. Schizoman: Man of Two Faces.

Dronken oom

De grote doorbraak komt alsnog. Begin jaren 80 ontpopt Nolte zich tot een mannen-man, een ruige rakker waar de actiefilms van die tijd om schreeuwen. Hij schittert als de norse agent tegenover de jolige Eddie Murphy in 48 Hours. Als norse Vietnamveteraan in het duistere Who’ll Stop the Rain. Als norse oorlogsfotograaf in het politiek beladen Under Fire. Als norse advocaat tegenover Robert De Niro in Cape Fear. Kortom: Nick Norsy steelt keer op keer de show. 

Achter die acteerkunsten schuilt een bijzondere werkwijze, waarbij Nolte soms wel heel ver gaat. Zo vreet hij als zwerver in Down and Out in Beverly Hills daadwerkelijk hondenvoer, spuit hij in The Good Thief daadwerkelijk heroïne in zijn aderen en gaat hij met tegenspeelster Jacqueline Bisset tijdens de opnames van The Deep daadwerkelijk diep. Heel diep. Alles voor de kijkcijfers. 

Die gouden jaren worden in 1992 bekroond met een Golden Globe, een Oscarnominatie en, of hij het nou wil of niet, de titel Sexiest Man Alive. Maar je kan niet altijd zes blijven gooien, ook niet als de koning van Hollywood. Vanaf de jaren negentig kiest Nolte voor een reeks missers waar zelfs Steven Seagal jaloers op is. We zullen u de vele titels onthouden, maar niet wat Nolte zelf over deze duistere periode te zeggen had: “Ik had geld nodig. En dan praat je jezelf aan dat je een belabberd filmscript wel even kunt verbeteren. Maar dat krijgt je natuurlijk nooit voor elkaar. Als er een gat in het script zit, blijft dat gat er altijd.” 

Nolte gaat heel ver voor een rol. Zo spuit hij in The Good Thief daadwerkelijk heroïne in zijn aderen

Over gaten gesproken: het leven van Nolte verloopt achter de schermen dan ook als een ontspoorde achtbaan in een porseleinkast. Zijn grootste hobby, naast acteren, is drinken. En dan geen ranja, of zelfs speciaalbier, maar whisky, bij voorkeur de stevige variant. Die interesse wordt al vroeg aangewakkerd, in gezelschap van zijn oom Cole. Later, als Nolte zelf een dronken oom is, overtuigt hij regisseurs om zijn personages tot zware drinkers te maken, zodat hij zelfs tijdens werk kan blijven drinken. Als de brakke acteur weer eens veel te laat op de filmset strompelt, confronteert Hollywood-royalty Katharine Hepburn hem met de woorden: “Zo Nick, ik heb gehoord dat jij in elke goot van de stad ben beland met je dronken harses?” Waarop Nolte terugkaatst: “Dat is niet waar. Ik heb er nog een paar te gaan.”

Gevraagd naar zijn alcoholmisbruik verwijst Nolte in interviews graag naar zijn ‘demonen’. Tegen Interview Magazine zegt hij in 2012: “In de loop van het leven ontdek je diepe, duistere kanten van jezelf waar je niet voor weg kunt lopen, dus je moet leren ze te omarmen. Het verschil tussen een moordenaar en mij is alleen dat ik ervoor kies het niet te doen. Maar ik ben er wel toe in staat.” In zijn autobiografie, toepasselijk getiteld Rebel, schrijft hij haast poëtisch: “Ik dronk om alles te verwerken wat ik moeilijk vond, zoals relaties of mislukte projecten. Alcohol gebruikte ik zelfs als een medicijn tegen eenzaamheid en het ironische soort isolatie dat beroemdheid vaak met zich meebrengt.” En het was niet alleen alcohol dat hij daarvoor inzette, zo zou spoedig blijken. 

Stijf van de GHB

Op een zomeravond in 2002 rijdt de steracteur, inmiddels 60 jaar oud, in zijn Mercedes-Benz naar een Anonieme Alcoholisten-bijeenkomst in zijn lokale kerkje als hij plotseling als een idioot over de snelweg begint te slingeren. De politiecentrale noteert zeker zes meldingen van een roekeloze spookrijder op de Pacific Coast Highway. De arrestatie van Nolte, en vooral de mugshot van een dolgedraaide wiskundeleraar in een Hawaii-hemd, haren als tentakels en een blik waarmee hij dwars door je heen kijkt, gaat de hele wereld over. Wat blijkt? De acteur staat op dat moment volledig stijf van de GHB, dan nog zeer berucht als verkrachtingsdrug. “Ik gebruik het spul al vier jaar en ben nog nooit verkracht,” verklaart Nolte droogjes op het politiebureau. Over die foto zegt hij later: “In 1992 werd ik uitgeroepen tot de meest sexy man ter wereld, en tien jaar later zag ik eruit als een patiënt in een psychiatrische inrichting die op zoek was naar een hit.” Conclusie: “GHB was een middel waar ik niet mee had moeten experimenteren.”

