De vloek van de loterijwinnaar: hoe miljoenen op de bank je leven kunnen verwoesten

Sluit je ogen en beeld je in: je wint 30 miljoen euro. Wat doe je? Je koopt die Ferrari, je zegt je baas dat hij de boom in kan, en je trakteert je vrienden op een wereldreis. Klinkt fantastisch. Toch wijzen statistieken uit de VS uit dat een schokkend groot deel van de winnaars – sommige schattingen zeggen zelfs 70 procent – binnen enkele jaren alles kwijt is of wenste dat ze het lot nooit hadden gekocht.

Het fenomeen heeft zelfs een psychologische naam: Sudden Wealth Syndrome. Dit is waarom de jackpot vaak een enkeltje richting de afgrond is.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Je brein kan het niet aan

Ons brein is niet gemaakt voor 'gratis geld'. Psychologen noemen dit mental accounting. Geld waar je hard voor hebt gewerkt, geef je voorzichtig uit. Geld dat 'uit de lucht komt vallen', voelt als monopolygeld.

Winnaars overschatten structureel hoe lang ze met een miljoen kunnen doen. Een villa van 2 miljoen kopen is leuk, maar ze vergeten de jaarlijkse 50.000 euro aan onderhoud, belastingen en beveiliging. Voor je het weet, eet je huis je hele vermogen op.

Bekijk ook

10 ongelofelijke verhalen van de grootste geluksvogels ter wereld | Panorama

Some guys have all the luck, zong Rod Stewart ooit. Dit liedje is voor sommige mensen nogal herkenbaar en klinkt ze als muziek in de oren. Zoals de Brit die vier keer de loterij won, de Kroaat die zeven keer de dood in de ogen keek en vervolgens de jackpot binnenharkte en het echtpaar dat een miljoenenschat in de achtertuin aantrof. Een gekmakend overzicht van de allergrootste geluksvogels ter wereld. 

Parasieten

Dit is de nummer één reden voor ellende: je sociale kring. Zodra bekend is dat jij 'binnen' bent, veranderen mensen om je heen.

• Vrienden: Verwachten dat jij de rekening betaalt. Altijd. Doe je dat niet? Dan ben je een gierigaard.
• Familie: Opeens heeft die verre neef een schuld van 20.000 euro die "jij makkelijk kunt missen".
• De adviseurs: Gladde types die jou wel even gaan vertellen hoe je moet beleggen in vage vastgoedprojecten in Dubai.

Michael Carroll

Het bekendste voorbeeld van hoe het misgaat is de Brit Michael Carroll. In 2002 won hij als 19-jarige vuilnisman zo’n 11 miljoen euro. Hij gaf alles uit aan drugs, gokken, gouden kettingen en sloopraces in zijn achtertuin. Hij kreeg de bijnaam Lotto Lout (Lotto-tokkie).

Binnen tien jaar was het geld op. Tegenwoordig werkt hij weer als kolenboer en houthakker. Zijn reactie? "Het waren de beste tien jaar van mijn leven, maar ik ben blij dat het op is. Ik heb mijn leven weer terug."

Waarom het in Nederland beter gaat

Is het in Nederland ook zo’n chaos? Meestal niet. En dat hebben we aan één ding te danken: anonimiteit. In de VS en Engeland moet je vaak met je kop op de foto met die reusachtige cheque. Dat is verplicht voor de PR van de loterij. In Nederland mag je anoniem blijven. De Staatsloterij biedt zelfs standaard 'Eerste Hulp bij Geluk' aan: winnaars krijgen coaching over hoe ze het nieuws stilhouden en wat ze met het geld moeten doen.

De beste tip die zij geven? Zet het geld eerst op een rekening waar je een half jaar niet aan mag komen. Laat de emotie zakken voordat je die Lamborghini bestelt.