De pijnlijke wiskunde achter jouw staatslot: waarom je waarschijnlijk nooit wint

Laten we beginnen met een hard feit: loterijen zijn niet ontworpen om jou rijk te maken. Ze zijn ontworpen om geld op te halen voor de staatskas, goede doelen en de organisator. Wiskundigen noemen loterijen vaak "belasting voor mensen die slecht zijn in rekenen". Hier is waarom.

Eurojackpot: kanslozer dan de bliksem

De Eurojackpot belooft bedragen waar je duizelig van wordt (tot wel 120 miljoen euro). Dat trekt aan. Maar de kans dat je die hoofdprijs pakt, is astronomisch klein: 1 op 140 miljoen.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Om dat in perspectief te plaatsen: de kans dat je dit jaar wordt getroffen door de bliksem is groter. De kans dat je wordt doodgeplet door een vallende verkoopautomaat is groter. Als je één lot koopt, is de statistische invloed op je rijkdom praktisch nul.

Staatsloterij: de 'grootste winstkans' fabel

De Staatsloterij schermt vaak met de slogan: "De grootste kans om te winnen". Ze claimen een winkans van 1 op 2. Dat klinkt fantastisch, toch?
Helaas. In die berekening tellen ze ook de prijzen mee die lager zijn dan je lotprijs. Als je 17,50 euro betaalt en je wint een 'prijs' van 5 euro, heb je technisch gezien gewonnen, maar ben je financieel 12,50 euro kwijt.

Kijken we naar de échte hoofdprijs? Dan is de kans ongeveer 1 op 2,6 miljoen. Dat is een stuk beter dan de Eurojackpot, maar nog steeds alsof je geblinddoekt een specifieke zandkorrel op een strand moet aanwijzen.

Lotto: ballen hebben geen geheugen

Een veelgemaakte fout in het brein van de gokker is de Gambler's Fallacy. "Nummer 12 is al weken niet gevallen, die móét nu wel komen."
Fout. Een bingomolen heeft geen geheugen. Elke trekking is de kans exact even groot (of klein).

Bij de Lotto moet je 6 getallen goed hebben uit 45 ballen. De kans daarop is 1 op 8,1 miljoen. Of je nu je geluksgetallen kiest, de verjaardagen van je kinderen of 1-2-3-4-5-6 invult: de kans blijft exact even microscopisch.

De Postcode Loterij: belasting op angst

Dit is psychologisch gezien de slimste loterij ter wereld. Je speelt hier niet mee om te winnen, maar uit angst om te verliezen.
Stel je voor: de hele straat wint 10 miljoen en Gaston staat voor de deur met die gouden koffer, maar jij hebt nét opgezegd. Je buren kopen een nieuwe Tesla en jij moet op de fiets naar je werk.

Dat doemscenario zorgt ervoor dat mensen lid blijven. Wiskundig gezien is dit echter een van de 'duurste' loterijen: slechts zo’n 40% van de inleg gaat naar de prijzenpot (bij de Staatsloterij is dat zo'n 60-69%). De rest gaat naar goede doelen en marketing.

Moet je dan nooit meer meespelen? Dat ligt eraan hoe je het bekijkt. Als beleggingsstrategie is het rampzalig. Maar zie je die paar euro als de prijs voor een paar dagen lekker dagdromen over dat jacht in Monaco? Dan is het prima entertainment. Zolang je maar beseft dat de enige echte winnaar altijd de organisator is.