Zinloos geweld: hoe een parkeerruzie of een hondje aaien je het leven kan kosten

Moord door islamofobie?

Aanleiding: Verkeerd geparkeerde BMW
Slachtoffer: Hamza el Baghdadi (25)

In de zomer van 2024 verandert een doodstil woonwijkje in het doodstille Stampersgat, een dorp onder de rook van Roosendaal, voor eventjes in een klein oorlogsgebied. De oorzaak: ruzie om een parkeerplaats. Rondom het appartementencomplex in de Markiezaatstraat broeit het, volgens buurtbewoners, dan al jaren tussen twee mannelijke bewoners die hun auto graag op precies dezelfde plek parkeren.

De 25-jarige Hamza el Baghdadi, die onlangs vader is geworden, parkeert zijn BMW geregeld half op het gras en half op de stoep. Zijn 55-jarige buurman Gerben, die zelf twee oude Mercedessen bezit, ergert zich daar mateloos aan. Zijn vaste plekje, pal naast de ingang van het complex, wordt op deze manier versperd. Deze strijd leidt tussen Hamza en Gerben tot spanningen, verwijten en terugkerende woordenwisselingen.

“Een geschil om niks eigenlijk,” zal een buurtbewoner later terugblikken in de krant. In de nacht van 10 op 11 juli 2024 barst de bom. Wanneer Hamza al bellend uit zijn BMW stapt en over de galerij loopt, opent Gerben zijn deur. Niet om verhaal te halen, zoals hij normaal doet, maar om voorgoed met zijn buurman af te rekenen.

Gerben, die achteraf een wapenfanaat zal blijken, grijpt naar een van zijn pistolen en schiet Hamza twee keer in zijn rug. De twintiger schreeuwt op dat moment naar zijn vrouw en hun acht weken oude baby, die zich pal achter de deur van hun woning verschuilen, nog iets als: “Niet opendoen! Verstop je! Bel de politie!” Gerben vuurt dan nog een derde keer; ditmaal door het hoofd van Hamza.

De jonge vader overlijdt ter plekke. De politie, die er snel bij is, slaat Gerben van V. in de boeien. “Er moet iets zijn geknapt bij hem, na jaren van ruzies,” vertelt een buurvrouw, kort na de schietpartij, in een regionale krant. In de weken en maanden die volgen speculeren verschillende media dat er wellicht meer aan de hand was dan een ordinaire parkeerruzie.

Gerben van V. zou er een ‘islamofobe overtuiging’ op nahouden. Uren voordat hij zijn Marokkaans-Nederlandse buurman vermoordde, twitterde Gerben nog: “De islam is gebaseerd op seksuele misdaad.” In de rechtszaak omschrijft de schutter zijn actie zelf als ‘zelfverdediging’. In voorlopige hechtenis wacht hij nu zijn strafeis af. 

Dader schrijft boek na fatale klap

Aanleiding: Scooter op de stoep 
Slachtoffer: René Steegmans (38)

Op 22 oktober 2002 ziet René Steegmans uit Venlo iets vreemds gebeuren op de stoep van zijn lokale buurtsuper. Voor hem loopt een oudere vrouw met boodschappen, wanneer twee jongeren op een scooter dicht langs haar heen scheuren. Steegmans doet wat iedereen met een beetje fatsoen zou doen: hij spreekt de koters erop aan. Een rustige opmerking, bedoeld om de 73-jarige, gehandicapte vrouw te beschermen.

De scooterrijders – de 18-jarige Khalid en de eveneens 18-jarige Sylvio – reageren buitensporig agressief, fel en totaal misplaatst. Met een paar rake klappen tegen het hoofd valt René achterover. Bloed sijpelt op de straat. Omstanders zien meteen dat het goed mis is, maar grijpen niet in. Khalid en Sylvio vluchten niet eens, maar wandelen doodleuk de supermarkt in, om nog even bitterballen en frikandellen te scoren. Daar worden ze in de boeien geslagen.

René wordt intussen met ernstig hersenletsel naar het ziekenhuis gevlogen in de traumahelikopter, maar de klap blijkt fataal. De volgende dag overlijdt de 38-jarige vader van twee jonge kinderen. Renés dood veroorzaakt in Venlo en later in heel Nederland een golf van verontwaardiging. Het geweld voelt zinloos, willekeurig, alsof het iedereen had kunnen zijn. Een man die enkel iets zei over gevaarlijk rijgedrag betaalt daarvoor met zijn leven.

