Immuniteit op de tocht? Waarom dat ene glas je immuunsysteem volledig sloopt

In deze tijd van het jaar doen we er alles aan om de winterkwalen buiten de deur te houden. We slikken extra vitamine C, eten braaf onze groenten en proberen genoeg te slapen. Maar zodra de avond valt, halen we vaak zelf de muren van onze vesting naar beneden.

Alcohol wordt vaak onderschat als saboteur van onze natuurlijke afweer. Volgens immunologen is het echter een van de meest effectieve manieren om je lichaam wagenwijd open te zetten voor virussen en bacteriën.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Uitdroging: file op de transportlijn van je afweer

De grootste directe aanslag van alcohol op je weerstand is dehydratie. Alcohol remt de aanmaak van het antidiuretisch hormoon (ADH), waardoor je nieren vocht sneller afvoeren dan je het kunt opnemen. Dit heeft een mechanisch gevolg: je witte bloedcellen, de soldaten van je lichaam, worden getransporteerd via je lymfevocht.

Bij uitdroging stagneert dit systeem. Je afweercellen komen simpelweg te laat op de plek waar een infectie begint, waardoor een simpel virus de kans krijgt om zich razendsnel te vermenigvuldigen.

Hormonale chaos: de cortisol-aanval

Alcoholgebruik zorgt voor een flinke piek in je hormoonhuishouding, met name van het stresshormoon cortisol. Een verhoogd cortisolgehalte werkt als een directe blokkade voor je immuunsysteem; het onderdrukt de activiteit van vitale T-cellen en B-cellen.

Prof. Dr. Huub Savelkoul, hoogleraar immunologie aan de Wageningen University, benadrukt dat alcohol de communicatie tussen immuuncellen verstoort. Hierdoor herkent je lichaam indringers minder snel en reageert het trager op dreigingen.

De darmflora: 80 procent van je weerstand onder vuur

Het echte hoofdkwartier van je immuunsysteem bevindt zich niet in je keel of neus, maar in je darmen. Zo’n 70 tot 80 procent van je afweercellen zit daar gevestigd. Alcohol is een agressieve stof die het darmmicrobioom - de balans tussen goede en slechte bacteriën - bruut verstoort.

Dit kan leiden tot een ‘leaky gut’ (lekke darm), waarbij schadelijke stoffen en bacteriën makkelijker in je bloedbaan terechtkomen. Je immuunsysteem moet dan overuren draaien om deze interne vervuiling op te ruimen, waardoor er geen capaciteit overblijft om een opkomende griep te bestrijden.

Suikers en luie witte bloedcellen

Winterse dranken zoals glühwein, speciaalbier of mixdrankjes zijn vaak suikerbommen. Een hoge suikerinname legt de werking van fagocyten lam. Dit zijn de cellen die bacteriën en virussen letterlijk inkapselen en vernietigen. Na het drinken van suikerrijke alcoholische dranken zijn deze 'vreetcellen' tot wel vijf uur lang aanzienlijk minder actief. In feite stuur je je bewakingsdienst met verlof terwijl de inbrekers voor de deur staan.

De harde feiten: wat zeggen de experts?

De tijd dat een glaasje rode wijn als ‘gezond’ werd bestempeld, ligt inmiddels ver achter ons. De wetenschappelijke consensus is verschoven naar een veel strenger beleid. De Gezondheidsraad adviseert in de officiële richtlijnen: "Drink geen alcohol, of in ieder geval niet meer dan één glas per dag."

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt zelfs dat er geen enkel niveau van alcoholconsumptie is dat volledig veilig is voor de gezondheid. Wie zijn immuniteit serieus neemt, kan die borrel dus maar beter laten staan tot de temperaturen weer stijgen.