Hans Toonen en Hans Wientjens: van Doe Maar-albumhoes tot fotoshoots met Tatjana en Joran van der Sloot

Hans Toonen en Hans Wientjens zijn glamourfotografen van het eerste uur, maar opeens verschijnt er een foto van Joran van der Sloot op het toneel. Een kleine siddering gaat er door theater De Weijer in Boxmeer. “Ja, die hebben we ook gefotografeerd,” zegt Wientjens zo droog als een kaakje. Het is een foto die ze voor Panorama maakten, in mei 2007, toen Van der Sloot zijn kaken nog stijf op elkaar hield over de moord op de Amerikaanse Natalee Holloway, maar die hij jaren later wel zou bekennen.

Op de foto zit Joran, dan nog een broekie, nonchalant op de rug van zijn bank in wat lijkt op een studentenkamer, maar dat is niet wat deze foto zo bijzonder maakt. Aan de muur hangen namelijk twee foto’s van naakte vrouwen uit Playboy, het blad waar Toonen en Wientjens ook voor werkten. “Toen we hem dat vertelden, was hij meteen fan van ons,” lacht Toonen.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Het is een van de vele verhalen achter de iconische foto’s die Toonen en Wientjens in hun carrière hebben gemaakt. Een carrière die inmiddels een halve eeuw beslaat, het duo over de hele wereld bracht voor titels als Playboy, Aktueel, FHM, Maxim en ook Panorama en die een stempel heeft gedrukt op het glamourlandschap in Nederland en ver daarbuiten. Alleen al onze eigen rubriek VanVoor, waarin ze elke week een alledaagse vrouw op niet-alledaagse wijze fotograferen, maken zij al meer dan 30 jaar, een unicum voor een Nederlandse tijdschriftenrubriek. 

Kalenderfoto’s van Tatjana

Steeds vaker kregen ze het verzoek om de verhalen achter hun foto’s te vertellen. Verhalen achter een Playboy-shoot in Griekenland bijvoorbeeld, of achter de kalenderfoto’s van Tatjana die ze in 2011 voor ons maakten. Want een foto kan misschien zelf wel een verhaal vertellen, maar de verhalen daarachter zijn vaak nog veel mooier, grappiger en ontroerender. “We geven weleens cursussen en lezingen aan fotografen in Nederland en België,” zegt Toonen. “Toen we dit jaar terug naar huis reden vanuit Brussel, dachten we: laten we ons verhaal ook eens in een theater vertellen. Weg van alle techniek waarmee je een foto maakt, gewoon goeie verhalen, terug naar de basis, weg van alle diafragma’s en sluitertijden.”

Het is vrij logisch dat ze een dag later aanklopten bij theater De Weijer in Boxmeer, want dat Brabantse dorp is de plek waar het bijna 50 jaar geleden allemaal begon voor hen. Ze komen hier beiden vandaan, ze heten allebei Hans, zijn ongeveer even oud (al verraden echte kunstenaars nooit hun ware leeftijd), maar gek genoeg kenden ze elkaar nog niet toen ze elkaar voor het eerst tegenkwamen in de plaatselijke Gemini Bar, een roemrucht nachtcafé dat, anders dan Toonen en Wientjens, de tand des tijds niet heeft doorstaan.

Hans en Hans waren toen al twee creatieve jongens die met een andere blik naar de wereld keken, die grootser dachten dan de Sint Petrusbasiliek in hun dorp en die toen al iets excentrieker waren dan de gemiddelde dorpeling. Twee jongens ook die aan één blik genoeg hadden om zichzelf in de ander te herkennen. “We hadden allebei een voorliefde voor schilderen en tekenen, in combinatie met fotografie,” zegt Wientjens. “Dat was eigenlijk best zeldzaam in ons dorp.” Een kunstachtergrond hadden ze niet, alles wat ze deden en waar ze ook talent voor bleken te hebben, leerden zij zichzelf en elkaar. De vriendschap die daaruit ontstond is nog altijd de basis voor alles wat ze maken, of het nu een Playboy- of Panorama-foto is of hun kunstproject The Guys With The Same Name waarmee ze inmiddels ook buiten Nederland furore maken.

