Politiek duider Wierd Duk: 'We plegen bewust zelfmoord op onze beschaving'

Goed nieuws: je bent door het Reuters Institute uitgeroepen tot de op één na grootste nieuwsinfluencer van Nederland.
“Het is ongelooflijk, ja. Maar goed, Chris Klomp staat er ook op en mijn collega Saskia Belleman staat op één. Dus heel serieus neem ik dat nou ook weer niet. Het ging geloof ik om wie de meeste tractie heeft op sociale media. Saskia gooit natuurlijk de hele tijd die rechtszaken op X, daar wordt enorm op gereageerd. En Klomp is een soort sociale media-journalist. Ik til er niet te zwaar aan, al is het natuurlijk goed als mijn invloed zo ver mogelijk reikt.”

Je invloed reikt in ieder geval een stuk verder dan jaren geleden, toen je weg moest bij het AD, toch?
“Weg moest? Nee, ik moest helemaal niet weg hè.”

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Of in ieder geval: het werken werd je er moeilijk gemaakt. 
“Nou, het paste gewoon niet meer. Ik had heel andere ideeën over wat die krant zou kunnen zijn. Gewoon een volkse krant voor Rotterdam en de rest van Nederland. Als ze naar mij hadden geluisterd, was het waarschijnlijk een hartstikke leuke krant geworden. Maar toen Hans Nijenhuis erbij kwam als hoofdredacteur – en begrijp me niet verkeerd, ik heb niks tegen Hans als persoon, het is een prima journalist – botste dat enorm. Hij had totaal andere opvattingen over de koers van de krant. Hij vond mijn stukken veel te rechts.

Hij weigerde bijvoorbeeld een interview te publiceren met de Britse denker Douglas Murray over zijn boek The Strange Death of Europe. Het stond al ingedeeld, maar hij haalde het er op het laatste moment uit omdat hij het niet aandurfde. Dat was het dieptepunt. Via via hoorde Paul Jansen van De Telegraaf dat en die belde me: Kom maar bij ons. Daar ben ik Paul enorm erkentelijk voor. Ik kreeg een eigen pagina en sindsdien is het voor mij alleen maar beter gegaan. Ik ben een van de gezichten van de krant geworden, wat natuurlijk hartstikke goed is voor mijn profiel.”

Had je dat ooit zien aankomen?
“Ik ben mijn hele leven een soort ondernemende journalist geweest. Ik heb nooit gedacht: hier eindigt het. Maar ik heb wel een aantal downs gehad. Toen ik bij Elsevier wegging, moest ik mezelf opnieuw uitvinden. Toen werd ik correspondent in Duitsland en kwam ik bij het AD terecht. Als je iets kunt, of een beetje een afwijkend geluid hebt, is er altijd wel een weg te vinden om je geld te verdienen. Toen ik in 2017 naar De Telegraaf ging was ik al 56. Het kan dus kennelijk.”

‘Als ik op zaterdag naar de markt ga, kom ik veel mensen tegen die me een hand geven en die dan iets zeggen als Goed bezig Wierd’

Heb je nooit gedacht: al die strijd, ik gooi het bijltje erbij neer?
“Ben je gek. Geen seconde. Ik ga volgend jaar met pensioen, officieel dan, maar dan ga ik gewoon verder natuurlijk.”

Van Moskou naar de polder 

Wierd Duk, geboren op 22 december 1959 in Hooge Zwaluwe (NB), begon zijn loopbaan als correspondent in Rusland en Duitsland. Terug in eigen land groeide hij bij De Telegraaf uit tot dé chroniqueur van maatschappelijk onbehagen. Met zijn veelbesproken rubriek, zijn podcast Het Land van Wierd Duk en optredens in Vandaag Inside en Nieuws van de Dag peilt hij de stemming in een veranderend Nederland.

Een prominente opiniemaker die onvermoeibaar de kloof tussen de elite en de burger probeert bloot te leggen. Iets wat hem niet altijd lukt: onlangs liep hij boos weg van de talkshowtafel van Dit is de week van de EO nadat hij door een andere gast bekritiseerd werd vanwege de polariserende toon van zijn podcast.

Hoe ziet dat eruit, Wierd Duk met pensioen?
“Dan ga ik freelancen, mijn eigen ding doen. Ik blijf mijn podcast maken en samenwerkingen aangaan. Het wordt waarschijnlijk heel druk. Misschien kan ik voor De Telegraaf freelancen, maar ik ga sowieso niet achter de geraniums zitten. Dat zit niet in mijn aard.”

