Hoe Zit Dat? Het Turkije referendum

   13725  

Turken gaan op 16 april naar de stembus om in een referendum te stemmen over meer macht voor president Erdoğan. In Turkije, maar ook hier in Nederland. Hoe zit dat?

De inzet

Sinds hij op 15 juli 2016 ternauwernood een militaire couppoging in Turkije met geweld weet te voorkomen, is de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan in de hoop nieuwe opstanden onmogelijk te maken uit op nóg meer zeggenschap in zijn land. De veranderingen in de grondwet waarmee hij zijn bevoegdheden als staatshoofd verder wil uitbreiden halen in het Turks parlement net geen twee derde meerderheid: 339 parlementsleden stemden voor en 142 stemden tegen. Omdat er wel meer dan 330 voorstanders zijn, vindt op donderdag 16 april een referendum plaats, waarbij het Turkse volk voor of juist tegen de voorgenomen veranderingen in de grondwet kan stemmen. Wanneer de bevolking voor stemt, kan Erdoğan zoals dat heet 'per decreet' leiden. Dit betekent dat hij uit eigen naam opdrachten kan uitvaardigen, die de status van een wet dragen. Kortom, als het Turkse volk tijdens het referendum instemt met de wijzigingen is Erdoğans wil vanaf dat moment letterlijk wet.

40.000

Erdoğan regeert ook nu al jaren met harde hand. Sinds de mislukte coup zijn meer dan 40.000 personen in Turkije opgepakt op verdenking van betrokkenheid bij de staatsgreep. Ruim 100.000 mensen in het Turkse leger, bij de overheid en in de private sector raakten hun baan kwijt.

Lees ook: Hoe Zit Dat? Het witte fort

Clash met het Westen

Vanuit het Westen en dan vooral vanuit Europese landen is er veel kritiek op de voorgenomen grondwetswijzigingen in Turkije. Westerse politici vrezen dat de voorgenomen machtsvergroting van de Turkse president niet alleen de democratie in dat land schaadt, maar van Erdoğan ook een moderne dictator maakt die dan in bijna alles de baas van het land is. Omdat het evenwel gaat om binnenlandse politiek én uit angst dat Turkije de vluchtelingendeal opblaast en de grenzen voor naar Europa reizende migranten weer opent, wagen de meeste Westerse regeringsleiders zich niet aan openlijke uitspraken over het referendum. Wel geven zij aan er geen prijs op te stellen dat Turkse politici en regeringsleiders in Europese landen toespraken houden voor de in hun land woonachtige Turkse immigranten. Wanneer de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlüt Çavuşoğlu naar Rotterdam wil vliegen om daar een toespraak te houden, trekt de Nederlandse minister-president Mark Rutte de landingsrechten voor die vlucht in. Wanneer de Turkse minister van Familiezaken Fatma Betül Sayan Kaya vervolgens vanuit Duitsland met de auto naar Rotterdam rijdt om vanuit het Turkse consulaat alsnog haar landgenoten te woord te staan, grijpt de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb in door een gebiedsverbod in te stellen en laat hij de opgetrommelde politie de minister terug naar Duitsland begeleiden. Tot woede van honderden Turkse demonstranten die vervolgens beginnen te rellen. Die beelden gaan de hele wereld over en daar waar het Westen Nederland prijst voor haar houding, reageert Turkije woest. Erdoğan en diverse andere Turkse politici noemen Nederland een nazi-overblijfsel, fascistisch en xenofoob en dreigen met harde maatregelen. Zo zijn bijvoorbeeld Nederlandse koeien inmiddels niet meer welkom in Turkije.

Lees ook: Hoe Zit Dat? De stad van de zonden

Lees het in Panorama

Benieuwd naar het complete verhaal over het Turkse referendum? Lees het artikel van onze redacteur Dennis de Vos in editie 15 van Panorama, die nu in de winkels ligt. Je kunt het blad ook via onze website bestellen, of op Blendle lezen.

  • Y.M. Osterloh