Outlaw in Waylon

Outlaw in Waylon

“Als ik het over The Common Linnets of over Ilse de Lange wil hebben, dan doe ik dat. Waarom niet? Weet je, ik heb alle kanten van dit vak gezien. Ook de meest donkere en ondankbare kanten. Ik heb stront moeten vreten, ik heb in de meest kloterige kuthokken gestaan om mijzelf om te kleden, ik heb op feesten gespeeld waar het publiek massaal met z'n rug naar mij toe stond. Ik heb keihard gewerkt om te kunnen doen wat ik wil doen. Om mijn eigen keuzes te kunnen maken. Ik had graag deel uitgemaakt van het Common Linnets-avontuur, maar dan wel op gelijkwaardige basis. Je doet het samen, dus dan beslis je ook samen, vind ik.

Ik wilde bijvoorbeeld mijn eigen gitarist meenemen naar The Common Linnets. Mocht niet. Ilse stelde de band samen. Ik wilde wat mensen uitnodigen voor het Songfestival. Kon niet. Alle plaatsen waren vergeven. Met veel pijn en moeite kon er uiteindelijk nog een stoeltje voor mijn vriendin worden vrijgemaakt. Dan weet je toch waar je staat? Toen  heb ik voor mijzelf gekozen. Ik paste ervoor om met de Grote Ilse de Lange Show op tournee te gaan. En ik laat mij ook niet zomaar wegzetten als een moeilijke jongen of als een of andere egoïstische junk die niets anders doet dan de levens van anderen verzieken. Dat ben ik niet. Ik ben geen slecht mens. Dat weet ik en dat weet Ilse ook. Ik ben tegenover haar altijd eerlijk geweest. Iedereen die iets anders beweert is vals of onwetend.”

Boem.

Het was september 2014. Een klein half jaar nadat Waylon met The Common Linnets op het Eurovisie Songfestival de tweede plaats had behaald, het beste Nederlandse resultaat sinds mensenheugenis. Het nummer Calm After the Storm had in maar liefst vijftien landen de nummer één-positie in de hitlijsten bereikt. Het internationale succes lag voor het oprapen, zo leek het, en juist op dat moment trok Waylon de stekker eruit. Onbegrijpelijk vond Nederland. Bij RTL Late Night vocht de arme Ilse de Lange tegen haar tranen. Ze sprak van ‘de meest zwarte periode uit haar carrière’, maar op de vraag wat Waylon haar dan precies had aangedaan, kwam nooit een antwoord.

Veelbesproken breuk

Er zijn van die interviews waar je als verslaggever met weinig verwachtingen naartoe gaat. Het interview met Waylon was er voor mij zo eentje. De persdame van de platenmaatschappij had mij nadrukkelijk gezegd dat het gesprek over zijn nieuwe album Heaven After Midnight diende te gaan, en dus niet over zijn veelbesproken breuk met Ilse de Lange. Naast het verboden gespreksonderwerp was er ook een fotografieverbod. Er mocht die dag geen enkele foto van Waylon worden gemaakt. Als Panorama foto’s bij het interview wilde plaatsen dan konden we die van de platenmaatschappij gebruiken: een serie inwisselbare plaatjes die aan alle kanten waren opgepoetst en gladgestreken. Een derde element dat mijn enthousiasme danig had getemperd was de nogal hoogdravende locatie waar Waylon mij te woord zou staan: een hotelkamer in het Hilton in Amsterdam-Zuid. Alsof ik een afspraak had met de Rolling Stones of met Elton John, en niet met Willem Bijkerk uit Apeldoorn.

Het meisje van de platenmaatschappij nam mij mee naar een kamer op de tweede verdieping en klopte op de deur. Ondanks het fotoverbod zag Waylon eruit alsof hij elk moment een leger fotografen verwachtte. Hij droeg een zonnebril, een modieuze leren motorjas, een ingewikkelde spijkerbroek met allerlei gaten en kettingen en welgeteld één zwart leren handschoentje. Alleen de hoed ontbrak er nog aan.