Krijg je door je uitgesproken profiel nu meer haat over je heen dan ooit?
“Die haat is er wel, heel heftig ja. En daar komen dan van die rare stukken bij, zoals recent in de Volkskrant en NRC. Naarmate ik zichtbaarder word, neemt dat toe. Al zie ik lang niet alles, gelukkig. Op X heb ik heel veel mensen geblokt. Maar sommige bedreigingen zie ik wel en dan doe ik soms aangifte, maar vaak laat ik het gaan. Het hoort er kennelijk bij tegenwoordig. Kijk naar Thierry Baudet, Geert Wilders, maar ook naar Dilan Yesilgöz en Lale Gül. De ‘afvalligen’ onder ons die zich profileren, krijgen die bagger over zich heen.”

Beperkt het je in je privéleven?
“Ik pas wel op. Ik begeef me niet op plekken waar mensen rondlopen die mij niet sympathiek vinden. Als ik op zaterdag naar de markt ga, kom ik veel mensen tegen die me een hand geven en iets willen zeggen. Goed bezig Wierd, dat soort dingen. Dat is natuurlijk positief, maar het kost veel tijd. Als ik met mijn zoontje ben, ben ik er daarom wel wat terughoudender in.”

Je bent een heuse BN’er geworden, is dat goed voor je ego?
“Zeker, ja. Dat mag ook wel, toch? Als compensatie voor alle haat, krijg ik op straat heel veel liefde. Dat houdt de boel een beetje in balans.”

Krijg je, nu je die BN’er bent, ook meer aandacht van vrouwen? Bieden ze zich al aan?
“Ach, je wordt wat ouder natuurlijk...”

Je scheiding van Fidan Ekiz werd breed uitgemeten, zelfs bij Vandaag Inside door Johan Derksen. Die zei dat je telefoonverslaving je je huwelijk kostte.
“Ja, dat was een beetje een rare opmerking van Johan. Dat is dan weer vervelend. Kijk, dat verhaal komt oorspronkelijk van Peter Breedveld, die rare gek die dat ooit heeft opgeschreven op zijn weblog Frontaal Naakt. En dan nemen NRC en de Volkskrant dat gewoon over als feit. Johan had dat kennelijk ook gelezen en zei daar iets over. Maar dat is natuurlijk onzin. Natuurlijk is zoiets niet de reden voor een scheiding. Als je er wat serieuzer naar kijkt, is het eigenlijk bizar. Mensen schrijven dingen over mij die totaal verzonnen zijn.

Mijn eerste huwelijk was met een Russin. Iemand schreef laatst dat dit mis zou zijn gegaan door de oorlog in Oekraïne, of door Poetin. Terwijl ik het nooit over mijn Russische ex heb! Ik heb heel goed contact met haar, we zijn goede vrienden. Er is in die relatie politiek gezien helemaal niks voorgevallen. Maar zo’n figuur op X bedénkt gewoon iets. Voor hetzelfde geld bedenkt hij dat ik haar geslagen heb. En dan voegt hij er in één adem aan toe: En de relatie met zijn vrouw Ekiz is misgegaan vanwege zijn Twitterverslaving.

Dan denk ik: wat voor zieke geest heb je dan? Je zit thuis achter je computer, je hebt het over iemand die je nog nooit hebt ontmoet, en je gaat strategisch nadenken: hoe kan ik diegene kwetsen? Want dat is de bedoeling. Ze betrekken mijn Russische ex-vrouw erbij, ze betrekken Fidan Ekiz erbij. Hoe ziek ben je dan? En dit is geen uitzondering, hè. Er is een hele groep mensen in Nederland die elke dag met mij bezig is. Ze staan ermee op en gaan ermee naar bed. Dat is eng.”

Net als Rob Jetten, die van Wilders naar de dokter moest omdat hij alleen maar met hem bezig was? 
“Ja, maar dat is politiek. De mensen waar ik het over heb, nemen niet eens deel aan het publieke debat. Ze kennen mij niet. Ze zitten thuis, hebben kennelijk geen leven en gaan elke dag iets over Wierd Duk twitteren. Ik woon gratis in hun hoofd. Dat is pathologisch. Als je je dat te veel realiseert, denk je: er lopen psychopaten rond. Het zijn macabere figuren.”

