De zaak Malcolm X

   4189  

Zangers, atleten, acteurs en politici lijken onsterfelijk, maar kunnen net zo hard aan hun einde komen als wij allemaal. Panorama onderzoekt de meest beruchte moorden op beroemdheden. Deel 14: de moord op El-Hajj Malik El-Shabazz, beter bekend als Malcolm X. Een GRATIS voorstukje.

Slavennaam

Dinsdag 19 mei 1925. Op dezelfde dag dat in Cambodja Rode Khmer-leider Pol Pot is geboren, de man die als gewetenloze dictator verantwoordelijk zou zijn voor de dood van drie miljoen Cambodjanen, ziet in de Amerikaanse stad Omaha, Nebraska, Malcolm Little het levenslicht. Malcolm is de vierde van in totaal zeven kinderen in het gezin van Earl en Louise Little. Terwijl moeder Louise thuis voor het huishouden en de kinderen zorgt is vader Earl actief baptistenpredikant. Earl en Louise zijn beiden groot bewonderaar van de Jamaicaanse activist Marcus Garvey, die in die jaren probeert om Afro-Amerikaanse mensen te bewegen terug te keren naar Afrika, het continent waar hun voorouders ooit in slavenschepen vandaan zijn gestolen. Earl is de lokale leider van een afdeling van Garvey's Universal Negro Improvement Organisation (UNIA) en leert zijn kinderen al op jonge leeftijd om zelfredzaam en trots te zijn op hun Afrikaanse roots.

Lees ook: de zaak John Lennon

Omdat blanke Amerikanen Afro-Amerikanen niet als gelijkwaardig zien – ze hebben aparte restaurants, toiletten, drinkfonteinen en hun eigen plekken achterin de bus – worden de publieke toespraken die Earl Little houdt hem niet in dank afgenomen en het gezin is al snel gedwongen om te verhuizen. Ook in Lansing, Michigan vergaat het ze niet veel beter. Leden van de rechts-extremistische Klu Klux Klan en het nog extremere Black Legion vallen het gezin Little regelmatig lastig en wanneer in 1929 hun huis in vlammen opgaat, zien Earl en Louise zich gedwongen om een nieuwe woning te bouwen in het oosten van de stad. Twee jaar later, in 1931, wordt Earl dood op straat aangetroffen en hoewel in de stad direct geruchten de ronde doen dat Black Legion-leden betrokken zijn bij Earl's dood, doet de politie het af als een noodlottige aanrijding. De daders zijn nooit gepakt. Het overlijden van zijn vader en de wetenschap dat hij mogelijk is vermoord om zijn uitgesproken pro-Afrikaanse mening maakt diepe indruk op de kinderen in het gezin Little, de dan pas 6-jarige Malcolm voorop.

Malcolm komt in 1938 als 13-jarige in een opvangtehuis in Mason, Michigan terecht. Hij gaat wel naar school, maar is vanwege zijn kleur een buitenbeentje op Mason High. Wanneer zijn leraar Engels hem in 1939 vraagt wat hij later wil worden, antwoordt Malcolm dat hij droomt van een carrière als advocaat. Zijn keuze wordt bespot door de leraar, die hem zegt: “Een van de eerste noodzaken in het leven is realisme. Je moet je als 'nigger' richten op iets wat je realistisch gezien wél zou kunnen worden. Timmerman, bijvoorbeeld.”

Lees ook: de zaak Sharon Tate

In de wetenschap dat het geen nut heeft om als zwarte tiener een opleiding na te jagen, verlaat Malcolm kort hierna de school. Hij weet zijn oudste zus Ella in de New Yorkse achterstandswijk Harlem te traceren en trekt bij haar in. Het harde leven in het getto drijft Malcolm in de richting van drugs. Eerst als verkoper, later als gebruiker. Om zijn verslaving te bekostigen begint hij te stelen en in 1946 loopt hij tegen de lamp wanneer hij in een pandjeszaak een gestolen horloge probeert te verkopen. Hij krijgt een celstraf van acht tot tien jaar opgelegd en de jaren in Charleston State Prison veranderen Malcolm, die zijn tijd vooral lezend uitzit. Wanneer hij over de Nation of Islam leest, een religieuze organisatie die zich onder leiding van leider Elijah Mohammed hard maakt voor zelfredzaamheid van Afro-Amerikanen met als doel ooit terug te keren naar Afrika raakt Malcolm zo onder de indruk, dat hij zich bekeert tot moslim. Tegen de tijd dat hij in 1952 wegens goed gedrag vrij komt, is Malcolm Little niet meer. Hij zweert de naam Little, de slavennaam die aan zijn voorouders is gegeven door een plantage-eigenaar, af en gaat als de activist Malcolm X verder. Vrij uit de cel, vrij van zijn slavennaam is het nu tijd om alle Afro-Amerikanen vrij te krijgen, met alle mogelijke middelen...

Lees het in Panorama

Een keuze die hem uiteindelijk de kop zou kosten. Benieuwd naar het complete verhaal over Malcolm X? Je vindt het artikel van onze redacteur Dennis de Vos in editie 11 van Panorama, die nu in de winkels ligt. Je kunt het blad ook via onze website bestellen, of op Blendle lezen

  • Y.M. Osterloh