Waylon is iemand die het je makkelijk maakt een hekel aan hem te hebben. Of op z’n minst een beetje lacherig over hem te doen. Wie hem niet persoonlijk kent, vindt hem al snel een aansteller, een ijdeltuit of een arrogante kwast. En dan is er nog zijn muziek: country. Een genre dat in Nederland al snel wordt geassocieerd met provinciale huisvrouwen die in troosteloze gymzalen en in rijen van tien, met een hoed op hun hoofd en hun handen in de zij, mechanisch van links naar rechts stampen. En weer terug.

Maar tijdens het interview kreeg ik al snel in de gaten dat de man die tegenover mij zat geen rol speelde. Hij had zich niet verkleed als muzikant. Hij wás muzikant. Dat bleek onder andere toen ik hem vroeg waarom hij de opnames van zijn nieuwe cd volledig uit eigen zak had betaald terwijl hij toch gewoon een contract had bij een grote platenmaatschappij. “Omdat ik geen consessies wil doen,” zei hij. “Natuurlijk kan ik mijn hand ophouden bij de platenmaatschappij maar dan verkoop ik mijn onafhankelijkheid. Dan geef ik anderen het recht om mee te beslissen over hoe mijn muziek moet klinken. Dat wil ik niet meer.”

“En dus smijt je er maar een paar ton tegenaan,” vulde ik hem aan. “Maar wat nou als die cd straks voor geen meter verkoopt, wat niet bepaald ondenkbaar is voor een cd vol countrymuziek?”

“Daar hou ik mij niet mee bezig,” zei Waylon. “Als je met die gedachte muziek maakt, dan moet je er denk ik heel snel mee ophouden. Geld boeit me niet.”

Niet veel later kwam het gesprek natuurlijk toch op The Common Linnets. Nee had ik, ja kon ik krijgen. Hij had het volste recht om het gesprek daar af te kappen, maar in plaats daarvan gaf hij uitgebreid antwoord op alles. Ik had niet de indruk dat hij wist dat het een verboden gespreksonderwerp betrof. Hij leek het juist prettig te vinden om erover te praten. Hij luchtte zijn hart, het was oprecht en recht voor zijn raap, zonder dat hij hatelijk werd of rancuneus. Zijn reactie na afloop van het interview was er een van opluchting. “Yes, die ging lekker!” riep hij toen ik mijn memorecorder na een uur praten uitzette.

Ook ik ging met een opgelucht gevoel naar huis die dag. Ik had meer gekregen dan waar ik op had durven hopen. Alleen het meisje van de platenmaatschappij was minder te spreken over het eindresultaat. “Als hij er akkoord mee is, dan ben ik het ook,” mailde ze mij nadat ik haar het interview ter inzage had laten lezen. “Maar ik vind dat het wel erg weinig over zijn nieuwe cd gaat...”

Vriend Steef

Sinds dat bewuste interview heb ik een zwak voor Waylon. Niet per se voor zijn muziek, maar wel voor de eigenwijze en onhollandse manier waarop hij voor honderd procent artiest is. Bovendien hebben we iets gemeen. Of beter: iemand. Op zijn rechter onderarm staat in koeienletters de naam ‘Steef’ getatoeëerd. Die Steef is Stefan Siwabessy, Waylons vaste gitarist en tevens zijn beste vriend. Maar vroeger, dik dertig jaar geleden, was Steef míjn gitarist en míjn beste vriend. We groeiden op in hetzelfde Zeeuwse dorp, we zaten op dezelfde school, voetbalden in hetzelfde voetbalteam en speelden als pubers in hetzelfde bandje. Ik was een uiterst beperkte zanger, Stefan was een begenadigd gitarist. Achteloos en onnavolgbaar vlogen zijn knokige vingers toen al over de hals van zijn eerste Fender Stratocaster.

Na onze middelbare schooltijd groeiden we uit elkaar. Ik ging de journalistiek in, Stefan volgde zijn hart. Zo goed en zo kwaad als het ging, probeerde hij te leven van de muziek, wat onherroepelijk betekende dat hij regelmatig bij het uitzendbureau aanklopte en bijkluste als vuilnisman of milieustraatmedewerker. Uiteindelijk belandde hij bij de veelgevraagde coverband Millstreet die optrad door het hele land. Zanger en frontman van de band was ene Willem Bijkerk in wie Stefan al snel een soulmate herkende. Willem was iemand die net als hij onvoorwaardelijke leefde voor de muziek.