The Guys With The Same Name

Hans Toonen en Hans Wientjens behoren al decennia tot de top van de Nederlandse fotografie, maar hun naam reikt ook steeds verder over de grens. Met hun project The Guys With The Same Name brengen ze een ode aan de klassieke art photography waarin het vrouwelijk lichaam altijd centraal staat, maar waarin ze ook knipogen naar de huidige popcultuur. Een bijzonder sexy Catwoman bijvoorbeeld die Batman tussen haar lippen draagt of een koningspoedel die wordt overladen met gouden kettingen en Chanel No.5 tussen twee vrouwenbenen: altijd supervrouwelijk en altijd met een twist.

Hun ideeën ontstaan soms op de meest onverwachte momenten, zegt Toonen: “Nog niet zo lang geleden reden we langs een McDonald’s. Toen ik die gele M zag, dacht ik meteen: dat zijn net twee benen van een vrouw die op de grond zit.” Zoals dat dan gaat: eerst het idee, dan letterlijk naar de tekentafel om het beeld te schetsen om vervolgens dat beeld ook daadwerkelijk te gaan fotograferen. Hun stijl is inmiddels geliefd bij galeriehouders van Sydney tot New York. In New York hangt hun werk nu in de fameuze White Room Gallery, naast een grootheid als Helmut Newton, een van hun persoonlijke helden. Wientjens: “Zelfs na 50 jaar komen dromen nog steeds uit.” Geen paniek: dichter bij huis kun je de kunst van Toonen en Wientjens ook bewonderen, bijvoorbeeld bij Gallery SEB in Tilburg.

Siamese tweeling

Peter en Ine, ook uit Boxmeer, zitten in de zaal, net als vele andere dorpsgenoten die Toonen en Wientjens al bijna hun hele leven kennen. Zij, Peter en Ine, hebben ook kunstwerken van het duo aan de muur hangen. Ze zijn niet alleen liefhebbers van hun werk, maar ook vrienden. “Soms komen ze weleens bij ons eten,” zegt Peter. “Altijd samen, nooit alleen. Het zou niet in ze opkomen om los van elkaar iets te doen, behalve op vakantie gaan. Af en toe is het net een Siamese tweeling.” 

Begin jaren tachtig kreeg hun carrière, die toen nog in de kinderschoenen stond, een kickstart, vertellen ze in hun voorstelling. Van Telstar, de platenmaatschappij van Johnny Hoes, kregen ze de opdracht om een albumcover voor Doe Maar te maken, voor het album 4US (spreek uit als virus). Meteen begonnen hun radertjes te draaien. Toevallig kenden ze een meisje uit Venlo dat een nogal uitgesproken punkuitstraling had, geheel in lijn met de tijdsgeest van toen.

De foto’s die ze van haar maakten, waren de rode draad van de vier animaties die uiteindelijk de cover vormden. Wientjens legt meteen een verband tussen de werkwijze van toen en die van nu. “Eigenlijk doen we nu precies het tegenovergestelde,” zegt hij. “Vroeger maakten we foto’s als basis voor onze tekeningen en nu vormen onze tekeningen de basis voor onze foto’s.”

‘Toen we dit jaar een keer terugreden vanuit Brussel, dachten we: laten we ons verhaal in een theater vertellen. Weg van alle techniek, terug naar de basis’

Na die van Doe Maar maakten Toonen en Wientjens ook nog een albumcover voor Frank Boeijen. Nico, de geluidsman die ook vanavond het geluid doet en die Toonen al sinds de basisschool kent, introduceerde hen in die tijd bij Boeijen met wie hij veel samenwerkte als geluidsman. Hij, Boeijen, was enthousiast en wilde dat Hans en Hans de hoes maakten van zijn album 1001 Hotel. Toonen: “Vanaf dat moment zat onze carrière echt in de lift.”

