Cabaretier Klaas van der Eerden: 'Als mijn broer niet was verdronken, dan was ik er nooit geweest'

Tien keer solo
Hoewel zijn ouders hem aanraadden om naar de Kleinkunstacademie te gaan, rondde Klaas van der Eerden (Waterland, 1975) een geheel andere studie af: personeel en arbeid. Met dat diploma op zak won hij zowel de vak- als publieksprijs op het Amsterdams Kleinkunst Festival. Dat deed hij met de voorstelling Klaas komt vaak. Door het succes van zijn eigen voorstellingen stapte Klaas uit de improvisatiecabaretgroep Op Sterk Water. Inmiddels is hij aanbeland bij alweer zijn tiende soloshow Blijven drijven.

Klaas verstaat het vak van zelfmarketing als de beste. Door om de haverklap in spelletjesprogramma’s te verschijnen als deelnemer, teamcaptain, kandidaat, gast of panellid blijft hij voortdurend in beeld. Kinderen kennen hem vooral door zijn sketches in het educatieve jeugdprogramma Het Klokhuis. Ook was hij te zien in VARA laat, waarin op humoristische wijze de dag werd doorgenomen, en Wipeout, waarbij kandidaten een parcours met obstakels moesten afleggen om een geldbedrag te kunnen winnen. Een schot in de roos was zijn verborgen-cameraprogramma Foute vrienden. Beelden daarvan doen het nog steeds goed op sociale media. 

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Waarom ben je zolang gestopt?
“Ik was uitgeblust. Vijftien jaar lang vier tot vijf keer per week optreden en ook alles zelf schrijven was slopend. Begrijp me niet verkeerd: ik ben dol op dit werk, maar op een gegeven moment merkte ik dat ik voor het geld het podium op ging. Dat was een belangrijk sein dat ik voor onbepaalde tijd moest stoppen. De zalen zaten nog vol, maar ik wilde mezelf niet herhalen of opnieuw moeten uitvinden. Een tijdje afstand nemen heeft het vuur weer aangewakkerd om er echt weer te willen staan om het staan. Niet per se omdat het knaken in het laatje brengt.”

‘Wat ik zelf wel aardig vond, is mijn striptease bij de Chippendales. Voor 2.000 vrouwen die helemaal uit hun dak gingen’

Wat deed je daarna?
“Meer televisie maken. In Expeditie Robinson haalde ik, tot mijn eigen verbazing, de finale en er volgde een hele rits andere programma’s, waaronder het interviewprogramma Big Fish Klaas. Als een producent mij morgen benadert om weer zoiets te gaan maken, samen met een gast naar een afgelegen gebied afreizen, visje vangen, bakken en een goed gesprek aangaan, dan zeg ik meteen ja. Ook leerde ik radio kennen en heb ik met Wietze de Jager de ochtendshow van Radio 538 mogen doen. Ik vind het jammer dat dat avontuur maar zo kort geduurd heeft. Wietze besloot te stoppen en te emigreren, waardoor het ook voor mij stopte.”

Eén van je grootste successen op televisie was het verborgen-cameraprogramma Foute vrienden.
“Daarin moest één iemand de opdrachten in zijn oortje van de anderen uitvoeren en niet zelden waren dat dingen die je in het normale leven nooit zou doen. Zoals mensen aanspreken met de meest bizarre vragen en verzoeken of fysiek iets uithalen. Het was de kunst om de persoon die jij iets toefluisterde zoveel mogelijk voor het blok te zetten: durft hij dit wel of niet. Het programma is in 2019 gestopt, maar via sociale media zie ik nog regelmatig korte fragmenten voorbijkomen. Daar doet het ‘t nog steeds heel goed, terwijl het in deze tijd - en we zijn pas zes jaar verder - meteen voer zou zijn voor discussie. Het zou nu moeilijker zijn om zo’n programma te maken, ook omdat we nu sneller worden herkend dan toen.”

