DOSSIER

Frans van Anraat

Frans Cornelis Adrianus van Anraat wordt op 9 augustus 1942 in Den Helder geboren als zoon van de marinier Frits van Anraat. Nadat zijn studie voor laborant mislukt, vertrekt hij begin jaren zeventig naar Italië, Zwitserland en Singapore. Hier werkt hij als technisch adviseur voor ingenieursbureaus die chemische fabrieken bouwen in Irak. Zo belandt hij in de handel van chemicaliën. Hij richt een bedrijf op, dat hij naar zijn eigen initialen FCA Contractor noemt, en vestigt zich in het Zwitserse Bissone. Frans van Anraat woont in het nabijgelegen Lugano.

Vanaf 1984 levert Frans van Anraat als tussenhandelaar duizenden tonnen chemicaliën aan Irak, waaronder grondstoffen voor mosterdgas en zenuwgas. Daarnaast levert Frans van Anraat aan het Iraakse regime onder meer 538 ton thiodiglycol. Gecombineerd met zoutzuur kan dit 700 ton mosterdgas opleveren. Een deel van de thiodiglycol wordt door Alcolac Inc. uit Baltimore aan Frans van Anraat geleverd. Het wordt via Antwerpen naar Akaba verscheept, en vandaar naar Irak getransporteerd. Irak gebruikt het mosterdgas in de oorlog met het buurland Iran.

Vlucht naar Irak, waar hij veertien jaar verblijft

Irak voert op 16 maart 1988 een luchtaanval met mosterdgas en zenuwgas uit op het Iraakse stadje Halabja, dat kort daarvoor veroverd is door Koerdische rebellen met steun door Iran. Vijfduizend Koerden vinden de dood en tienduizend raken gewond. Op 27 januari 1989 wordt Frans van Anraat in Milaan gearresteerd, maar in afwachting van een uitleveringsverzoek van de Verenigde Staten wordt hij weer vrijgelaten. Daarop vlucht hij naar Irak waar hij veertien jaar verblijft. Zijn bedrijf FCA Contractor wordt in 1992 geliquideerd.

Op 22 december 1997 vragen de Amerikanen aan Nederland om zijn uitlevering, maar op 20 november 2000 wordt het verzoek om uitlevering zonder opgave van redenen weer ingetrokken.

Na de val van Saddam Hoessein vlucht Frans van Anraat in 2003 via Syrië naar Nederland. Hij gebruikt hiervoor een Nederlands laissez-passer. Omdat hij niet meer als gezocht staat gesignaleerd, kan hem dit niet worden geweigerd. Frans van Anraat ontkent dat hij kon weten waarvoor de geleverde grondstof diende en heeft ook geen aanleiding gezien de Nederlandse autoriteiten in te lichten over de transactie. Ook beschouwt hij zichzelf niet als medeplichtig aan de massamoord op de Koerden. Hij profileert zich slechts als zakenman, die levert wat zijn klanten vragen, en voelt zich niet verantwoordelijk voor wat er vervolgens mee gebeurd.

Frans van Anraat vestigt zich in een bescheiden woning in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt, waar hij zijn demente moeder verzorgt. In juli 2004 dient Nederland bij Zwitserland een rechtshulpverzoek in, dat in augustus door de Zwitserse autoriteiten wordt goedgekeurd. Documenten met betrekking tot Frans van Anraat, die eerder aan de Verenigde Staten zijn verstrekt, worden aan Nederland overhandigd. Het voormalig plaatsvervangend hoofd van de Iraakse afdeling voor chemische wapens legt in 2004 tegenover een Nederlandse rechter-commissaris in Irak een belastende verklaring over Frans van Anraat af.

Aanklacht: medeplichtig aan volkerenmoord

Op 6 december 2004 wordt Frans van Anraat door de Nationale Recherche in zijn woning aangehouden op verdenking van medeplichtigheid aan oorlogsmisdrijven en volkerenmoord. Het is de eerste keer dat de betreffende wetsartikelen, die kort na de Tweede Wereldoorlog zijn opgesteld, worden toegepast. Op 17 december 2004 wordt bekend dat de woning een zogeheten safehouse van de AIVD is. Frans van Anraat zou een informant van de AIVD zijn, en is opgepakt omdat uit een afgeluisterd telefoongesprek blijkt dat hij van plan is Nederland de volgende dag te ontvluchten. Zes weken daarvoor is hem een nieuw paspoort verstrekt. Op 27 januari 2005 wordt Frans van Anraats voorlopige hechtenis geschorst, maar het Openbaar Ministerie gaat met succes tegen deze beslissing in beroep en Frans van Anraat blijft vastzitten.

Op 21 november 2005 begint het strafproces tegen Frans van Anraat. Een maand later wordt hij veroordeeld tot vijftien jaar celstraf wegens medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden in Iran en Irak waar door gifgasaanvallen duizenden mensen zijn omgekomen. Een veroordeling wegens volkerenmoord acht het Hof niet mogelijk, wegens gebrek aan bewijs dat Frans van Anraat daadwerkelijk wist dat zijn chemicaliën voor gifgas zouden worden gebruikt.

Zowel Frans van Anraat als het Openbaar Ministerie kondigen aan in hoger beroep te gaan. Op 2 april 2007 behandelt het gerechtshof in Den Haag dit hoger beroep. Op 9 mei 2007 wordt hij vanwege medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden veroordeeld tot zeventien jaar gevangenisstraf, twee jaar meer dan het Openbaar Ministerie had geëist en hij in eerste instantie had gekregen. Van medeplichtigheid aan volkerenmoord wordt Frans van Anraat vrijgesproken.

In 2012 wordt bekend dat Justitie ruim een half miljoen euro eist van Frans van Anraat. Hij beweert - ondanks dure huizen in Zwitserland en Italië - dit geld niet op te kunnen hoesten.

Laaste nieuws

Lomans
Mannenpraat: Huurbaas sleept Mickey Rourke (bijna onherkenbaar inmiddels) voor de rechter
Misdaad
Speedboat-bezitter die haai voorttrekt veroorzaakt beroering (VIDEO)
Misdaad
Politie arresteert Spanjaard die douchende vrouwen filmt
Misdaad
Slachtoffer schietpartij Rotterdam Zeki Yumuşak
Hebbes
WIN: SPEEDLINK Racing Wheel en Mousepad
Bizar
Spaanse stier pleegt ‘zelfmoord’ nadat zijn hoorns in brand zijn gestoken (VIDEO)
Algemeen
Amsterdam wil dat ambtenaren zich genderneutraal gaan gedragen
Formule 1
Verstappen vindt Halo niks: 'Hoort niet bij Formule 1'