Bouwvakker Samuel (30) sterft na operatie door nepchirurg

Voor de meeste Liberianen zijn zorgverzekeringen onbetaalbaar. De staatsziekenhuizen puilen uit. Uit wanhoop zoeken velen hun toevlucht tot clandestiene buurtklinieken. Het zijn vaak eenvoudige pandjes met plastic tuinstoelen in de wachtkamer. Operaties vinden plaats in slecht verlichte achterkamers. Lofa Medic Services Clinic is zo’n praktijk, gelegen in de sloppenwijk van Jacob Town.

Op 18 maart 2025 klopt de 30-jarige bouwvakker Samuel Kollie (zie foto boven) er ten einde raad aan. Hij kampt al dagen met ondraaglijke buikkrampen. Zijn zus, marktvrouw Mary, heeft goede verhalen gehoord over ‘Lofa’. De eigenaar, dokter Sam Worlobah, begroet de patiënten persoonlijk. De gedrongen, kale veertiger straalt gezag uit in zijn hagelwitte doktersjas. Het rommelige kamertje, met een open raam als ventilatie en een simpele massagetafel als operatietafel, lijkt geen aanlokkelijke gedachte. Maar straatarme Liberianen als Samuel hebben geen alternatief.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Het ingelijste diploma aan de muur stelt gerust. Wie goed kijkt, ziet dat Sam is afgestudeerd als medisch technicus, niet als dokter. Maar patiënt Samuel heeft wel iets anders aan zijn hoofd. Terwijl ‘dokter’ Sam op zijn maag drukt, kreunt hij van de pijn. Binnen een paar tellen is er de diagnose: blindedarmontsteking en hepatitis B. Dokter Sams advies klinkt dringend: “Als we nu niet opereren, kan die blindedarm barsten. Dat zal je dood betekenen.” 

Dode varkens

Mary kijkt bezorgd. Ze wil haar broer niet verliezen. Dokter Sam biedt troost. Hij kan de operatie vandaag nog uitvoeren, voor een vriendenprijsje van 275 dollar. Na wat onderhandelen komen ze uit op 225 dollar. Samuel en Mary schrapen al het geld dat ze hebben bij elkaar en komen uit op 36.000 Liberiaanse dollars in verfrommelde briefjes - omgerekend iets minder dan 200 dollar in Amerikaanse valuta. De dokter gaat akkoord. “De rest komt wel.”

Alhoewel Sam geen echte dokter is, heeft hij als assistent het ‘kunstje’ afgekeken bij echte chirurgen. Bij zijn medische opleiding heeft hij ook op dode varkens kunnen oefenen. Na de ‘geslaagde’ operatie laat ‘dokter Sam’ aan Mary een ‘voorwerp’ zien dat hij uit de zij van haar broer heeft verwijderd. Een uur na de operatie maakt de patiënt het goed. Samuel voelt zich wat verzwakt en rammelt van de honger. Na een paar uur alleen water drinken, mag hij ook een beetje tarwepap. Mary gaat naar huis terwijl haar broer ter observatie in de kliniek blijft.  

Dokter Sam rekent een vriendenprijsje. Na wat onderhandelen wil hij voor 225 dollar de ontstoken blindedarm verwijderen

Hartfalen

De details over wat volgt zijn schaars, maar rond 10 uur ’s ochtends verslechtert Samuel plotseling. Even later is het aan ‘dokter Sam’ zelf om zijn patiënt dood te verklaren. Hij noteert de doodsoorzaak als ‘hartfalen’ en onderkent de verklaring met ‘Dr. Sam Worlobah’. 

Diezelfde dag nog bezoekt de politie de kliniek met een delegatie van de Liberiaanse medische raad (LMDC). Een inspecteur laat zich filmen terwijl hij hoofdschuddend door de kliniek loopt. “Moet je voorstellen dat jouw broer, vader of zoon hier terechtkomt,” tiert hij hardop. De arts heeft geen goed woord over voor kwakzalvers als Samuel. “Hij is geen dokter, hij is niet eens een verpleegkundige. Hij is een technicus!”

De autoriteiten sluiten de kliniek ter plekke. Want, zo zegt de woordvoerder van de medische raad: “De integriteit van de gezondheidszorg in Liberia moet gewaarborgd blijven.” 

Op datzelfde moment arresteert de politie Samuel in zijn werkkamertje. Behalve van doodslag beschuldigt justitie hem ook van het feit dat hij zich voordoet als arts.

Ondermaats vakmanschap

Al op 14 augustus verschijnt Sam voor de rechter in Monrovia’s Temple of Justice, een imposant betonnen bouwwerk uit de jaren 70. De aanklacht is inmiddels verzwaard van doodslag naar moord. 

Voor een twaalfkoppige jury geeft de beklaagde toe dat hij zonder de juiste papieren de operatie heeft uitgevoerd. Dat hij schuldig is aan doktertje spelen, is een uitgemaakte zaak. Maar maakt dat hem ook een moordenaar? ‘Dokter Sam’ legt de schuld keihard bij het slachtoffer. De patiënt zou, tegen zijn advies in, vlak na de operatie hebben gegeten.

De aanklagers hebben vijf getuigen opgeroepen om zijn schuld te bewijzen. Behalve de zus van het slachtoffer speelt vooral het hoofd van de medische raad een sleutelrol. Volgens deze Dr. Augustus Quiah zijn de fatale bloedingen en infectie veroorzaakt door ‘ondermaats’ vakmanschap. In het kruisverhoor vraagt Sams advocaat hoe hij zo’n conclusie kan trekken, terwijl de medische raad het lichaam nooit heeft onderzocht. Dat is niet nodig, werpt dr. Quiah tegen. De medische dossiers zijn voldoende. De jury kan zelf de autopsiefoto’s zien met de grove incisies in de buik van het slachtoffer. 

Moordkamer

Bij de uitspraak op 15 september verklaren tien van de twaalf juryleden de nepdokter schuldig aan moord – voldoende voor een veroordeling. Terwijl ‘Dr. Sam’ bittere tranen huilt, klinkt vanaf de publieke tribune zowel gejuich als gesnik.   

Bij het vonnis op 1 oktober smeekt Sam om barmhartigheid. Hij heeft de dood van zijn patiënt echt niet gewild. Hij is weduwnaar en moet vele monden voeden. Rechter Wesseh A. Wesseh heeft er geen boodschap aan. Volgens de edelachtbare heeft de nepdokter uit hebzucht gehandeld, zo zegt hij in zijn vonnis: “U runde in feite een moordkamer, vermomd als medische praktijk.”

Wanneer zijn hamer neerkomt, is de straf al duidelijk: levenslang!  De aanklager noemt het een ‘krachtig signaal naar oplichters’: “Ons rechtssysteem tolereert bedrog niet, zeker niet wanneer er levens op het spel staan.” 

De advocaten hebben al aangekondigd in beroep te gaan.

Moord in Liberia

Er zijn geen recente, betrouwbare moordstatistieken voor Liberia. Volgens een computermodel van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ligt het moordcijfer ergens tussen de 2,6 en 49 per 100.000 inwoners. Dat maakt het verschil tussen iets boven het Europese gemiddelde en een broeinest van geweld. Uit een recent Gallup-onderzoek blijkt dat laatste. Daarin geeft bijna de helft (45%) van de Liberianen aan dat ze het afgelopen jaar slachtoffer zijn geweest van diefstal, 28% heeft te maken gehad met mishandeling. De eindconclusie van het internationale rapport: Liberia is het meest onveilige land ter wereld.