De zaak Theo van Gogh

   6363  

Zangers, atleten, acteurs en politici lijken onsterfelijk, maar kunnen net zo hard aan hun einde komen als wij allemaal. Panorama onderzoekt de meest beruchte moorden op beroemdheden. Deel 23: de moord op voorvechter van ‘het vrije woord’ Theo van Gogh.

Theodorus ‘Theo’ van Gogh komt op dinsdag 23 juli 1957 in Den Haag ter wereld als zoon van Anneke en Johan van Gogh, een kleinzoon van Theo van Gogh, de broer van kunstschilder Vincent van Gogh. Johan van Gogh noemt zijn zoon Theo, niet naar zijn opa maar naar zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog wegens verzetsactiviteiten geëxecuteerde broer Theodoor. Na een bevoorrechte jeugd in Wassenaar en een afgebroken studie rechten in Amsterdam probeert Theo zich in te schrijven voor de Nederlandse Filmacademie. Zonder succes.

Gedreven door zijn droom om als filmregisseuraan de slag te gaan maakt Van Gogh in 1981 met eigen middelen de film Luger met jeugdvriend Thom Hoffman in de hoofdrol als psychopaat die een zwak- zinnig meisje gijzelt. De lm is typisch Nederlands en zit vol controversiële scènes en niet per se functioneel bloot. Vooral de scènes waarin jonge poesjes in een wasmachine belanden en Hoffman een pistool in de vagina van een vrouw duwt maken de tongen los. Luger krijgt dat jaar een eervolle vermelding tijdens de uitreiking van de Gouden Kalveren.

Gesteund door die aanmoediging stort Van Gogh zich vol op nieuwe projecten. Films als Terug naar Oegstgeest, Blind Date en Interview, zijn eigen praatprogramma op televisie Een Prettig Gesprek, zijn rubriek Theo van Gogh voor en na in de radioshow Ronflonflon en als columnist in kranten en tijdschriften als Het Parool, Vrij Nederland, Metro, Nieuwe Revu en Panorama.

Als voorvechter van ‘het Vrije Woord’ zit Van Gogh nooit om een mening verlegen en wanneer hij mensen of bevolkingsgroepen wegzet als ‘idioten’, ‘geitenneukers’ of ‘de vijfde colonne’, kun je er gif op innemen dat anderen weer reageren. De islam is een favoriet item. Zo claimt Van Gogh in een van zijn columns dat de profeet Mohammed op zijn minst een bedenkelijke reputatie heeft op het gebied van ‘kinderliefde’. “Als ik de Islamdeskundigen goed begrepen heb, was Aïsja negen toen ze de woestijn in werd genomen en werd uitgehuwelijkt aan een vieze oom die zich Mohammed noemde.”

Moslimorganisaties reageren woedend op de teksten van Van Gogh, die daar zelf geen boodschap aan heeft, maar wel beseft dat hij een rol speelt in een escalatie van de onderlinge verstandhouding: “Mede dankzij mij zal de vijfde colonne van de geitenneukers in een wanhopige schreeuw om respect uw en mijn kinderen met gifgas, ziektes en atoombommen bestoken.”

Vrienden en kennissen manen hem regelmatig om zijn toon te matigen, maar ook daar heeft Theo geen boodschap aan. “Ik mag dat toch zeggen? Van de wet mag dat,” zegt hij dan met grote ogen van verba- zing. Angst dat hij zelf ooit doelwit wordt van iemand die besluit hem het vrije woord te ontnemen en voorgoed het zwijgen oplegt heeft hij nooit gehad: “Ik ben de dorpsgek, die doen ze niets.” En dus etst hij die fatale dinsdagochtend nietsvermoedend van zijn huis in de Pythagorasstraat over de Linnaeusstraat richting zijn werk...

Wil je verder lezen? Dat kan! Bestel de nieuwe Panorama hier, of lees het hele artikel op Blendle.

  • Redactie Panorama