@media (max-width: 679px){#fig-628c6a6f944f1 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f944f1 img{#fig-628c6a6f944f1 img.lazyloading{width: 624px;height: 468px;}}@media (min-width: 680px) and (max-width: 680px){#fig-628c6a6f944f1 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f944f1 img{#fig-628c6a6f944f1 img.lazyloading{width: 980px;height: 735px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1000px){#fig-628c6a6f944f1 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f944f1 img{#fig-628c6a6f944f1 img.lazyloading{width: 1290px;height: 726px;}}@media (min-width: 1001px) and (max-width: 1440px){#fig-628c6a6f944f1 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f944f1 img{#fig-628c6a6f944f1 img.lazyloading{width: 1400px;height: 788px;}}@media (min-width: 1441px){#fig-628c6a6f944f1 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f944f1 img{#fig-628c6a6f944f1 img.lazyloading{width: 1900px;height: 814px;}}Twijfelen wappies dan nooit?

Twijfelen wappies dan nooit?

Vóór de digitale revolutie stond de wappie er alleen voor. Nu maakt internet het voor iedereen mogelijk om gelijkgestemden te vinden. Maar wat is nu een wappie? En wie bepaalt wat een ‘zonderlinge kijk op de feiten’ is en wat niet? De wetenschap?

Vianney Koelman (1961) is emeritus hoogleraar aan de Technische Universiteit Eindhoven. Hij was verbonden aan het nationale instituut voor fundamenteel energieonderzoek DIFFER en hield zich bezig met duurzame energietechnologie. Daarnaast was hij Chief Scientist bij Shell en adviseerde als zodanig het hoogste management. Ook heeft hij een (iets minder geleerde) broer: Panorama’s Luuk Koelman (1964), die Vianney graag het hemd van het lijf vraagt.

Zeg broer, wanneer is een standpunt van mijn schoonmoeder ook echt een wappie-standpunt?

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_top_article');

“Wappie vind ik geen fijne term. Het klinkt mij te veel als een scheldwoord. In Oostenrijk is een Wappler een dwaalgeest, een incompetent persoon. En het Surinaamse wappa kun je vertalen als ‘stoned’.

Maar goed, eigenlijk vraag je me wanneer iemand buiten de discussie wordt geplaatst. Doen de autoriteiten dat? Of de reguliere media? Of is het de wetenschap? Het simpele antwoord is dat de persoon dat zelf doet.

Laten we de discussie over 5G-straling als voorbeeld nemen. Kijk, wat je standpunt ook is – of je nu bijvoorbeeld als de dood bent voor 5G-straling of ervan overtuigd bent dat 5G geheel ongevaarlijk is – uiteindelijk moet je voor jezelf altijd die ene vraag kunnen beantwoorden: wat zou mij van gedachten kunnen doen veranderen? Kun je dat niet aangeven en roep je alleen maar: 5G is gevaarlijk! Dat voel ik, het is gewoon zo! Trouwens, ik ken iemand die elektrosensitief is, dan sta je heel zwak. Je geeft aan niet geïnteresseerd te zijn in tegenargumenten of nieuwe informatie, en sluit bij voorbaat de discussie. Ja, dan is de kans groot dat je een wappie-standpunt inneemt. Een wappie-standpunt is dus precies het tegenovergestelde van een wetenschappelijk standpunt. Een wetenschapper is en blijft altijd op zoek naar nieuwe feiten die zijn of haar gedachten kunnen veranderen.”

@media (max-width: 680px){#fig-628c6a6f94d18 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f94d18 img{#fig-628c6a6f94d18 img.lazyloading{width: 624px;height: 0px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1320px){#fig-628c6a6f94d18 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f94d18 img{#fig-628c6a6f94d18 img.lazyloading{width: 980px;height: 0px;}}@media (min-width: 1321px){#fig-628c6a6f94d18 img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f94d18 img{#fig-628c6a6f94d18 img.lazyloading{width: 1272px;height: 0px;}}
Onder demonstranten zitten veel betweters.

Dus dan wordt mijn schoonmoeder gecanceld omdat ze anders denkt?

“In het geheel niet. Van de wetenschap mag jouw schoonmoeder alles denken en zeggen, want wetenschap is niet woke en zal nooit iemand cancelen. Maar ze moet niet verwachten dat een wetenschapper vervolgens begripvol knikkend meegaat in haar gedachtegang. Weet je wat het is? Veel mensen die zich een middag hebben ingelezen op internet en zo een klein beetje kennis hebben opgedaan, worden al snel overmoedig. Zo van: o, nu snap ik het! Ik begrijp het, nu weet ik alles. Vervolgens komen ze met allerlei wilde beweringen, want laten we wel wezen: in Nederland hebben we niet alleen 17 miljoen bondscoaches, maar ook 17 miljoen corona- en klimaatdeskundigen, die zichzelf laatst hebben omgeschoold tot Rusland-expert. En o ja, 5G valt natuurlijk ook nog steeds onder hun expertise. Allemaal prima wanneer je van al die markten thuis bent, maar verwacht dan niet dat een wetenschapper enthousiast wordt van al jouw rare claims.”