Over werelden van verschil gesproken: je zit vaak bij Vandaag Inside. Er was gedoe met Gijp, die niet meer naast je wil zitten. Voel je je daar helemaal op je plek?
“Ik ben heel slecht in smalltalk. En aan die tafel is smalltalk essentieel. Omdat ik dat niet kan, val ik stil. En dan denkt Wilfred Genee waarschijnlijk: die gast is eigenlijk hartstikke saai. En René van der Gijp wil dan niet meer naast me zitten, want die moet het echt van de snelle babbel en de lach hebben. Ik ben voor hem veel te serieus.

Het grappige is: in mijn eigen vriendenkring wordt heel veel gelachen. Daar maken we ironische grappen, zijn we gevat. Maar bij VI geldt een heel ander type humor. Meer de platte humor, de kantinehumor. Omdat ik daar niet in mee kan, vindt René dat ik geen humor heb. Het sluit gewoon niet aan. Toch kan ik er blijven komen, voor de afwijkende inhoud. Ik vind het ook gezellig, ik zit er prima met Raymond Mens of Thomas van Groningen. Maar ik snap heel goed dat dit programma elementen nodig heeft die iemand als ik niet breng.”

‘Mijn telefoonverslaving? Onzin. Dat schrijft een rare gek met een weblog. En dan nemen NRC en de Volkskrant dat gewoon over’

Mis je Art Rooijakkers en Malou Petter al bij Nieuws van de Dag?
“Ik mis ze niet, maar ik hoop dat het goed met ze gaat. Het was een rare mismatch. Toen het programma begon, dacht ik al: een populistisch, conservatief programma maken met déze presentatoren? Dat gaat niet werken. Het probleem is dat mensen bij de NPO – en daar komen Art en Malou vandaan – zich helemaal niet kunnen voorstellen dat er een andere wereld is. Een wereld waarin andere opinies gelden, andere bronnen worden geraadpleegd. Die wereld bestaat voor hen niet.

Ze dachten: we gaan naar Talpa en we doen precies hetzelfde als bij de NPO, maar dan met een VVD-sausje. Maar als je een programma wil maken voor ‘afgehaakt Nederland’, dan moet je niet met de VVD aankomen. De VVD is het beginpunt, maar daarachter zit een hele wereld van mensen die totaal zijn afgehaakt van de mainstream media. Die mensen luisteren naar podcasts van Joe Rogan, ze kennen Douglas Murray, Jordan Peterson en Konstantin Kisin, ze lezen alternatieve bronnen. De elite denkt: dat zijn allemaal tokkies. Maar dat slaat helemaal nergens op, vaak zijn deze mensen beter geïnformeerd dan zijzelf! Daar zit een intellectuele wereld achter die de NPO niet kent en altijd heeft afgeschreven. En omdat ze die wereld niet kennen, denken ze bij de NPO als ze mij zien: dat is een nazi. Terwijl ik gewoon die wereld vertegenwoordig.”

D66 heeft de verkiezingen gewonnen. Wat zegt dat over de staat van het land?
“Het verbaast me niet. Rob Jetten heeft een hele goede campagne gevoerd, hij glibbert overal doorheen. Maar hij liegt natuurlijk dat hij barst. Die suggestie dat D66-ers patriotten zijn met die Nederlandse vlag... ridicuul. D66 is een vreselijke partij. Jan Paternotte die asielmigratie gaat doen? Tjonge jonge. Ze proberen nu JA21 kapot te maken. Ze noemen JA21 ‘radicaal-rechts’. Hoe is Diederik Boomsma (Tweede Kamerlid van JA21, red.) in godsnaam radicaal-rechts? Dat is een keurige, conservatieve jongen uit een CDA-milieu. Maar de media openen de aanval. Overigens, iemand als Dilan Yesilgöz die wil regeren en de PVV uitsluit, maakt het zichzelf niet makkelijk.”

Denk je dat D66-stemmers en verder linksaf oprecht geloven dat ze de wereld redden door een elektrische auto te rijden?
“Die mensen zijn gehersenspoeld. Ze leven in een soort film, in The Truman Show. In hun Truman Show zijn Trouw, de Volkskrant, NRC, de NPO en RTL de leveranciers van de werkelijkheid. Die media suggereren dat er een enorm klimaatprobleem is, maar geen asielprobleem. Dat Trump de Satan is en dat de Russen eraan komen. Die mensen geloven dat allemaal.

Ze denken: we moeten de grenzen openzetten, want asielzoekers zijn zielig. Ze denken: de islam is vrede. Dat is wat ze dag in dag uit horen. Ze weten niet beter. Ze realiseren zich niet dat ze in een bubbel leven. En het treurige is: zij vormen de helft van de bevolking en ze hebben de macht in nagenoeg alle instituties. Tot aan de topambtenaren op de ministeries aan toe. Die denken allemaal zo. En ze helpen hiermee het land naar de kloten. Ze blokkeren elke mogelijkheid tot een gezond verstand-beleid.”

