Inbreker in je huis: hoever mag je wettelijk gaan om jezelf te verdedigen?

In tegenstelling tot Amerika, waar je in sommige staten indringers zo ongeveer mag afschieten (Castle Doctrine), hebben wij hier te maken met het begrip noodweer. Wat mag je wel en wat mag je absoluut niet doen om je huis en haard te verdedigen?

Alleen verdedigen, niet straffen

Volgens de wet (Artikel 41) is geweld alleen toegestaan als er sprake is van een "ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding". In normaal Nederlands: het gevaar moet NU zijn.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

• Wel: De inbreker haalt uit, loopt op je af met een koevoet of grijpt je partner vast. Jij deelt een klap uit om dat te stoppen.
• Niet: De inbreker rent weg met je laptop en jij trapt hem in zijn rug. Of: hij ligt al op de grond en je geeft hem nog een paar trappen na "om het hem af te leren". Dat is geen verdediging, dat is wraak. En dat is strafbaar.

Het 'eerlijke gevecht'

Dit is waar de meeste mensen de mist in gaan. Het geweld dat je gebruikt, moet in verhouding staan tot het gevaar. Stel, je betrapt een dief die je autoradio probeert te jatten. Hij is ongewapend. Als je hem dan neerslaat met een honkbalknuppel, zit jij fout. Je beschermt namelijk spullen met zwaar lichamelijk geweld. Dat is niet in verhouding.

Dreigt hij jou echter met een mes? Dan mag jij jezelf verdedigen met een zwaarder middel, bijvoorbeeld door hem met een stoel te slaan of een flinke optater te geven.

Noodweer-exces

Maar wat als je door het lint gaat? Je staat stijf van de adrenaline en angst, en je slaat niet één keer, maar vijf keer. Dan kun je een beroep doen op noodweer-exces.

De wet zegt: als je de grenzen van verdediging overschrijdt door een "hevige gemoedsbeweging" (pure paniek of angst) die door de aanval is veroorzaakt, ben je niet strafbaar. Let op: die emotie moet komen door de aanval, niet door woede omdat hij aan je spullen zat.

Burgerarrest: mag je de inbreker vasthouden?

Ja, dat mag. Iedere burger mag iemand aanhouden die hij op heterdaad betrapt (Artikel 53 Wetboek van Strafvordering). Je mag de verdachte tegen de grond werken en in bedwang houden tot de politie er is.

Maar let op: 'in bedwang houden' is iets anders dan een houdgreep waarbij iemand stikt, of hem ondertussen pijn doen. Als de inbreker meewerkt en blijft zitten, mag je geen geweld meer gebruiken.

Wapen onder je bed

Veel mensen hebben een honkbalknuppel of een busje pepperspray in het nachtkastje liggen. Pepperspray: Absoluut verboden in Nederland (Wapenwet categorie II). Als je dit gebruikt, ben je sowieso strafbaar voor wapenbezit, zelfs als je het uit zelfverdediging deed.

Honkbalknuppel: Het hebben is legaal. Maar als jij die knuppel pakt terwijl de inbreker ongewapend is, zal de rechter snel oordelen dat je dit met voorbedachte rade deed. Je hebt immers bewust een wapen klaargelegd om iemand letsel toe te brengen. Een voorwerp dat 'toevallig' voorhanden is (een zware zaklamp, een vaas), is juridisch veiliger.