15 jaar na de moord op Stanley Hillis: wie was deze gangsterbaas écht?

Op zaterdag 21 februari 2026 rond 12 uur in de middag is het precies vijftien jaar geleden dat een van de meest gevreesde gangsters die Nederland ooit heeft gekend werd doodgeschoten in Amsterdam. Maar liefst 37 kogels uit een automatisch machinegeweer maakten een einde aan het leven van Stanley Hillis (1946-2011). Wie was hij? En waarom hebben we het nog steeds over hem? 

We beginnen met een meerkeuzevraag*. Stanley Hillis is:
A. De man die een deel van de boete die John Mieremet aan de Joegoslaven moest betalen overhandigd kreeg van Sandra den Hartog, de weduwe van Sam Klepper.
B. De man die Willem Endstra rond oudjaar 2003 nog één keer opdraagt 5 miljoen over te maken. Daarna zou Willem Endstra écht niet meer afgeperst worden. 
C. De man die samen met Dino Soerel en Willem Holleeder in de eerste jaren van dit millennium heerst over leven en dood in de Amsterdamse onderwereld. 
D. Alles hierboven.

Stanley Marshall Hillis groeit op in het naoorlogse Den Haag in een ‘ongelukkig gezin’. Zijn Canadese vader met dezelfde naam heeft na de bevrijding van Nederland de Haagse dame Adriana Boukes bezwangerd, maar soldaat Hillis is niet van plan hier te blijven. Nadat hij ook doorstoot naar Berlijn en het Derde Rijk is overwonnen, keert hij terug naar Canada. De kleine Hillis blijft met zijn moeder achter in Den Haag. Stan is een wat onzeker kind. Hij stottert, is sociaal niet heel handig en nogal introvert. Tegenwoordig zouden we dat autistisch noemen, maar in het naoorlogse Nederland kent niemand die term nog en is er geen tijd om met iemand die ‘anders is’ rekening te houden. 

De eerste jaren zijn niet makkelijk: als alleenstaande moeder met een jong kind woont Adriana bij haar ouders. Na een tijdje krijgt ze een andere man met wie ze gaat samenwonen. Met hem krijgt ze binnen vijf jaar vijf kinderen. Als die man overlijdt aan een hersenvliesontsteking, komt er na verloop van tijd een derde man. Met hem breidt Adriana Boukes haar gezin verder uit met nog twee kinderen. 

Hillis is een eenling en kan niet aarden in het gezin. Hij verzet zich tegen zijn moeder en tegen haar nieuwe man, die losse handjes heeft. Stan is veel op straat te vinden en komt via de beruchte Haagse koffiehuizen in contact met de ruigere types van Den Haag. Hij begint te stelen en in te breken. De eerste aantekening van Hillis in een Haags politiedossier gaat om ‘diefstal in vereniging’ en dateert van 15 oktober 1962. Hij is dan net 16 jaar geworden. 

Hillis komt in jeugdgevangenissen terecht. Als hij daaruit ontslagen wordt, loopt hij een aantal internaten af. Daar leert hij jongens kennen die zijn vrienden voor het leven zullen worden. Moeder Adriana Boukes verhuist met haar gezin in 1966 naar het Overijsselse Hardenberg. 

Ondertussen is het bij Hillis van inbraken naar overvallen gegaan. Soms een bank, soms een juwelier. Van de internaten komt hij terecht bij een pleeggezin in Amsterdam. Daar leert hij voor het eerst wat een warme en liefdevolle plek is. Hillis houdt zijn hele leven een foto van zijn pleegouders dichtbij zich, zo dankbaar is hij dat ze hem hebben opgevangen. Maar het is ondertussen het begin van de jaren zeventig en in Amsterdam rommelt het zeker niet minder dan in Den Haag. Hillis loopt in kroegen als Louis Seize op de Reguliersbreestraat mensen tegen het lijf die het niet zo nauw nemen met de regels.

Het duurt dan ook niet lang voor Hillis onderdeel is van een groep die kraken zet en overvallen pleegt op juweliers en banken. De groep treedt niet alleen in de regio Amsterdam op, maar zoekt ook naar buitenkansjes elders. Er volgt een lange periode van overvallen door deze groep, maar uiteindelijk worden ze opgepakt. Een politieman verzucht in de krant dat de misdaad in de regio Amsterdam na die arrestatie met ongeveer 60 procent is gedaald. Het is dan 1978.

Hillis houdt zijn hele leven een foto van zijn pleegouders dichtbij zich, zo dankbaar is hij dat ze hem hebben opgevangen

Hillis als Houdini

Hillis breekt niet alleen in, maar wordt door zijn creatieve geest ook een meester in uitbreken. Hij zoekt continu naar manieren om de vrijheid te hervinden, zijn specialiteit in die late jaren 70 en begin jaren 80. Zo’n uitbraak is ook de opmaat naar het beroemde interview met Sonja Barend in januari 1985. Hillis zit dan vast in de Bijlmerbajes.

Als de slotgracht rondom die gevangenis in de winter van 1984 een paar nachtjes strenge vorst heeft gehad, ziet hij zijn kans schoon. Hij klimt over de muur met behulp van een zelfgemaakt touw met een haak eraan bevestigd en glibbert over het dunne ijs naar de overkant. Daar staat een auto klaar en weg is-ie. 

Benieuwd naar de rest van het artikel? Bekijk 'm in de nieuwste Panorama of check het via Blendle.