doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_below_menu_allpages');

Zo liep de Golden State Killer tegen de lamp. DNA bekend!

In de Verenigde Staten wordt na de Golden State Killer de ene na de andere moordzaak opgelost via een revolutionaire techniek. Stamboomonderzoekers sporen daders op door hun dna up te loaden naar online dna-databanken en ze daarin te linken aan verre familieleden. Een databank waarmee iedereen te vinden is, lijkt daardoor dichterbij dan ooit.
doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_below_image_article');
Zo liep de Golden State Killer tegen de lamp. DNA bekend!

De vrouw die hem in de deuropening van haar slaapkamer zag staan, een bivakmuts op zijn hoofd, een blauw T-shirt aan, geen broek, wel een erectie. Het mes van tien centimeter dat hij tegen haar slaap drukte, voor hij haar verkrachtte. Het koppel dat op een maandagmorgen wordt gevonden door de makelaar, allebei naakt. De man in de inloopkast, in zijn wang geschoten.

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_top_article');

De vrouw op haar buik in een plas bloed, haar hoofd richting het bed.

Hij was een serieverkrachter. Hij was een seriemoordenaar. Maar wie hij was, dat was tientallen jaren onbekend. De man die sinds de jaren zeventig in Amerika minstens dertien moorden pleegde, en verantwoordelijk was voor tientallen verkrachtingen en inbraken, werd bekend als de Golden State Killer, omdat hij zijn misdaden pleegde in Californië. In 2018 werd hij opgepakt, dankzij een revolutionaire methode: particuliere dna-databanken. Een opsporingsmiddel waar in forensisch Nederland met interesse naar wordt gekeken

#Hotforholes

Paul Holes (52) is een knappe man.

Althans, dat vinden veel Amerikaanse vrouwen. #Hotforholes, zo luidde na een aantal tv-optredens de hashtag op sociale media. Maar kom daar niet mee aan bij Holes. Hij is gewoon politieman, iemand die er alles aan doet om zaken op te lossen, zo legt hij uit hij via een videoverbinding vanuit Colorado Springs, de eerste keer dat Holes met een Nederlands medium praat over de zaak van de Golden State Killer.

Het is 2017 als Holes beseft dat alle opsporingsmiddelen om de Golden State Killer te pakken zijn uitgeput. Ja, de man liet op meerdere plekken spermasporen achter, dus ze hebben zijn dna. Maar dat leidt in de databanken die de politie tot haar beschikking heeft niet tot een match. Kort daarvoor heeft een andere Californische politieagent echter een bijzonder succes geboekt in een vermissingszaak die Holes aan het denken heeft gezet. In Amerika zijn er miljoenen mensen op zoek naar familieleden, en daarom uploaden zij vrijwillig hun dna naar websites met namen als Ancestry, 23andMe, of GEDMatch. Zouden tussen die miljoenen dna-profielen geen verre familieleden van de Golden State Killer te vinden zijn?

De kans daarop is groot, zo weet Holes. De FBI neemt, net als de Nederlandse politie, maar een beperkt gedeelte van iemands dna op in hun forensische databank. Privacy speelt daarbij een rol. De techniek is ook robuust. Er is weinig dna nodig om daders met zekerheid te identificeren, maar verre familieleden geven niet snel een match doordat zo weinig genetisch materiaal wordt uitgelezen.

De online genealogische databanken lezen veel meer dna uit. Daardoor kunnen ook verre familieleden gevonden worden. De kans op een match wordt daardoor exponentieel groter. Holes wist dat het kon werken. Maar er was nog nooit eerder op deze manier een moordenaar gepakt. En mocht het wel?

Undercovernaam

Paul Holes is inmiddels met pensioen, maar het was de zaak van zijn leven. Als hij erover vertelt, twinkelen zijn ogen. Eerst vindt Holes een laboratorium dat het dader-dna op de juiste manier wil uitlezen. Dan is hij klaar voor de volgende stap: het uploaden van het dna-profiel van de seriemoordenaar in de website van GEDMatch. Dat gebeurde in het grootste geheim. “Ik gebruikte een undercovernaam van de FBI. GED- Match wist op dat moment niet dat er het dna van een onbekende dader in hun database werd ingevoerd.”

Paul Holes riep de hulp in van Dr. Barbara Rae-Venter (72). Rae-Venter, een gepensioneerde advocate, begon kort na de eeuwwisseling met het uitwerken van haar eigen stamboom als een hobbyproject. Ze ontwikkelde zich daarna al snel tot een expert, hierbij geholpen door een achtergrond in biochemie. Als advocaat vroeg ze ooit onder meer het eerste patent aan op een genetische gemanipuleerde tomaat. Als Rae-Venter hoort waar de Golden State Killer van verdacht wordt, twijfelt ze geen moment: ze wil helpen hem op te sporen.

Rae-Venter zet het profiel van de Golden State Killer op GEDMatch. Maar de meeste familieleden die ze vindt zijn zo ver verwant dat verder zoeken geen zin heeft. Maar er zijn ook interessante matches. De mate van genetische verwantschap geeft Rae-Venter een idee wat voor relatie die persoon heeft met de Golden State Killer. Zo is er eentje die mogelijk een bet-betovergrootouder met hem deelt. Uiteindelijk vinden ze een familielid dat een generatie nauwer aan de dader verwant lijkt.

Het wordt puzzelen met stambomen. Door archieven na te spitten vinden Rae-Venter en Holes uiteindelijk twee gemeenschappelijke voorouders van beide matches, geboren rond 1840. Dan komt een ontknoping dichtbij: als ze alle afstammelingen van dit stel in kaart hebben gebracht, komen mogelijke daders in beeld. “De leeftijd van onze verdachte was bekend,” vertelt Holes. “We wisten dat hij geboren was tussen 1940 en 1960. Dus we waren op zoek naar verwanten die in die periode geboren waren.”

Benieuwd hoe het onderzoek verder verliep? En hoe de dader uiteindelijk gevonden wordt? Je leest het hele artikel in de nieuwste Panorama of op Blendle.

doDisplay('div-gpt-ad-PanoramaNL_in-content_bottom_article');

Laatste nieuws