De prijs van een schone lei: wat gebeurt er écht als je de schuldsanering in gaat?

In Nederland bestaat er een noodrem: de schuldsanering. Het doel is simpel: na een periode van bloeden en boeten krijg je een 'schone lei'. De restschuld wordt kwijtgescholden en schuldeisers hebben het nakijken. Maar de weg daarnaartoe is niet makkelijk.

Zodra de rechter de schuldsanering uitspreekt, is de schuldenaar de zeggenschap over zijn eigen portemonnee kwijt. Er wordt een bewindvoerder aangesteld. In de eerste fase gaat zelfs de post niet meer naar de persoon zelf. De bewindvoerder opent de brieven van de bank, de Belastingdienst en de verzekeraar.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Werken voor niks (behalve voor de schuldeisers)

Het meest demotiverende aspect voor velen: extra je best doen loont niet. Iemand in de schuldsanering krijgt een ‘Vrij te laten bedrag’ (vtlb). Dit ligt rond het bestaansminimum (denk aan bijstandsniveau). Alles wat daarboven binnenkomt, vloeit direct naar de boedelrekening voor de schuldeisers.

Draait iemand overuren? Gaat dat vakantiegeld eindelijk komen? Of is er een dertiende maand? De schuldenaar ziet er geen cent van terug. Het systeem dwingt tot soberheid: elke euro boven het minimum wordt afgeroomd.

Eén verkeersboete kan fataal zijn

De regels zijn bikkelhard: er mogen geen nieuwe schulden ontstaan. Wie tijdens de rit een CJIB-boete pakt voor te hard rijden en die niet direct van zijn leefgeld kan betalen, hangt. De rechter kan dan besluiten het hele traject stop te zetten.

Het gevolg? De schuldsanering stopt, de bescherming valt weg en alle oude schuldeisers staan de volgende dag weer met deurwaarders op de stoep, inclusief jaren aan opgelopen rente.

Duur: 18 maanden

Vroeger duurde het traject maar liefst drie jaar (36 maanden). Sinds 1 juli 2023 is de wet versoepeld om mensen sneller weer mee te laten draaien in de maatschappij. Het traject duurt nu standaard nog maar 18 maanden.

De termijn van anderhalf jaar is weliswaar korter dan voorheen, maar de arbeidsverplichting blijft onverminderd streng. Wie geen baan heeft, dient fulltime te solliciteren. Ook van mensen die parttime werken, wordt verwacht dat zij actief proberen hun uren uit te breiden naar een volledige werkweek. De bewindvoerder ziet er nauwlettend op toe dat aan deze eisen wordt voldaan.

Als de 18 maanden voorbij zijn en iemand zich keurig aan de regels heeft gehouden, volgt de beloning: de schone lei. De rechter scheldt de restschuld kwijt.