Wat is het vreemdste dat je hebt moeten doen?
“Wat ik zelf wel aardig vond, is mijn striptease voor 2.000 vrouwen in het Beatrix Theater in Utrecht. Ik was een surprise-act tijdens een show van de Chippendales. Het contrast met die gespierde kerels tegenover mijn ongeschoren buik was natuurlijk gigantisch. Die vrouwen gingen helemaal uit hun dak, omdat ze het zo grappig vonden.”

Nu weer terug in het theater. Hoe voorkom je lopende band-werk?
“Door me te blijven realiseren welke druk erop staat. Ik sta daar toch in m’n eentje, dus de avond waar mensen geld voor hebben betaald, hangt toch van mij af. Ik tour door heel Nederland en elk theater is weer anders, van een kleine ruimte in Franeker tot een grote bak in Heerlen, met steeds weer totaal andere mensen in de zaal. Soms kom ik op en heb ik vrijwel nog niks gedaan, maar merk ik wel wat voor avond het gaat worden.

De voorstelling begint met een opening, dan een gek dansje, keiharde muziek en vervolgens stilte. De ene keer volgt daar keihard gejoel en gefluit op, een andere keer slechts een laf applausje. Ondanks het feit dat ik exact dezelfde energie lever als de dag ervoor. Daar kan ik uit opmaken hoe de zaal in de wedstrijd zit. En of ik extra aan de bak moet. Uiteindelijk zorg ik er wel voor dat de mensen gaan lachen. Het is nog nooit voorgekomen dat me dat niet is gelukt.”

Maar toch, sommige avonden zijn stroperig. En dan moet je nog een uur…
“Dat komt echt niet meer zo vaak voor, hoor. Misschien ook omdat ik 50 ben geworden. Twintig jaar geleden had ik daar veel meer last van en kon ik er ook echt onzeker van worden. Dan vroeg ik me op het podium af of ik wel leuk genoeg was. Nu ben ik zeker genoeg van mezelf, omdat ik weet dat dezelfde grappen eerder die week ergens anders wel werkten. Dan ligt het gewoon aan het publiek, haha. Het is soms net als het echte leven.

Het is niet altijd even makkelijk, je krijgt het niet altijd cadeau. Het moeilijkst zijn avonden waarop er bekenden van mij in het publiek zitten. Dan maak ik bijvoorbeeld een grap en denk ik: o ja, die gaat zijdelings een beetje over die vriend. Dat weet de persoon in kwestie natuurlijk niet, maar dat voelt dan ergens toch een beetje lullig. Premières met vrienden, bekenden en familie in de zaal zijn het vreselijkst. Die avonden mogen van mij dan ook zo snel mogelijk over zijn.”

‘We seinden als een gek dat de schipper moest uitwijken, maar het vaartuig kwam in volle vaart op ons af’

Verwachten mensen dat je voortdurend grappig bent?
“Ja. Ben ik dat altijd? Nee. Sterker nog, ik spaar het gedurende de dag waarschijnlijk zelfs op voor de show ’s avonds. Wanneer ik tijdens de zomervakantie niet speel, merkt mijn vrouw dat meteen. Dan zoek ik thuis continu een flauwe invalshoek op dingen en zegt zij na verloop van tijd: Het wordt tijd dat je weer aan het werk gaat. Dit wordt me te gek.”

De rode draad in je voorstelling Blijven Drijven is het ongeluk van je broer die op jonge leeftijd is verdronken. 
“Klopt, terwijl ik het er eigenlijk niet meer over wilde hebben. Maar door een bootongeluk dat ik in Thailand had, ben ik daar anders over gaan denken. We werden ’s nachts overvaren door een groot ander schip dat ons niet had gezien. We seinden als een gek dat de schipper moest uitwijken, maar het vaartuig kwam in volle vaart op ons af. Ik belandde onder water en moest meteen aan mijn moeder denken. Heel gek. Alle drie - de schipper, een gids en ik - grepen iets waarop we konden blijven drijven. Ik had een jerrycan. Daarop ben ik vijf kilometer terug naar de kust van het eiland Koh Tao gezwommen. Mijn broer is op jonge leeftijd verdronken, mij gebeurde bijna hetzelfde. Om dat nog een keer te moeten meemaken, zou verschrikkelijk voor mijn ouders zijn geweest.”