De twee sloten een pact. Toen Willem later furore maakte in het tv-programma Holland’s Got Talent en naar aanleiding daarvan de mogelijkheid kreeg om onder zijn artiestennaam Waylon een solo-cd op te nemen, beloofde hij Stefan dat hij hem niet zou vergeten. En hij hield woord. Toen de cd klaar was en er een band moest worden geformeerd waarmee Waylon op tournee kon, kwam de platenmaatschappij al snel met een lijst van gelauwerde gitaristen op de proppen, maar Waylon hield voet bij stuk. Er was maar één gitarist met wie hij wilde werken.

Inmiddels is Stefan al zo’n tien jaar zijn vaste gitarist. Zeggen dat hij Waylon kent als geen ander, is niet overdreven. Dus toen Panorama mij vroeg om een portret van Waylon te schrijven, besloot ik mijn jeugdvriend weer eens te bellen. Ik vertelde hem over het interview in het Hilton-hotel van bijna vier jaar geleden, en over hoe die ontmoeting mijn beeld van Waylon had veranderd.

Stefan herkende veel in dat verhaal. “Willem speelt geen enkele rol,” zei hij. “In Nederland vinden ze al snel dat je een beetje normaal moet doen, wanneer je als artiest afwijkt van de rest. Wanneer je een hoed draagt of een leren handschoentje. Maar zo is hij gewoon. Ik weet nog, vier jaar geleden bij het Songfestival, dat mensen die hoed van hem ‘over de top’ vonden, maar op die manier is Willem daar helemaal niet mee bezig. Hij droeg die hoed omdat het voor hem betekenis had. Het zag het als een eerbetoon aan zijn countryhelden. Vooral aan Waylon Jennings.”

Hoe het kan dat een jongen uit Apeldoorn, zoon van een vrachtwagenchauffeur, zo hartstochtelijk van Amerikaanse countrymuziek houdt, valt moeilijk te verklaren, maar dat die liefde oprecht is daaraan twijfelt Stefan geen moment. Begin vorig jaar nam Waylon hem mee naar Nashville, kloppend hart van de countrymuziek. Hij wilde zijn vriend laten zien waar hij rond zijn achttiende ruim een jaar lang woonde en waar hij muzikaal definitief gevormd werd.

“Dat begon al in de huurauto op het vliegveld,” haalde Stefan herinneringen op aan de trip. “Hij zette de radio aan, zocht zijn favoriete countryzender op, Willie’s Roadhouse, en zong vervolgens elk nummer woord voor woord mee. Letterlijk elk nummer kende hij van A tot Z, terwijl ik de meeste nog nooit gehoord had.”

Waylon nam Stefan mee naar Graceland en naar de Country Hall of Fame en elke avond belandden ze in een bar waar live-muziek werd gespeeld. “Op een avond gingen we naar een band kijken waarin Robby Turner meespeelde. Hij is niet alleen een legendarische country-muzikant, hij was ook de vaste steelgitarist van Waylon Jennings, het idool van Willem bij wie hij nog een tijd in huis heeft gewoond. Destijds had Willem ook een paar keer samen met Robby gespeeld. Ik weet nog dat hij superzenuwachtig was die avond. We waren veel te vroeg. Toen we de kroeg binnenkwamen, was de band nog aan het soundchecken. Willem vroeg zich af of Robby hem nog zou herkennen, maar die vraag was snel beantwoord. Is that you, Waylon? zei een oude man vanachter zijn steelguitar. Het was een bijzonder moment. Een emotioneel moment ook, voor Willem maar ook voor Robby. Toen hij aan de rest van de band uitlegde dat Willem een countryzanger uit Amsterdam was, zei een van hen lacherig: Laat maar eens horen dan. Hij gaf z’n microfoon aan Willem en liep richting de bar. Hij had er duidelijk niet veel verwachtingen van, maar halverwege stond hij aan de grond genageld. Hij draaide zich om naar Willem en stond met open mond naar hem te luisteren. Hij wist niet wat hij hoorde. En dat middenin Nashville. Ik bedoel maar, als ze je daar serieus nemen als country-artiest...”