De daders – jongens die nauwelijks beseffen wat ze hebben aangericht – worden een half jaar later veroordeeld. Khalid L., als degene die de klappen uitdeelde, tot acht jaar cel en tbs met bevel tot dwangverpleging. Sylvio R., die zijn vriendje aanmoedigde, tot een jaar jeugddetentie. Toch lijkt geen enkele straf op te wegen tegen het verdriet van de nabestaanden, noch tegen de maatschappelijke schok.

Dader Khalid L.: ‘Ik loop vaak langs de plek waar het incident heeft plaatsgevonden. Dan hakt het er wel in. Dat gevoel zal ook nooit meer weggaan én dat is ook goed’

Het incident wordt al snel een symbool voor de term die in deze jaren steeds vaker valt: zinloos geweld. Politici spreken erover, scholen besteden aandacht aan ‘grenzen in de openbare ruimte’, en in Venlo groeit de plek waar Steegmans viel uit tot een stille herdenkingsplaats. In 2015 komt dader Khalid L. tot ieders verbazing met een boek, met de veelzeggende titel De fatale klap. Negen jaar dáárna, in 2024, is hij tbs-patiënt af.

In zijn eerste interview als vrij man zegt L.: “Ik loop vaak langs de plek waar het incident heeft plaatsgevonden. Dan hakt het er wel in. Dat gevoel zal ook nooit meer weggaan én dat is ook goed. Dat wil ik niet. Het zou een belediging zijn naar de familie van René Steegmans toe. Laat mij maar accepteren dat ik iets heftigs heb gedaan en dat ik daarmee moet leven. Mijn jongste dochter is geboren op de dag dat René Steegmans is overleden. Ik zit die dag met een dilemma. De ouders herdenken hun overleden zoon, terwijl ik een verjaardag hoor te vieren. Dat is héél dubbel en doet pijn.”

‘Partijdige’ grensrechter doodgetrapt

Aanleiding: Ontevredenheid over grensrechter
Slachtoffer: Richard Nieuwenhuizen (41)

De naam Richard Nieuwenhuizen zal in voetbalkringen – en ver daarbuiten – voor altijd een buikpijngevoel opwekken. Op een decemberochtend in 2012 doet Richard wat duizenden ouders elk weekend doen: een rol vervullen uit liefde voor de sport en voor zijn kind. De voetbalvader assisteert zijn oudste zoon, trainer van SC Buitenboys B3, die ochtend als gelegenheidsgrensrechter tijdens een doordeweeks potje voetbal, tegen de jongens van SV Nieuw Sloten.

In het veld gaat het er die avond soms stevig aan toe, onderling klinkt veel gemor tussen de Amsterdamse voetballertjes en de wedstrijd moet zelfs meermaals worden stilgelegd. Toch lijkt alles daarna weer in orde en kan het potje worden hervat. De bezoekers van Nieuw Sloten poetsen hun 2-0 achterstand weg en met 2-2 op het scorebord klinkt het laatste fluitsignaal. Niks aan de hand, zo lijkt.

Totdat een handjevol spelers van Nieuw Sloten verhaal gaan halen bij grensrechter Richard. Hij zou partijdig hebben gevlagd. De situatie ontspoort al snel volledig. De jongens beginnen te slaan en te schoppen. Volgens een ooggetuige wordt het hoofd van Richard ‘bewerkt met de noppen van hun kicksen’. Ook krijgt Richard rake trappen in zijn buik, nek en rug, terwijl hij hulpeloos op de grond ligt. Als het geweld eindelijk stopt, lijkt Richard er wonderwel geen grote verwondingen aan over te houden.

Althans, visueel. Niet veel later zakt de grensrechter alsnog in elkaar, langs het veld. “We zijn naar hem toe gerend, hebben hem stabiel neergelegd en de ambulance gebeld,” blikt een lokaal bestuurslid later terug. “Die was er gelukkig snel.” Het mag niet baten: de volgende dag overlijdt Richard in het ziekenhuis, wegens ernstig hersenletsel.

De daders blijken allemaal jochies van 15 en 16 jaar, met uitzondering van een 50-jarige voetbalvader die meesloeg en -trapte. De verbijstering in het hele land is groot omdat het motief ongrijpbaar klein is: irritatie over vermeende beslissingen tijdens een jeugdwedstrijd. Dat dit kan leiden tot de dood van een vrijwilliger, maakt veel los. Ook het minuutje stilte vanuit de KNVB is voor veel mensen tegen het zere been.