Jij verving je overleden broer?
“Ja. Mijn ouders hebben me eerlijk verteld hoe ik ben ontstaan. Als mijn broer niet was verdronken, dan was ik er nooit geweest. Een boodschap die ze me nooit hadden moeten brengen, want wat heeft een kind daaraan. Zelf zou ik dat als vader nooit hebben gedaan. Dan zou ik er iets van hebben gemaakt als: we weten niet hoe het zou zijn gelopen als het niet gebeurd was. Die familiegeschiedenis en mijn eigen ongeluk bleven lang rondpoken in m’n hoofd. Daar moest ik iets mee. Op het toneel verwerk ik de pijn die ik thuis te verwerken kreeg. Maar wees niet bang, er mag om gelachen worden.”

Is het lekker om je eigen baas te zijn?
“Jazeker, maar het brengt ook een bepaalde onrust met zich mee. Dat zal elke zzp’er herkennen. Heb ik volgende maand nog wel een inkomen? Stel dat ik morgen neerval, iets breek of ziek word? Kan ik het dan allemaal nog wel verhapstukken? Totaal geen redelijke gedachte, dat weet ik ook wel, maar het gaat nooit helemaal weg. Wanneer ik dan vervolgens in mijn administratie kijk en zie dat ik het, mocht mij echt iets overkomen, prima nog een paar jaar kan uitzingen, de hypotheek kan worden betaald en de studies van onze kinderen, dan blijkt er in werkelijkheid niet zoveel aan de hand te zijn. Ons leven stopt dan niet ineens.”

Je bent dit jaar 50 geworden. Hoe voelt dat?
“Ik vind het wel een leeftijd, hoor. Nu ben ik officieel oud hè. Over de helft, stapje rustiger, afbouwen. Vroeger keek men daar echt zo tegenaan, maar het tegendeel is in mijn geval waar. Ik denk dat ik juist een stapje extra zet, of dat nu gezond voor m’n hart is of niet. Ik heb twee dochters van 15 en 17 en probeer in het theater ook nog een soort van jeugdigheid te laten zien. Soms denk ik dat dat lukt, maar ik ben evengoed die man met dat buikje die het allemaal maar probeert. Mijn dochters vinden dat soms grappig, maar lang niet altijd. Ze schamen zich weleens voor wat hun vader allemaal staat te doen.” 

‘Eén week per jaar zwijgen in Lapland is een aanrader. Zeker als je in een vrouwenhuis leeft waarin al genoeg gekwebbeld wordt’

Hoe heb je het gevierd?
“Met een aantal bevriende gezinnen en mijn gezin aan de Costa Brava in Spanje. Toen ik jong was, had ik altijd de droom om quizmaster te worden. Of in ieder geval iets doen op televisie waarmee ik mezelf kon laten zien. Het stellen van vragen aan kandidaten is het niet geworden, maar ik denk dat ik er redelijk dicht bij in de buurt ben gekomen. Ik heb fantastisch werk, woon in een leuk huis, de kinderen gaan lekker, mijn vrouw is gelukkig. Het is allemaal redelijk goed gekomen.” 

Ben je klaar voor de fase waarin je meiden het huis uit gaan?
“Eerlijk gezegd nog niet. Aan de ene kant stimuleer ik heel erg dat ook mijn dochters zo snel mogelijk op kamers gaan, want dat geeft onafhankelijkheid en zo ben ik ook opgevoed. Probeer het maar, dan kun je vanzelf je eigen boontjes doppen. Aan de andere kant lijkt het me verschrikkelijk. Dan krijg je zo’n empty nest-syndroom. Ik vind het ontzettend gezellig dat ze nog thuis wonen. Vooral wanneer ze beiden hun kamer opruimen, want dat lukt nog niet altijd. Door wat zij meemaken op school, beleef ik de wereld op een andere manier door hun ogen. Dat geeft het allemaal net wat meer pit.”