Geen live-muziek

Straks in Lissabon, wanneer Waylon namens Nederland Outlaw In 'Em zingt, zal zijn vriend Stefan niet naast hem op het podium staan. Hoe graag ze het allebei ook zouden willen, volgens de regels van het Eurovisie  Songfestival is het verboden om live muziek te spelen. Zingen móet live, maar je mag bij de grootste muziekwedstrijd ter wereld gek genoeg niet daadwerkelijk muziek te maken op het podium. En net doen alsof, daar hebben de twee vrienden weinig trek in. Waylon treedt dus op zonder band, maar Stefan thuislaten is voor hem geen optie.

“Een paar weken geleden vertelde Willem me dat hij zin had om er een roadtrip van te maken, van zijn reis naar Lissabon. De rest van de crew gaat gewoon met het vliegtuig, maar hij wilde een camper huren en in een paar dagen naar Portugal rijden. Hij vroeg of ik zin had om met hem mee te gaan. Ik twijfelde. Natuurlijk wilde ik er graag bij zijn, maar ik had weinig trek om daarvoor een week van huis te zijn. Dan neem je je vriendin en je dochter toch gewoon mee? zei Willem. Ook dat zag ik niet zo zitten, een roadtrip met m’n dochter van amper vijf. In de dagen erna stuurde Willem me allerlei foto’s van campers. Ze werden steeds groter en luxer, net zolang tot er hele touringcars voorbij kwamen, compleet met slaapruimte en alles erop en eraan. De boodschap was duidelijk. Hij wou me er écht bij hebben.”

En dus ging Stefan vorige week, samen met zijn vriendin en dochter, aan boord van de Waylon Express richting Lissabon. De kans dat de countryzanger uit Apeldoorn met zijn tweede Songfestival-deelname het succes van vier jaar geleden zal kunnen evenaren of zelfs overtreffen lijkt klein, maar zelf zal hij de laatste zijn die daar wakker van ligt. Hij gaat straks dat podium op om te doen wat hij moet doen: muziek maken. Zíjn muziek maken. Dat niet iedereen dat even goed zal kunnen waarderen, interesseert hem niet. Zoals de kop boven het interview van vier jaar geleden al luidde: “Wie niet eigenwijs is, heeft niets te vertellen.”

Van Willem naar Waylon

Willem Bijkerk wordt op 20 april 1980 geboren in Apeldoorn. Hij heeft één oudere broer. De liefde voor countrymuziek krijgt hij mee van zijn vader die vrachtwagenchauffeur is. Op zijn twaalfde treedt Willem al bijna wekelijks op onder zijn toenmalige artiestennaam Waylon Young. Wanneer hij achttien jaar oud is, gaat in huize-Bijkerk midden in de nacht de telefoon. Willem kan het nauwelijks geloven. Aan de andere kant van de lijn klinkt de stem van Waylon Jennings, zijn grote idool. Via via is de muziek van Willem bij de levende countrylegende Jennings beland, en nu die op het punt staat om zijn eigen platenlabel te beginnen wil hij Willem graag ontmoeten, zegt hij.

Ruim een jaar woont hij bij zijn idool in Nashville. Wanneer hij in 2001, na het overlijden van Jennings, terugkeert naar Nederland gaat hij in de coverband Millstreet zingen. In 2008 geeft hij zich op voor het eerste seizoen van het tv-programma Holland’s Got Talent. Met zijn versie van It’s a Mans World maakt hij tijdens de auditie direct grote indruk op de jury. Uiteindelijk wordt hij tweede in de talentenjacht, wat hem een platencontract oplevert bij platenmaatschappij Universal. In 2009 verschijnt zijn eerste album Wicked Ways onder zijn artiestennaam Waylon, een eerbetoon aan zijn overleden idool en leermeester Waylon Jennings. In de jaren die volgen dwingt hij als artiest al snel een plek af tussen de gevestigde namen. In 2014 vertegenwoordigt hij ons land samen met zangeres Ilse de Lange op het Eurovisie Songfestival in Kopenhagen en in 2016 neemt hij voor het eerst plaats in de jury van The Voice of Holland.

Onlangs verscheen zijn vijfde studioalbum The World Can Wait, waarop onder andere Outlaw In 'Em staat, het nummer waarmee hij deze week ons land vertegenwoordigt op het Songfestival in Lissabon.