Komiek Youp van ’t Hek twittert daarop: “Een minuut stilte voor de grensrechter? Een week. Minimaal. Van eredivisie tot de kleinste F’jes. Nadenken. Nu!” Een halfjaar na het drama worden de zeven daders veroordeeld met variërende straffen. De 50-jarige vader krijgt zes jaar cel, Yassine D., de jongste verdachte, die als enige toegeeft dat hij de grensrechter schopte, krijgt de maximale straf van 12 maanden jeugddetentie.

Over het intense verdriet van haar gemis zegt weduwe Xandra in 2022: “Vaak wordt gezegd dat iets een plekje moet krijgen, maar er zijn geen plekjes voor vermoorde mensen.” Over agressie in de voetbalwereld is zij duidelijk: “Het is er na de dood van Richard echt niet beter op geworden.” 

‘Verbod’ op hond aaien leidt tot moord 

Aanleiding: Een spontane trap in het kruis
Slachtoffer: Een cafébezoeker (51)

Bij Lisboa Bar, een café in de Schiedamse Hoogstraat, stapt op 25 januari 2025 een 51-jarige man naar buiten, om even een peuk te roken. Op de stoep ziet hij een andere man staan, Daniël, en diens gigantische hond van 26 kilo. Even aaien, denkt de man. Maar Daniël waarschuwt: “Nee, nee, nee. Niet doen, dit hondje kan bijten.”

De man mompelt daarop ‘iets agressiefs’, zoals Daniël later zal verklaren in de rechtbank, maar de rust lijkt al snel terug te keren. Maar dan, even later, zet de 51-jarige zijn biertje neer en geeft Daniël, totaal onverwachts, een keiharde trap in zijn kruis. Zo hard, dat diens linkerbal omhoog schiet.

Dat laat Daniël niet ongestraft gebeuren. ‘In een waas’ grijpt de 42-jarige stukadoor daarop naar zijn oude werkmes en haalt uit. Hij raakt de 51-jarige man in de borstkas, en flink ook. Daniël schrikt en rent snel weg, richting huis. Onderweg moet hij meerdere keren kotsen. Zijn mes gooit hij weg. Thuis vertelt Daniël aan zijn vrouw dat er iets ergs is gebeurd, en dat hij zich moest ‘verdedigen’.

Niet veel later besluit hij terug te gaan naar Lisboa Bar, om polshoogte te nemen. Daar, op de stoep, probeert een hulpverlener zijn 51-jarige belager te redden. Tevergeefs, want de man overlijdt de volgende dag in het ziekenhuis aan zijn verwondingen. De café-eigenaar, die het incident van dichtbij meemaakt, blijft aangeslagen achter. “Ik vind het echt verschrikkelijk wat er is gebeurd, ik ben er ziek van.”

De dader meldt zich diezelfde avond nog bij de politie. Hij verklaart dat hij stak, maar verklaart ook dat hij dat deed in een ‘black-out’. Het Openbaar Ministerie verwerpt dat: het gebruik van een mes, zo oordeelt het OM, is een bewuste, ‘uitwaartse handeling’ en niet iets dat je reflexmatig doet bij een trap.

Daarom eist het OM nu tien jaar gevangenisstraf. “Na iets stoms als één schop in het kruis van verdachte is het slachtoffer uit het leven gerukt. Een langdurige gevangenisstraf is de enige passende reactie.” Hij kreeg uiteindelijk acht jaar.

Stoppen slaan door bij ‘zachtaardige’ Italiaan

Aanleiding: Strijd om een parkeerplek
Slachtoffer: Shpetim Ayvazi (43)

Dat iets lulligs als een parkeerplaats soms het allerslechtste in mensen naar boven kan halen, blijkt ook weer in de zomer van 2024, als in het Vlaamse dorpje Machelen een slepende ruzie ontaardt in een bloederig tafereel. Het is zondagavond als bewoners van de Blijde Inkomststraat plots van alles op straat horen: geschreeuw, gescheld en dan ook een paar harde knallen. “Ik liep naar het raam en zag meteen onze overbuur – een Italiaan die altijd zachtaardig is en alle buren steeds vriendelijke groette – met een wapen in de hand op straat staan,” aldus een geschrokken buurtbewoner in de krant.