Is het land dan nog te redden? Of is emigreren de enige optie?
“Soms denk ik: met sommige groepen valt gewoon niet samen te leven. Tsjechoslowakije heeft het goed gedaan, die hebben ooit vreedzaam afscheid van elkaar genomen. Maar dat kan hier niet. De ellende van de Randstad verspreidt zich nu door de spreidingswet over het hele land. Wilders heeft gelijk als hij zegt: heel Nederland wordt één groot AZC.

Al die asielzoekers die al decennialang aan onze maatschappij worden toegevoegd, het is empathische zelfmoord. We plegen bewust zelfmoord op onze beschaving. Een generatie politici heeft hier bewust voor gekozen vanwege hun ideologische oogkleppen. Wat we vroeger hadden – een hoogstaande, veilige, welvarende beschaving – dat hebben ze kapotgemaakt. En elke kritiek daarop werd weggezet als extreemrechts. Pim Fortuyn moest dood, Ayaan Hirsi Ali moest het land uit.”

Hoe zie je de toekomst van dit land?
“Ik was onlangs in de Mall of the Netherlands in Leidschendam met mijn zoontje. Als je daar sociologisch naar kijkt... je ziet er bijna geen blanken meer. Het is enorm multicultureel. En dan zie je een groep zwaar gesluierde vrouwen, goed gekleed, die gezellig aan het shoppen is. En ze spreken perfect Nederlands met elkaar. Dan ga ik nadenken à la Sigrid Kaag: Wie zijn die mensen? Het zijn nieuwe Nederlanders. Ze spreken de taal, ze hebben ons paspoort. Maar wat maakt hen tot Nederlanders?

Mijn generatie, de autochtone Nederlander, al die gedeelde ervaringen die wij hebben, de dingen waar we naar kijken en keken op tv, de gedeelde verhalen die we hebben gehoord in het verleden... Die vrouwen hebben heel andere ervaringen, vaak gericht op en uit het land van herkomst, gemixt met de Randstad. Voor mijn zoontje, die opgroeit tussen deze mensen, is het normaal. Op zijn school draagt minstens de helft van de meisjes een hoofddoek. Hij weet niet beter. Demografisch is die verandering niet meer tegen te houden.

De toekomst is wat je nu in de grote steden ziet. In New York juichen linkse vrouwen voor de islamisten. Hier zie je hetzelfde. Esmah Lahlah van GroenLinks-PvdA is nog net geen burgemeester geworden, omdat ze nog te weinig profiel had. Maar die eerste burgemeester met een hoofddoek gaat er komen. Thomas van Groningen zei laatst: ‘Laat haar burgemeester worden, ze is een goede bestuurder.’ Hij is van een generatie die dat niet meer als problematisch ervaart. In Marokko zou een Nederlandse burgemeester ondenkbaar zijn, hier vinden we het omgekeerde normaal.”

‘Rob Jetten glibbert overal doorheen. Maar hij liegt natuurlijk dat hij barst. D66 is een vreselijke partij’ 

Tot slot, waarom doe je dit jezelf aan? De band van je vriend Rudeboy, voorheen Urban Dance Squad, viel zelfs uit elkaar omdat hij met jou omgaat. Je wordt verguisd, bedreigd. Is dat het waard?
“Dat klopt inderdaad, die bandleden wilden niet meer met hem spelen omdat hij en ik goed met elkaar zijn. Maar iemand moet het doen, hè? We kunnen het niet alleen overlaten aan een paar schreeuwers. Het is toch niet raar dat je als journalist de werkelijkheid beschrijft die je ziet? Als dat op weerstand stuit, is dat het probleem van die critici.

Ik laat me mijn platform niet ontnemen. Ik word daar recalcitrant van. Ze zeggen weleens: Het is zijn verdienmodel. Nou, dat is dan een fucking slecht verdienmodel waarmee je bakken stront over je heen krijgt. Dan had ik beter stukjes voor de Volkskrant kunnen tikken, dat had ook geld opgeleverd en dan werd ik toegejuicht. Nee, ik heb dit op eigen kracht gedaan. Zonder kruiwagens. In de geest van de jaren tachtig: do it yourself. Laat dat een voorbeeld zijn voor de jonge generatie.”