Op dat moment werkten ze al voor Aktueel, het eerste tijdschrift dat naar hun diensten hengelde. Die eerste publicatie herinneren ze zich nog als de dag van gisteren. Een Marilyn Monroe-fan moest worden gefotografeerd, maar hij wilde niet op de foto. Een goede locatie was ook nog niet gevonden. Toonen dacht meteen aan een jeugdvriend uit Boxmeer, Frans, want hij wilde vast wel voor één keer door het leven gaan als Monroe-fan. Ondertussen werd zijn woonkamer ook maar meteen volgehangen met Amerikaanse memorabilia.

Die foto was zo’n groot succes dat ze Frans steeds vaker inschakelden als ze weer eens een figurant nodig hadden. Bijvoorbeeld die keer dat Toonen en Wientjens een openingsfoto moesten maken bij een verhaal over gokverslaving en ze Frans ’s nachts op een strand legde, in pak, half in het water en met zijn hoofd in het zand, alsof hij zojuist veel geld had verloren in het casino. “Kijk Frans, daar lig je!” zegt Toonen als de foto op het scherm verschijnt en de hele zaal begint te lachen.

Frans, die uiteraard ook in de zaal zit, lacht er nog het hardst om. En dat doet hij ook als de volgende foto verschijnt, gemaakt bij een verhaal over kindermishandeling. Op de foto zien we een schreeuwende kleuter met een ‘blauw’ oog die door een onbekende hand bij zijn arm wordt gegrepen. Eerst klinkt er nog verontwaardiging uit de zaal – wie slaat er nou een kind? – totdat het verhaal achter de foto wordt verteld. De kleuter is namelijk de zoon van Frans die dus ook al figureert in een foto van Toonen en Wientjens. En die hand is natuurlijk van Frans zelf. Larry, het ‘mishandelde’ kind van toen, is nu een volwassen veertiger. Dat zijn vader hem voor zoiets leende vindt hij nog altijd hilarisch, en de zaal met hem. “Gelukkig heb ik er niks aan overgehouden,” zegt hij. “Alleen maar een leuke herinnering.”

Afrikaanse vlakte

Niks is wat het lijkt in de wereld van Toonen en Wientjens. Zo werden ze ooit door Panorama gevraagd om een safari-achtige foto te maken van een mooie dame die ergens op de savanne oog in oog stond met een leeuw. Eén klein probleem: geld om naar Afrika te vliegen was er niet. Of ze dat desondanks toch voor elkaar konden boksen. Nu zijn Toonen en Wientjens natuurlijk geen tovenaars, maar tóch kregen ze dat voor elkaar. Gewoon je creatieve geest laten werken en nooit denken in problemen maar in oplossingen: dan lukt zelfs het onmogelijke. In de buurt van Boxmeer, in het Noord-Limburgse Afferden, ligt een natuurgebied dat met een beetje fantasie door kan gaan voor een Afrikaanse vlakte.

Zeker als je er een opgezette leeuw in zet en de lucht bewerkt met een gouden gloed. En zo geschiedde. Het geheim van de foto willen ze best prijsgeven. Eerst laten ze de uiteindelijke foto zien, daarna de totstandkoming ervan. Daarop zien we een typisch Hollandse lucht waar niks Afrikaans aan is en Hans en Hans die de leeuw uit hun auto tillen. Toonen krijgt de lachers op zijn hand: “Tot zover de Hollandse glamour!”

Het staat in schril contrast tot de glamoureuze foto’s die ze door de jaren heen voor Playboy maakten en die in Playboy-edities wereldwijd verschenen. Ook in de Italiaanse Playboy, die een stijlvolle zwart-witproductie van het duo omschreef als Helmut Newton-achtig. Laat diezelfde Helmut Newton, die bekendstaat als een van de beste en meest bejubelde fotografen aller tijden, nu net een voorbeeld zijn voor Toonen en Wientjens: “Een groter compliment kun je wat ons betreft niet krijgen.”

En zo hebben Hans en Hans nog wel meer hoogtepunten in hun carrière, de een iets groter dan de andere. Ze laten een foto zien die ze van Koos Alberts hebben gemaakt, de zanger die zeven jaar geleden overleed. Daarop zit Alberts op een trike, een driewielige motor, samen met zijn vrouw Joke. Aan niks zie je dat hij invalide is en al jaren in een rolstoel zit, dat maakt die foto ook zo mooi. Toonen en Wientjens kenden Koos en zijn vrouw, dus toen Koos hen vroeg om een foto van hem te maken, en dan het liefst op zo’n trike, twijfelden ze geen seconde. “Maar ja,” zegt Toonen.

