Iedere dag het nieuws dat echte mannen interesseert

Week van Toen: Kerstdilemma: wat doen we met oma? (1990)

Elke week poetsen we een pareltje op uit het rijke archief van Panorama (anno 1913). Deze week, uit editie 51, 1990: ‘Stille nachten voor oma?’

Week van Toen

Laat je niks wijsmaken door al die mooie kerstreclames op tv: de feestdagen zijn helemaal niet de mooiste tijd van het jaar. Altijd weer dat gedoe: wat zetten we op tafel? Wie doet de boodschappen? Wannéér vooral? Wie nodigen we uit? En wie vooral níét? Er zijn wereldoorlogen om minder gevoerd, weten we uit eigen ervaring. 

Het gedoe begint ook steeds eerder. Ben je net terug van je zomervakantie, de herfst moet nog beginnen of het eerste berichtje verschijnt al in de familie-app: “Bijna kerst! Bij wie doen we het dit jaar?” Vanaf dat moment is er geen houden meer aan. Voor elke scheet een appje, een emoji of een GIF-je van een dansende kerstman waardoor je telefoon continu flikkert als een kerstboom op steroïden.

En dan zit oma waarschijnlijk niet eens in die groepsapp waardoor het vooral ook over háár gaat: “Moeten we haar nog wel uitnodigen?”, “Valt ze niet net als vorig jaar weer in slaap aan tafel?”, “Kunnen we niet beter een dag later bij haar langsgaan? Dan houden we het gezellig!” En meer van dat: het arme mens moest eens weten!

‘Veel alleenstaanden zouden graag vóór kerst in bed stappen om God te vragen hen pas weer ná oud en nieuw wakker te laten worden’

Niemand mag alleen zijn met kerst, verkondigt Robert ten Brink elk jaar weer in de All You Need Is Love-kerstspecial, dus ook oma niet. Die kerstgedachte is van alle tijden, maar is ie inmiddels niet achterhaald? Waarom mogen mensen niet alleen zijn met kerst? Bepaalt Robert ten Brink dat? Of wij als maatschappij? 

Precies 35 jaar geleden probeerden we al de zin en de onzin van die gedachte te scheiden en gingen we op onderzoek uit in een serviceflat voor senioren. Samen met oma of oma de feestdagen in of liever zonder? Daar rustte volgens de directrice in die tijd een taboe op: “Voor velen is praten daarover veel te intiem.” 

Zij daarentegen durfde de vinger wél op de zere plek te leggen: “De waarheid is dat veel bejaarde mensen een schitterende, vaak ontroerende kerstviering beleven, maar dat minstens even zovelen die feestdagen ervaren als regelrechte rampdagen. Veel alleenstaanden doen bewust niet mee aan die jolijt. Die willen alle feestelijkheden vergeten. Ze zouden graag vóór kerst in bed stappen om God te vragen hen pas weer ná oud en nieuw wakker te laten worden. Ik bedoel mensen zonder kinderen, maar ook hen die wel kroost hebben doch er bijvoorbeeld mee gebrouilleerd zijn. Die moet ik er jaarlijks doorheen slépen.”

Dat gold zeker niet voor ‘ome’ Hannes Sikkink (79) en zijn vrouw ‘tante’ Henkie (73). Hun vaste stramien – halfacht op, halfelf ontbijt, halftwee op pad, paar pilsjes en een borreltje, halfvijf weer terug, eten opzetten, ’s avonds ‘kassie kijken’ en naar bed – volgden ze het liefst ook met kerst. Ome Hannes: “Dat weten de kinderen ook.” Eigenlijk had hij helemaal niks met Kerstmis, bekende hij: “Op Eerste Kerstdag kan ik nergens voor een borreltje terecht, want alle tenten zijn dicht!” Dan had ie maar even moeten aanbellen bij de kinderen: vonden ze vast leuk!