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_middle_article');

Mijn schoonmoeder gelooft niet in de wetenschap, zegt ze, maar wel in haar eigen waarnemingen.

“Mooi dat je het woord ‘geloven’ gebruikt. Zal ik je vertellen wat geloof is? Geloof betekent: ik moet mijn kritisch denkvermogen uitschakelen en mezelf aan iets onderwerpen. Bijvoorbeeld aan het geloof dat Jezus water in wijn kon veranderen. Of dat Hij uit de dood zou zijn herrezen. Beide druisen in tegen alle ideeën van de wetenschap. Maar als je écht gelooft, dan kan niets jou aan het twijfelen brengen. Dus dan kun je per definitie de vraag niet beantwoorden wát jou van gedachten zou kunnen doen veranderen. Als de paus zegt dat hij gelooft in de wederopstanding van Jezus en je vraagt hem vervolgens wat hem aan het twijfelen zou kunnen brengen, dan is zijn antwoord: niets! Dat geeft echt een heel mooie scheiding tussen ‘wat is geloof ’ en ‘wat is wetenschap’.”

@media (max-width: 680px){#fig-628c6a6f94fdd img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f94fdd img{#fig-628c6a6f94fdd img.lazyloading{width: 624px;height: 0px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1320px){#fig-628c6a6f94fdd img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f94fdd img{#fig-628c6a6f94fdd img.lazyloading{width: 980px;height: 0px;}}@media (min-width: 1321px){#fig-628c6a6f94fdd img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f94fdd img{#fig-628c6a6f94fdd img.lazyloading{width: 1272px;height: 0px;}}
Weg met 5G, vindt deze auto.

Wappies kennen geen twijfel?

“Precies. Terwijl een wetenschapper altijd een slag om de arm houdt. Die zal zeggen: Dit is het beste wat we hebben, maar het is nog geen eindantwoord, want daarvoor is meer onderzoek nodig. Twijfel is de kern van wetenschap. Terwijl een wappie juist géén twijfel kent. Die gelooft heilig in de eigen waarheid. Dat levert dan heel rare gesprekken op, bijvoorbeeld in talkshows. Dan schuiven een viroloog en een wappie aan. Want dat levert zo’n leuke discussie op, volgens de redactie. Compleet absurd, want zo wordt de indruk gewekt dat beide kampen gelijkwaardig zijn. En dat zijn ze niet. Vervolgens krijg je een gesprek, waarin de wetenschapper zijn standpunt heel omzichtig brengt:

We weten inderdaad niet zeker of het allemaal klopt, maar… En daar walst de wappie dan overheen: Of het klopt, zegt u? Hahaha, daar klopt natuurlijk helemaal niets van, dat kan ik u nu al vertellen! En vervolgens komt hij met wilde claims die zijn waarheid ondersteunen. ‘Het andere geluid’ heet dat dan. Daardoor lijkt het voor de kijkers thuis vaak alsof wetenschappers zich zwak verdedigen, terwijl wappies de wijsheid in pacht lijken te hebben.”

@media (max-width: 680px){#fig-628c6a6f950ff img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f950ff img{#fig-628c6a6f950ff img.lazyloading{width: 624px;height: 0px;}}@media (min-width: 681px) and (max-width: 1320px){#fig-628c6a6f950ff img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f950ff img{#fig-628c6a6f950ff img.lazyloading{width: 980px;height: 0px;}}@media (min-width: 1321px){#fig-628c6a6f950ff img.lazyloading{background: #eee;}#fig-628c6a6f950ff img{#fig-628c6a6f950ff img.lazyloading{width: 1272px;height: 0px;}}
De nieuwe Panorama ligt nu in de winkel en is hier te bestellen.

Maar veel wappies komen toch met bewijzen?

“Nee. Ze komen nooit met bewijzen, maar enkel met een anekdote, een incidenteel verhaal. Stel, jouw schoonmoeder vindt roken niet ongezond omdat haar opa 98 werd en rookte als een ketter. Wanneer ze dan meerdere anekdotes heeft gevonden die haar theorie onderschrijven (kijk, allemaal hoogbejaarden die hun hele leven hebben gerookt), dan beschouwt ze dat als bewijs. Maar het meervoud van ‘één anekdote’ is niet ‘bewijs’, maar simpelweg ‘meerdere anekdotes’. Hooguit kun je er een hypothese aan ophangen: zou het zo kunnen zijn dat...? Voor een wetenschapper is dat het startpunt van onderzoek. Maar jouw schoonmoeder ziet het als de finish. Zij beschouwt een reeks toevalligheden als bewijs. Tenminste, als het in haar straatje past.”

Benieuwd naar de rest van het artikel

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_bottom_article');

Laatste nieuws