“Hoe krijg je iemand die invalide is nou daarop?” De behind the scenes-foto laat niks aan die verbeelding over: daarop zien we hoe een paar vrienden van Koos de zanger uit zijn rolstoel tillen en hem achter het stuur van de trike zetten, alsof hij er elke dag op rijdt. En Joke kroop maar al te graag achterop, wat eigenlijk niet de bedoeling was, maar wat voor beiden een geluksmoment opleverde. Die foto heeft jarenlang in de studio van Alberts gehangen, weet Wientjens. Als dank kregen Hans en Hans nog een privéconcert van hem, herinnert Toonen zich: “Echt een ontroerend moment, wat een lieve man.” Wientjens: “Toch hebben we hem na afloop gevraagd of hij alsjeblieft de foto niet wilde verscheuren.” Ingestudeerd grapje of niet: de zaal komt niet meer bij van het lachen.

Een theatervoorstelling is een vak apart, vindt Wientjens: ‘Je moet echt een verhaal met een kop en staart bedenken. En vooruit, ook met een mooi lichaam ertussen’

Glazen douchewand

Niks is eigenlijk een geheim bij hen. Een illusionist zou nooit zijn eigen illusies verklappen, maar Toonen en Wientjens maken de bezoekers maar al te graag deelgenoot van hun gedachtegang. Het is de beste manier om de liefde voor je vak te etaleren, een vak waarin je soms verder moet kijken dan het voor de hand liggende. Voor Playboy een -shoot moesten ze ooit een naakte dame achter een glazen douchewand fotograferen die met haar blote borsten tegen het glas drukte. Die dame was snel gevonden, de perfecte douchewand alleen niet. “Toen hebben we er zelf maar eentje gebouwd,” zegt Toonen.

Bij de bouwmarkt haalden ze hout, plexiglas en tape waar ze een soort raam van maakten dat ze bevochtigden met een plantenspuit en met schuim en lieten beslaan met een föhn. De dame drukte vervolgens haar boezem tegen het plexiglas, daarachter werd een lamp gezet voor het dramatische effect en voilà: sexyer en erotischer kon je het beeld niet krijgen. Het is Toonen en Wientjens ten voeten uit: je bent pas klaar als het perfecte plaatje is geschoten, hoeveel kunst- en vliegwerk daar ook bij komt kijken.

Het is pas voor het eerst dat Toonen en Wientjens met een eigen theatervoorstelling op de planken staan, al lijkt het alsof ze dit al jaren doen. Geroutineerd en met humor grasduinen ze door hun eigen verleden, iets wat ze helemaal niet gewend zijn. “We zijn allesbehalve cabaretiers,” zegt Wientjens, al doet hij zichzelf daarmee te kort. Net als Toonen overigens: zoals ze een onverwoestbare twee-eenheid achter de camera zijn, zo zijn ze dat ook in het theater. Toch is een theatervoorstelling maken echt een vak apart, vindt Wientjens: “Je moet echt een verhaal met een kop en staart bedenken. En vooruit, ook met een mooi lichaam ertussen.”

Zo’n voorstelling maak je normaal gesproken alleen als je aan het einde van je carrière bent beland, zoals je eigenlijk ook pas met een biografie hoort te komen als je bijna dood bent, maar dat zijn Toonen en Wientjens nog lang niet. Fysiek zijn ze weliswaar geen 27 meer, maar in hun hoofd blijven ze eeuwig jong. Hun creativiteit kent dan ook geen leeftijd, laat staan een houdbaarheidsdatum. 

Vanwege de grote belangstelling staan Hans Toonen en Hans Wientjens op 7 maart 2026 wéér in theater De Weijer in Boxmeer. De vorige voorstelling was sneller uitverkocht dan dat de twee op het knopje van hun camera kunnen drukken, dus wees er snel bij! Meer info: www.deweijer.nl.