De wereld schrikt zich de pleuris van Noltes mugshot, maar Nolte zelf nog het hardst. 30 dagen later is hij volledig afgekickt en voelt de man zich ‘herboren’ en ‘gelukkig’. In de jaren daarop organiseert hij zelfs bijeenkomsten bij hem thuis om andere verslaafden uit de goot te helpen. 

Voor zijn dochtertje, Sophie, besluit hij clean te worden én clean te blijven. Maar echt veel spijt van zijn wilde jaren heeft Nolte ook weer niet. “Het gaat nu goed met mij, maar die slechte periode was ook geweldig!” aldus de acteur in The Independent. “Ik heb me prima vermaakt. Sommige van mijn mooiste momenten heb ik beleefd in verheven bewustzijnstoestanden.” 

Elke dag huilen

Toeval of niet; sinds hij nuchter is maakt Nolte weer goede films. Nog altijd in rollen die dichtbij hemzelf liggen. Zo is het engste type in knokfilm Warrior (kijktip) niet de brute kledingkasten in de boksring, maar Nolte als herstellend alcoholist. Een prestatie die hem nog maar eens een Oscarnominatie opleverde.

Nick Nolte heeft op zijn oude dag rust gevonden. De norsheid lijkt voorbij. De veteraan, die meer vrouwen veroverde dan filmrollen, is inmiddels tien jaar getrouwd met Clytie Lane, een pilates-instructrice uit Los Angeles. Nick en Clytie slijten hun dagen in hun riante stulpje in Malibu, tuinierend en groenten kwekend. “Het stille, landelijke leven houdt mij gezond,” aldus Nolte in 2018. 

Dat was ook meteen één van zijn laatste interviews, want de actieheld van weleer laat zich maar zelden zien of horen in het openbaar. Maar, als hij dat doet, doet hij het goed. Kijk maar naar deze uitspraak, uit 2015: “Het klinkt misschien vreselijk, maar ik weet niet of ik voor mijn vrouw zou sterven. Voor mijn kind zou ik zonder twijfel voor de auto springen of een kogel opvangen. Voor mijn vrouw, ik weet het niet. Dat hangt van de dag af.”

'Het leven van een tachtiger vind ik niet per se leuk, omdat je op een bepaalde manier uit elkaar valt'

Door schade en schande word je wijzer, zegt men wel. Als dat klopt, is Nick Nolte de Albert Einstein van Hollywood. En dat is niet eens overdreven. Zie hier een sterk staaltje Nick Nolte-wijsheid: “Het mooiste wat je in je leven kunt doen is verlies accepteren. Wij als cultuur denken dat verliezen verschrikkelijk is, maar juist door te verliezen groeien we. We groeien niet door te winnen. Ik had een vriend die verlamd raakte en niet meer kon lopen. Ja, het was een tragische gebeurtenis, maar hij zei altijd: Ik ben nu een veel beter mens. Ik zeg niet dat je ernaar moet streven om te verliezen of dat je altijd moet verliezen. Het is geweldig om te winnen. Maar een flinke dosis verlies zorgt ervoor dat we groeien als mens. Je leert acceptatie en nederigheid. Je leert hoe je geluk kunt vinden op je eigen voorwaarden. Dat ik elke dag huil, betekent niet dat ik niet ook elke dag lach.” Nu jij weer, George Clooney.

Enkele jaren geleden beloofde Nolte te blijven acteren ‘totdat hij doodvalt’. En jawel. We schrijven 2026, het jaar waarin Donald Trump zijn tweede jaar ingaat, ’s werelds eerste autonome AI-minister wordt beëdigd en Marco van Basten alleen nog andermans penalty’s fileert. Maar ook het jaar van Crime 101, een misdaaddrama waarin een inmiddels 84-jarige filmveteraan met de looks van een 81-jarige god van het scherm afspat. 

Nolte zal dit jaar geen Golden Globe winnen, de miljoenen dollars aaneenrijgen of uitgeroepen worden tot Sexiest Man Alive. Hopelijk. Maar dat zal hem allemaal worst wezen. “Als ik niet op een filmset sta, voel ik me doorgaans niet zo goed in mijn vel. Ik weet niet wat ik moet doen met mezelf en word overvallen door zware neerslachtigheid. Ik vind het leven van een tachtiger niet per se leuk, omdat je op een bepaalde manier uit elkaar valt. Maar ik heb altijd het geluk gehad dat ik in mijn acteerwerk kon vluchten. Het is een passie, waaruit ik altijd enorm veel kracht en troost heb kunnen putten.”