De ‘amicale’ Italiaan is de 61-jarige Renato F., een alleenstaande loodgieter die in de wijk bekendstaat als ‘Den Italiaan’. En die maakt al sinds jaar en dag ruzie met zijn Albanese buurman over een parkeerplaats. Steeds weer gaat het om dezelfde strijd: wie mag de parkeerplek voor de deur gebruiken?

Die zondagavond knapt er iets bij Renato F. Als zijn buurman, de 43-jarige Shpetim Ayvazi, thuis komt met zijn bestelbusje, verschijnt Renato F. op de stoep, mét vuurwapen. Terwijl Shpetim nog in zijn busje zit, begint de Italiaan te schieten. Volgens de gerechtelijke reconstructie wordt Shpetim met één gerichte kogel dodelijk getroffen, terwijl diens vrouw en zoon toekijken. “Ze hebben hem zien sterven. Vreselijk gewoon,” aldus een ooggetuige, aangeslagen tegen HLN.

Dan stapt Renato F. ook nog af op de wagen van het 19-jarige neefje van het slachtoffer. Hij is op bezoek bij zijn oom. De jongen wordt geraakt met één kogel in de hals en twee in zijn schouder, maar overleeft dit wonderwel. De doorgedraaide Renato F is dan nog niet klaar en richt zijn wapen ook nog op een buurman, maar haalt de trekker niet over. “Hij stond stijf van de adrenaline. Deze anders zo zachtaardige man was compleet buiten zijn zinnen,” klinkt het achteraf.

Renato F. vlucht in zijn BMW, maar wordt na een korte achtervolging in de kraag gevat. De onderzoeksrechter houdt hem momenteel in voorlopige hechtenis, op verdenking van moord. Een officieel motief is nog niet vastgesteld, maar omwonenden wijzen unaniem op dezelfde voedingsbodem: jarenlange ergernis, opgestapelde frustratie en een burenrelatie die al veel eerder op breken stond.

Zijn oude buurtje blijft beduusd achter. “De ene parkeerde zo dat er voor de andere amper plaats was. De politie is hier meermaals geweest, maar ze bleven maar ruzie maken. Dat dit eindigt met een dode is verschrikkelijk.” Het slachtoffer laat een vrouw, twee zoons en een dochtertje na.

Vermoorde student wilde alleen maar helpen

Aanleiding: Man hielp een meisje overeind 
Slachtoffer: Jack van Gerwen (27)

Het uitgaansleven is een broeinest voor geflirt en gezelligheid, maar ook voor ruzies, conflicten en gewelduitbarstingen. Soms met dodelijke afloop. Op een gure herfstavond in 2011 wandelt Jack van Gerwen, een 27-jarige student aan de TU, de populaire Eindhovense discotheek Club Seven binnen.

Op de dansvloer ziet hij een meisje vallen; hij helpt haar direct weer omhoog. Maar in die poging valt Van Gerwen ook zelf op de grond. Het lullige moment wordt niet weggelachen, maar ontaardt juist in een veel heviger conflict. Jack probeert nog zijn excuses aan te bieden aan het meisje, maar heeft dan ineens haar vriendje voor zijn neus.

Dat blijkt een 38-jarige man uit Luik die dan al een jointje, een halve xtc-pil en zes pils achter de kiezen heeft. Het opstootje tussen hem en Jack wordt gefilmd door de camera’s van Club Seven. Van een gevecht is amper sprake, want de Luikenaar grijpt al snel naar een kapot longdrinkglas en steekt Jack hard in de hals.

Van een gevecht is in de club amper sprake, want de 38-jarige Luikenaar grijpt al snel naar een kapot glas en steekt Jack in de hals. De twintiger overlijdt niet veel later

De twintiger is kansloos en overlijdt niet veel later, op de stoep van de discotheek, door een slagaderlijke bloeding. “Zo ben je lekker op stap en is het bijna sluitingstijd, zo wordt je een paar uur later naar het mortuarium gereden en ben je na nog geen week gecremeerd,” schrijft een bekende in de openbare condoleance.

De steker krijgt in 2012 zijn veroordeling: zes jaar cel. “Verdachte verkeerde tijdens het plegen van het feit weliswaar onder invloed van alcohol en drugs. Maar dit kan geen rechtvaardiging voor zijn gedraging opleveren,” aldus de rechter.