Zeven jaar geleden leefde je deels zonder hen, toen je vrouw en jij een jaar uit elkaar waren.
“De helft van de tijd waren de kinderen bij mij, de andere helft bij haar. Ik keek er altijd heel erg naar uit mijn meiden weer te zien. En Anna, mijn vrouw, uiteindelijk ook, want we zijn weer bij elkaar gekomen. Dat stond niet in de planning en was ook niet de verwachting. We gingen echt uit elkaar met het idee dat het beter was. Toch groeiden we weer naar elkaar toe. Dat kon, omdat we ook met elkaar in contact bleven vanwege onze dochters.”

Wat veroorzaakte de breuk?
“Dat had deels te maken met haar ziekte. Ze had het BRCA1-gen in haar lichaam dat de kans op borst- en eierstokkanker vergroot. Die heeft ze preventief laten verwijderen, wat best een impact had op haar. Ik stond anders in de wedstrijd, zo van: dat gaan we oplossen en dan kunnen we weer door. Mijn ouders zijn dus ook ooit een kind verloren, mijn broer, en in mijn ogen bestond er niets ergers dan dat. In dat licht viel al het andere wel mee. Maar zo is het natuurlijk niet. Ik ben daarom gestopt om vervelende dingen die mij, vrienden of familieleden overkomt langs de meetlat van een verloren kind te leggen. Anders zet je problemen alleen maar weg als niet belangrijk. Ik besef nu dat ieder mens het anders ervaart.”

Is die periode alleen maar goed voor jullie geweest?
“Uiteindelijk wel. Als je uit elkaar bent, denk je: van wie hou ik nu eigenlijk het meest? Dat is voor mij altijd Anna gebleven. Ook in die periode. Ik leerde veel over mezelf. En over wat ik miste. Dat we, ondanks de verschillen, toch soulmates zijn die niet overal hetzelfde over hoeven te denken. Politiek, televisie, het mag best verschillen. Ik kijk bijvoorbeeld graag naar Vandaag Inside, om als jongen uit een links nest ook wat rechtse geluiden te horen. Zij moet daar niets van hebben.

Ik zie weleens stellen die over elk onderwerp dezelfde mening hebben en 24/7 alles met elkaar doen. Die moeten daar nog doorheen, denk ik dan. Je moet elkaar in een relatie de kans geven de ander te missen. Al is het maar een paar uur. Dan is het extra leuk om elkaar daarna weer te zien. Als ik met mijn vrienden ga voetballen of vissen, dan hoeft zij daar niet per se bij te zijn. Net als dat ik ook niet naast haar sta op de yogaclub.”

Denk je weleens out of the box?
“Ik ga elk jaar vissen in Lapland. Alleen. Met een gids. Dat vinden mensen maar gek. Het is geen gezellige plek met kroegen in de buurt, maar simpelweg met je waterpak in de rivier staan en vissen vangen met een vliegtechniek waarbij je nepvliegjes via een lassobeweging op het water laat landen. Samen lopen we dan de stroom af, waarbij we nauwelijks met elkaar praten. Alleen over wat een goede plek is om naartoe te lopen. Dat is het. Eén week per jaar zwijgen in Lapland. Ik kan het iedereen aanraden. Zeker als je, net als ik, in een vrouwenhuis leeft waarin al genoeg gekwebbeld wordt.” 

Schrijven nieuwe shows zich daar in gedachten als vanzelf? 
“Het thema van de voorstelling komt daar meestal wel in me op. Specifieke situaties, grappige scènes of verhalen haal ik eerder uit de stad, het café of van het schoolplein. De tour die ik doe, is redelijk lang. Ik begon in december 2024 en het loopt nog tot april volgend jaar, maar ik ben dan ook tien jaar weggeweest. Veel mensen willen komen kijken, dus ik speel er in totaal een stuk of 170. Daarna ga ik weer schrijven aan iets nieuws.”