Hakken op eigen houtje

Van oudsher maakt de mens vuur. En om dat te maken, heb je hout nodig. Vroeger ging de man het bos in om dat te hakken. Tegenwoordig koopt ie dat online en wordt het per kuub thuisbezorgd. Gelukkig bestaat er voor échte mannen ook een cursus houthakken. Een verhaal over bloed, spierpijn en natte knieën.

“Let op dat je het hout achter op het hakblok legt en ga niet te dicht op het blok zitten. Een ongeluk zit in een klein hoekje. Een vriend van me lette even niet op, de bijl schoot door en eindigde in een slagader. Gelukkig is dat goed afgelopen, maar hij liet me later een foto zien van zijn auto waar hij vlakbij zat: onder het bloed. Zo’n bloeding is al levensbedreigend als je in de bewoonde wereld bent, maar als je ergens in een afgelegen bos aan het hakken bent en het gaat mis, heb je een serieus en misschien wel dodelijk probleem.”

Het is deze dag niet de eerste keer dat Siegurd van Leusen (48), onze instructeur tijdens de Bever Houthak Clinic, ons met een bloedig verhaal op het belang van veiligheid wijst. Hij vertelde ook al hoe hij zijn hele onderarm openhaalde aan een verkeerd opgeborgen bijl (“Wet van Murphy, als het fout gaat, gaat het goed fout. Ik lette één keertje niet op...”) en hoe diverse anderen ook nare verwondingen kregen. Bij elke houthak-instructie volgen voorbeelden van hoe het niet moet en vooral wat dan de gevolgen zijn. De bijl van Siegurd verdwijnt dan in slow motion naar schenen, armen, liezen en hoofd. Zelfs het cursusgedeelte ‘lopen met een bijl’ wordt geïllustreerd met mogelijke gruwelijke verwondingen aan handen, hoofd en buik als je de bijl verkeerd draagt en struikelt. Maar het gevolg is wel dat alle cursisten de bijl vandaag met gepast ontzag behandelen. Doel bereikt. Want een bijl is een handzaam stuk gereedschap, maar ook levensgevaarlijk. Het is niet voor niks dan ook al eeuwenlang een zeer effectief wapen.

Kloofwerk

Je krijgt natte knieën van houthakken. Die had ik niet aan zien komen. Na het eerste onderdeel ‘hout kloven met de kloofbijl’ gaan we verder met ‘klein kloven’. Daarvoor zit je op je knieën, achter je hakblok. En voor het derde onderdeel, splijten of aanmaakhout maken, zit je ook op je knieën. Op de natte bosgrond. Dat moet, omdat als je zo zit de kans op een ongeval gereduceerd is tot nul, legt Siegurd uit. Waarbij hij zijn bijl weer een paar keer in slow motion naar allerlei, soms edele, delen van zijn lichaam laat afzwaaien om te laten zien wat er zou kunnen gebeuren als je niet die juiste houding aanneemt.

Het grote kloofwerk doe je staand, met een kloofbijl met een lange steel. Die zijn veiliger dan korte. Staand kloven is mannenwerk, vind ik. Al schijnen ze daar in Zweden anders over te denken, volgens Siegurd. Daar hakken en zagen de mannen de bomen in het bos en zijn de vrouwen van het kloven en stapelen. Ik geloof er niks van. Al doet de dame naast me er slechts twee klappen over om haar blok te splijten en zit ik inmiddels op klap zeven zonder dat mijn blok een krimp geeft.

Ik geef de schuld aan fotograaf Goffe. Van hem moest ik een groot blok van de stammen van de Amerikaanse eiken die vandaag speciaal voor ons geveld zijn, pakken. Leuk voor de foto... Ik ga daarmee voorbij aan het feit dat ik die poepbroekhouding die je aan moet nemen voor het kloven bepaald niet onder de knie heb. En toch doe ik alles goed. Stap 1: je zoekt een hakblok met de juiste hoogte, net onder kniehoogte. Stap 2: je plaatst het blok hout zover mogelijk naar de achterste rand van het hakblok. Stap 3: je richt je bijlkop op het blok hout. Om te voorkomen dat je eroverheen slaat, plaats je om je positie te bepalen de bijlkop met je rechterhand op de voorste rand van het blok hout dat je wilt kloven. Dan pak je de bijl met twee handen en ben je klaar voor stap 4: de bijl in het midden van het stuk hout laten vallen terwijl je door je knieën zakt. Door dat te doen komt je bijl recht op het houtblok dat daardoor in één klap splijt. Bij Siegurd. Bij mij stuitert de kloofbijl net zo hard van het hout als ik het erop laat vallen. Ik zak nog niet genoeg door de knieën en buig nog te veel voorover. Maar zie, na een paar aanwijzingen van Siegurd spat het immense blok uiteen. En verdomd, na een paar keer lukt het bijna bij iedere eerste klap. Ik begin er zowaar lol in te krijgen. “Ik moet jullie waarschuwen,” meldt Siegurd bij het voordoen, “hout kloven kan uiterst verslavend zijn.” Het blijkt zijn running gag van de dag, want dat zegt hij bij elk onderdeel. Maar in elke grap zit ook een kern van waarheid. Houthakken is leuk. En ontspannend. Voor deze kantoormuis is het de ideale manier om bezig te zijn. Je bent buiten in het bos, ademt gezonde lucht in, hebt gevaarlijke bijlen in je hand en bent lekker bezig met squatten en gewichtheffen.

Boven je bed

“Als ze tegen mij zeggen: we laten je achter in een afgelegen gebied en je mag één ding meenemen, een mes of een bijl, kies ik een bijl. Altijd. Een bijl is multifunctioneel, je kunt er alles mee. Hakken, carven, splijten, ja, zelfs een boterham met pindakaas smeren. Ik ga nergens heen zonder mijn bosbijl. Deze heb ik al meer dan twintig jaar, hij heeft zelfs nog steeds de originele steel.” Het voert misschien te ver om Siegurd een bijlfetisjist te noemen, maar gek van bijlen is hij wel. Hij heeft er tientallen. En als hij vertelt hoe je een bijl moet onderhouden en hoe je hem dan op moet hangen (“Bijvoorbeeld boven de open haard in je huiskamer of boven je bed”) lacht hij wel, maar zie je dat hij dat helemaal niet zo raar vindt. Zeker als hij afsluit met: “Ze hangen bij mij in de schuur op een rij aan een balk. Als ik een drukke dag heb gehad en mijn kop loopt vol, ga ik daar gewoon een tijd naar zitten kijken. Dat is heerlijk rustgevend.” Het moge duidelijk zijn: de man heeft wat met bijlen.

Wil je het hele artikel Peter de houthakker lezen?  De nieuwe Panorama ligt nu in de winkel met daarin nog veel meer moois! Ook is die hier te bestellen.  Alleen benieuwd naar dit artikel? Lees dit artikel dan op Blendle..